Ringspoorbaan

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Ringspoorbaan
Aangelegd door NS
GVB
Geopend
NS:
1939: Duivendrecht - Watergraafsmeer
1978: Schiphol - Amsterdam Zuid
1981: Amsterdam Zuid - Amsterdam RAI
1986: Amsterdam Sloterdijk - Schiphol
1993: Amsterdam RAI - Weesp
GVB (metro):
1977: Duivendrecht - Verrijn Stuartweg
1990: Overamstel - Zuid
1997: Zuid - Isolatorweg
Huidige status in gebruik
Geëlektrificeerd bij aanleg
Aantal sporen 2 NS + 2 GVB
Treindienst door NS: Amsterdam Centraal - Schiphol
NS: Schiphol - Diemen Zuid
GVB: Isolatorweg - RAI
GVB: Venserpolder - Diemen Zuid
Traject
STR verder naar Station Amsterdam Centraal
ABZlf Oude Lijn richting Sloterdijk
STRrgABZrfBSicon .svg Singelgracht Aansluiting (rechts)
KBFrvBS2rBSicon .svg Goederenstation Amsterdam Westhaven
STRvSTR-uKDSTaBSicon .svg Opstelstation Metrolijn  50 
STRvSTR-uBHFBSicon .svg Isolatorweg
ABZrgvTBHFo+mTBHFoBSicon .svg Station Amsterdam Sloterdijk
ABZr+rvSTR-uSTRBSicon .svg Oude Lijn richting Haarlem /
Lijn K richting Zaandam
STRlfvABZg+r-uSTRBSicon .svg Hemboog richting Zaandam
veBHF-uBHF Metro: De Vlugtlaan
Trein: Asd De Vlugtlaan (gesloopt)
vSTR-uBHF Jan van Galenstraat
vSTR-uBHF Postjesweg
vBHF-uBHF Station Amsterdam Lelylaan
vSTR-uBHF Heemstedestraat
vSTR-uBHF Henk Sneevlietweg
STRqvABZr+r-uSTRBSicon .svg Riekerpolder Aansluiting (links) richting Schiphol
exSTRrgveABZgr-uSTRBSicon .svg Jollenpad richting Aalsmeer
eABZqrvKRZo-umKRZoBSicon .svg EMA, voorheen
lijn > Haarlemmermeerstation
vSTR-uBHF Amstelveenseweg
vKRZ-uABZg+r sneltram 51 (Amstelveenlijn) richting De Boelelaan/VU
vBHF-uBHF Station Amsterdam Zuid
vBHF-uBHF Station Amsterdam RAI
mvSTRgl Metrolijn  50   51  richting Overamstel
ABZrf Utrechtboog richting Utrecht
BSicon .svgSTRexABZg+lr richting Utrecht / Oostergasfabriek
STRqTBHFuxKRZu Duivendrecht spoorlijn Utrecht - Amsterdam Centraal
uSTRrgmKRZoexLUECKE Metrolijn  53  richting Van der Madeweg
uSTRSTRlfxABZlg Oud ringlijntracé (voor 1989)
umKRZuSTRlgSTR richting Utrecht
uBHFSTRSTR Venserpolder
uSTRABZlfABZlg Venserpolder Aansluiting
uBHFSTRBHF Station Diemen Zuid
uABZrfWECHSELSTR Metrolijn  53  richting Verrijn Stuartweg
uABZ3rfuSTRrfSTR richting metrowerkplaats Diemen
BSicon .svgSTRrgSTRrf Oosterspoorweg richting Amersfoort
kABZgr Muiderstraatweg Aansluiting
kABZqr+rkKRZor+rSTRlg Gaasperdammerweg Aansluiting
BSicon .svgkABZg+rSTR Watergraafsmeer Ringbaan Aansluiting
BSicon .svgSTRSTR << via Muiderpoort Watergraafsmeer, < via Diemen)

De Ringspoorbaan is een spoorlijn om de stad Amsterdam heen. De lijn bestaat uit het Amsterdamse deel van de Schiphollijn, met aansluitingen op de Zaanlijn en de spoorlijn Amsterdam-Utrecht. De ringspoorbaan heeft een westtak (deel van de lijn Schiphol - Amsterdam Centraal) en een zuidtak (deel van de verbinding Schiphol - Amsterdam Zuid - Weesp). Er is (nog) geen boog rechtstreeks van de westtak naar de zuidtak, en een echte ring is het daarom niet: het is niet mogelijk een rondje te rijden.

Geschiedenis[bewerken]

De eerste plannen dateerden uit de jaren zestig van de 19e eeuw. Er was toen een centraal station voorzien ten zuiden van de Singelgracht. Uiteindelijk koos de regering in Den Haag voor een locatie in het IJ, waar het in 1889 geopende Centraal Station kwam te liggen op een aangeplempt eiland.

In het begin van de 20e eeuw kwamen er nieuwe plannen voor een ceintuurspoorbaan. Het was toen de bedoeling om het goederenvervoer uit het westen van Amsterdam om de stad heen te leiden ter ontlasting van het drukke Centraal Station. In het Plan Zuid van Berlage uit 1917 was ook een Zuiderstation opgenomen.

Begin aanleg[bewerken]

In de jaren twintig werd een begin gemaakt met het aanleggen van het dijklichaam. In het kader van de werkverschaffing werden werklozen in de crisisjaren van de jaren dertig hiervoor aan het werk gezet. In de jaren dertig werd alleen het gedeelte tussen Duivendrecht en Watergraafsmeer voltooid als verbinding tussen het rangeerterrein in de Watergraafsmeer en de spoorlijn naar Utrecht. Dit deel kwam in gebruik in 1939 als onderdeel van de Spoorwegwerken Oost.

