Van der Pekbuurt

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Van der Pekbuurt
Wijk van Amsterdam
Map - NL - Amsterdam - Stadsdeel Amsterdam-Noord - Buurt 60 Volewijck.svg
Kerngegevens
Gemeente Amsterdam
Stadsdeel Noord
Speelplaats aan de Heimansweg.
Lupineplein in de Van der Pekbuurt.

De Van der Pekbuurt is een buurt in de droogmakerij Buiksloterham in Amsterdam-Noord, vlak bij het Buiksloterwegveer, ook bekend als de Tolhuispont. De Van der Pekbuurt ligt tussen het Van der Pekplein, de Ranonkelkade, Distelweg, Hagedoornweg en Meidoornweg.

De buurt is opgezet als arbeidersbuurt in het interbellum. Het was een van de eerste tuindorpen die tussen de Eerste en Tweede Wereldoorlog werden ontwikkeld in Amsterdam-Noord om een tegenwicht te bieden aan de verpauperde volksbuurten in de binnenstad. Bovendien wilde men de groeiende groep arbeiders van de nieuwe industrieën en scheepsbouw aan de noordoevers van het IJ dichtbij hun werk huisvesten, om te voorkomen dat een dure oeververbinding tussen de binnenstad en Amsterdam-Noord nodig zou worden. De tuindorpen in de Watergraafsmeer, Nieuwendam, Buiksloot, de Buiksloterham en bij Oostzaan zijn te danken aan de vooruitstrevende wethouders Floor Wibaut en Monne de Miranda, en de dadendrang van de directeur van de Gemeentelijke Woningdienst Amsterdam, Arie Keppler. Zij hadden vergaande idealen voor een menswaardiger bestaan voor de arbeiders en hun gezinnen.

Buurt gereed in 1926[bewerken]

De laatste gemeentewoning volgens het oorspronkelijk stedenbouwkundig plan van de gemeente Amsterdam met 1.468 woningen werd opgeleverd in 1926. Vrijwel alle woningen waren ontworpen door de Amsterdamse architect Jan Ernst van der Pek. Een later toegevoegd rijtje bejaardenwoningen aan het Jac. P. Thijsseplein uit 1929 werd ontworpen door J.H. Mulder, werkzaam bij de Gemeentelijke Woningdienst Amsterdam. Van der Pek overleed in 1919, tijdens de bouw van de wijk. Al snel werd besloten de wijk om te dopen tot Van der Pekbuurt. Hoewel ze wel in dezelfde tijd opkwam, was de buurt eerder een tegenhanger van de Amsterdamse School. In plaats van het omarmen van de stad, werd hier juist de nadruk gelegd op een dorps gevoel. Ook zijn deze arbeiderswoningen onvergelijkbaar met de arbeiderswoningen aan de andere kant van het IJ, omdat het daar altijd etagebouw betrof en het in Amsterdam-Noord vroege voorbeelden waren van laagbouw van arbeiderswoningen. Opvallend zijn de banden gele stenen in de gevels (speklagen).

Bombardement[bewerken]

In de Tweede Wereldoorlog was de industrie in Amsterdam-Noord doelwit van bommen. Het bombardement van 17 juli 1943 had de Fokker Fabrieken als doel, maar de bommen vielen niet op de fabriek maar kwamen op de omliggende woonwijken terecht, met 158 doden en 119 zwaargewonden als gevolg. Vooral de Van der Pekbuurt werd zwaar getroffen. Dit was het zwaarste bombardement dat Amsterdam trof. Er werden 106 huizen vernietigd, 206 huizen zwaar beschadigd en 676 huizen liepen glas- en dakschade op. Jaarlijks vindt op 17 juli een herdenking plaats op De Nieuwe Noorder.

Duplexwoningen aan de Ranonkelkade.

Na de oorlog zijn de blokken die nog te herstellen bleken, herbouwd, maar zonder de karakteristieke gele sierbanden. De panden die niet meer te herstellen waren, werden gesloopt. Ervoor in de plaats kwamen bijna honderd duplexwoningen, vooral langs de Ranonkelkade, aan weerszijden van de Geraniumweg. Deze Airey-woningen uit 1949 waren ontworpen door Johannes F. Berghoef.

5.000 inwoners[bewerken]

De buurt heeft ook vandaag nog vooral een residentieel karakter. De buurt telt bijna 5.000 inwoners. Een vijfde deel heeft een betaalde baan. Ongeveer de helft van de buurtbewoners zijn niet-westerse allochtonen. Nederlandse autochtonen in de buurt zijn in de minderheid: circa 2.000 in totaal. De overige 500 bewoners zijn allochtonen uit andere westerse landen. Bijna 1.500 woningen zijn sociale huurwoningen. Deze worden alle verhuurd door woningcorporatie Ymere. Slechts 150 woningen worden bewoond door de eigenaar en 160 woningen worden door particulieren verhuurd. Het gemiddelde woonoppervlak per woning ligt tussen de 40 en de 70 vierkante meter.

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties