Åland

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Ålandseilanden)
Ga naar: navigatie, zoeken
Landskapet Åland
Vlag
(Details)
Wapen van Åland
(Details)
LocationÅland.svg
Basisgegevens
Talen Zweeds
Hoofdstad Mariehamn
Regeringsvorm Autonoom gebied binnen de republiek Finland
Religie Protestantisme
Oppervlakte 1.580 km² (88,5% water)
Inwonertal 28.666 (12-2004) (17,4/km²)
Overige
Volkslied Ålänningens sång
Munteenheid euro (EUR)
UTC +2
Nationale feestdag 9 juni
Web | Code | Tel. .ax | ALA | 358-18
Topografie
Kaart van de Ålandseilanden
Kaart van de Ålandseilanden
Portaal  Portaalicoon   Landen & Volken

Åland (uitspraak: \ˈoːland\) (Zweeds: Åland; Fins: Ahvenanmaa) is een Finse regio met verregaande autonomie. Het grondgebied valt samen met de gelijknamige eilandengroep de Ålandseilanden in de monding van de Botnische Golf, halverwege Zweden en Finland. Het inwonertal bedraagt 25.392, de hoofdstad is Mariehamn. Åland is geheel Zweedstalig. De provincie is gedemilitariseerd en de bewoners hoeven niet te voldoen aan de Finse dienstplicht.

Toerisme is een belangrijke bron van inkomsten voor de eilandengroep, naast de traditionele landbouw en scheepvaart. Mariehamn is een belastingvrije haven voor tabak en alcohol. De grote veerboten tussen Stockholm en Helsinki of Turku maken daarom allemaal een tussenstop op Ålands grondgebied: in Mariehamn of Långnäs.

Autonomie[bewerken]

Åland heeft een autonome regering en een eigen parlement en is lid van de Noordse Raad. Verder bezit Åland een eigen politiekorps, een eigen vlag (zie rechtsboven), eigen kentekenplaten en geeft het eigen postzegels uit. Ålandse schepen varen niet onder Finse maar onder Ålandse vlag.

De autonome status is verankerd in artikel 120 van de Finse Grondwet en wordt nader uitgewerkt in een zogenoemde autonomiewet. Deze wet regelt de bevoegdheden van Åland. Finland kan de autonomie niet eenzijdig inperken, omdat artikel 69 van de autonomiewet bepaalt dat deze alleen gewijzigd kan worden als zowel het Finse als het Ålandse parlement daar mee instemmen.

De soevereiniteit van Åland behoort volledig aan Finland en de eilanden zijn dan ook een onderdeel van de Europese Unie. Bij de toetreding van Finland tot de EU heeft Åland echter wel, in verband met zijn speciale staatkundige status, binnen de EU een speciale status gekregen, vooral op belastingtechnisch gebied. Dat laatste vooral omdat anders de belangrijkste inkomstenbron voor de eilanden zou wegvallen.

Geschiedenis[bewerken]

De Ålandseilanden werden van Zweden uit bevolkt en fungeerden lange tijd als bruggenhoofd toen Finland deel ging uitmaken van het Zweedse rijk. Bestuurlijk werd de eilandengroep bij Finland ingedeeld, wat gevolgen zou hebben voor haar latere status.

Vanwege de militair strategische ligging had Åland te lijden van de oorlogen tussen Zweden en Rusland. Tijdens de Grote Noordse Oorlog werd de eilandengroep door de Russen verwoest en werd een groot deel van de bevolking geëvacueerd. Toen Finland in 1809 compleet in Russische handen overging, werd Åland gedwongen mee te verhuizen. Na afloop van de Krimoorlog werd in de Vrede van Parijs (1856) besloten dat de eilandengroep geen militaire bedreiging meer mocht vormen en gedemilitariseerd moest worden.

Toen Finland in 1917 onafhankelijk werd, brak een discussie over de toekomst van Åland uit. De meerderheid van de bewoners, volledig op Zweden georiënteerd, zocht aansluiting bij dat land. Finland wilde de archipel echter graag behouden. De kwestie werd voorgelegd aan de pas opgerichte Volkenbond, die in 1921 besliste dat de eilanden bij Finland mochten blijven, mits autonomie en behoud van de Zweedse cultuur gegarandeerd bleven. Ook werd de neutrale status verder vastgelegd.

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Wikimedia Atlas Zie ook de Atlas van Åland op Wikimedia Commons.
Wikivoyage Wikivoyage heeft een reisgids over dit onderwerp: Åland.