In de verder niet voltooide Ringspoorbaan werden wel enkele bruggen en viaducten gebouwd, die uiteindelijk nooit gebruikt zouden worden. Dit betrof de overbruggingen van de Sloterweg, Haarlemmermeerspoorlijn, Amstelveenseweg en Boerenwetering. De brugdelen werden voor een deel in 1945 verwijderd voor herstel van de vernielde bruggen te Warmond. De brug over de Boerenwetering bleef liggen tot in de jaren zestig. Er zouden uiteindelijk nooit goederentreinen over de Ringspoordijk rijden.

De Ringspoordijk werd in de jaren vijftig en zestig op diverse plaatsen doorgraven voor wegen naar de nieuwe stadsuitbreidingen in het westen (Westelijke Tuinsteden) en het zuiden (Buitenveldert). De dijk zelf werd een soort natuurgebied. Dankzij het kalkrijke duinzand ontstond hier een rijke vegetatie.

Voltooiing[bewerken]

Zuidtak[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Spoorlijn Weesp - Leiden voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Toen in de jaren zeventig de Schiphollijn werd aangelegd, werd de Ringspoordijk hiervoor benut. In 1978 kwam het gedeelte tussen Amsterdam Zuid en Schiphol in gebruik. In 1981 werd het gedeelte tussen Amsterdam Zuid en Amsterdam RAI in gebruik genomen.

In 1993 werd het laatste deel van de Ringspoorlijn in gebruik genomen, de rest van de zuidelijke tak van Amsterdam RAI naar Weesp. Hier kwamen de twee nieuwe stations, Duivendrecht en Diemen Zuid, in gebruik. In 2006 kwam daar nog de Utrechtboog bij, zie onder.

Westtak[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Spoorlijn Amsterdam Centraal - Schiphol voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Voor de verbinding van Schiphol met het Centraal Station werd de westelijke tak van de ringspoordijk benut. Hier werden drie nieuwe stations, gedeeltelijk op viaducten, gebouwd: Amsterdam Lelylaan, Amsterdam De Vlugtlaan en Amsterdam Sloterdijk. Deze verbinding werd in 1986 geopend. Het treinstation De Vlugtlaan werd in 2000 alweer gesloten (zie verder hieronder). In 2003 kwam daar nog de Hemboog bij.

Kruisingsstations[bewerken]

Bijzonder aan de Ringspoorbaan is dat er twee kruisingsstations in twee niveaus in zijn opgenomen: Amsterdam Sloterdijk in het noordwesten en Duivendrecht in het zuidoosten. Deze hebben beide een belangrijke functie als overstapstation.

Metro[bewerken]

Over de Ringspoordijk werden ook metrolijnen aangelegd. Tussen Duivendrecht en Diemen Zuid kwam in 1977 de latere lijn 53 (Gaasperplaslijn) in gebruik. Tussen Overamstel, Amsterdam RAI en Amsterdam Zuid kwam in 1990 lijn 51 (Amstelveenlijn) in gebruik. Het gedeelte tussen Amsterdam Zuid, Amsterdam Lelylaan en Sloterdijk (Isolatorweg) werd in 1997 geopend, toen lijn 50 (Ringlijn) hier ging rijden. De metrosporen liggen steeds aan de binnenzijde (stadszijde) van de dijk. Aan de buitenzijde is nog een strook grond gereserveerd voor twee extra treinsporen, zodat er uiteindelijk plaats is voor maximaal zes sporen (twee metro en vier trein).

Nieuwe verbindingen[bewerken]

De halte Amsterdam De Vlugtlaan werd gesloten in 2000, toen werd begonnen met de bouw van de Hemboog nabij Sloterdijk, die een verbinding van Schiphol naar Zaandam (– Hoorn) ging vormen. Deze kwam in 2003 in gebruik. In 2008 kwam ook de halte Sloterdijk-Hemboog in gebruik. Deze werd van een halfronde overkapping voorzien, waarvan de vorm is afgeleid van de eerder gebouwde kappen in dit station.

In 2006 kwam de Utrechtboog in gebruik, de verbinding van de stations Schiphol, Amsterdam Zuid en Amsterdam RAI naar Amsterdam Bijlmer ArenA en verder in de richting Utrecht.

In het verleden is er ook ruimte gereserveerd voor een spoorboog door de Riekerpolder, die de westtak met de zuidtak verbindt (Lelylaan naar Zuid). Langs dit tracé zijn in 1997 twee sporen aangelegd voor metrolijn 50. De bouw van een Riekerpolderboog voor treinverkeer is momenteel niet aan de orde, maar is nog niet definitief afgeblazen. Omdat het treinverkeer rond Amsterdam nog steeds groeit is het goed mogelijk dat er dan een echte ringspoorlijn ontstaat.

Ook over de Oosttak van Duivendrecht naar de Watergraafsmeer, door Diemen, wordt al jaren gesproken. Deze verbinding bestaat al als enkelsporige verbinding met het opstelterrein Watergraafsmeer, en is reeds voorbereid op dubbelspoor.

Spoorverdubbeling[bewerken]

In het kader van het project OV SAAL wordt het baangedeelte tussen de aansluiting Riekerpolder en de splitsing bij de Utrechtboog viersporig gemaakt. Het station Amsterdam Zuid telt sinds 2006 al vier sporen. Station Amsterdam RAI wordt van een tweede perron met twee sporen voorzien. Er wordt een tweede beweegbare spoorbrug gebouwd over de Schinkel en een tweede vaste brug over de Amstel. Ook de viaducten over de Museumtramlijn, Amstelveenseweg, Parnassusweg, Beethovenstraat, Utrechtseweg en Spaklerweg worden verdubbeld. De werkzaamheden zijn naar verwachting in 2016 klaar.[1]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]