Valéry Giscard d'Estaing

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Valéry René Marie Georges Giscard d'Estaing (Koblenz (Duitsland), 2 februari 1926) is een Frans politicus. Hij was president van Frankrijk van 1974 tot 1981.

Biografie[bewerken]

Valéry Giscard d'Estaing

In 1965 richtte hij de centrum-rechtse Union pour la Démocratie Française (Unie voor de Franse democratie) (UDF) op. In ideologisch opzicht heeft hij zich ooit omschreven als 'ongeneeslijk liberaal'. In meerdere regeringen in de tijd van president Charles de Gaulle was hij minister van economische zaken en financiën. Hij ontwikkelde een kritische houding ten aanzien van De Gaulles solistische stijl van regeren. In 1969 droeg hij bij aan de val van De Gaulle door te adviseren bij een referendum tegen diens hervormingsvoorstellen te stemmen. Hij werd onder president Georges Pompidou en diens premier Pierre Messmer weer minister van economische zaken en financiën. Van 1967 tot 1974 was hij ook burgemeester van Chamalières. In 1974 stelde hij zich kandidaat voor het presidentschap, elimineerde met steun van de Gaullist Jacques Chirac zijn rechtse rivaal Chaban-Delmas en versloeg de socialistische tegenkandidaat François Mitterrand met een krappe meerderheid.

In 1974 werd hij op 48-jarige leeftijd president van de Franse Republiek voor een periode van zeven jaar. In Frankrijk werd hij wel aangeduid met zijn initialen "VGE". Tijdens zijn presidentschap sloeg de eerste oliecrisis toe, waardoor de werkloosheid sterk toenam. Er kwam daarmee een eind aan de 'dertig glorieuze jaren' van naoorlogse economische groei in Frankrijk, hetgeen zijn populariteit niet ten goede kwam. Hij legde de nadruk op modernisering van de economie, o.a. door sterke uitbreiding van de nucleaire energie-opwekking en de aanleg van een TGV-spoorwegnet.

Echtscheiding met wederzijdse instemming en abortus werden onder zijn bewind gelegaliseerd; de meerderjarigheidsgrens werd verlaagd van 21 tot 18 jaar. De laatste executie van een doodvonnis vond plaats in 1977. Definitieve afschaffing van de doodstraf zou echter moeten wachten tot na het aantreden van zijn opvolger Mitterand, in 1981.

In 1975 nodigde hij de staatshoofden van de grootste westerse industrielanden uit voor een kleinschalige informele bijeenkomst op een van zijn presidentiële buitenverblijven, het kasteel van Rambouillet, waarmee een 'G7'-traditie in het leven werd geroepen. Deze zou uitgroeien tot een regelmatig terugkerende grootschalige diplomatieke gebeurtenis. De G7 werd later door toetreding van de post-communistische Russische Federatie een G8.

Giscard was een groot voorstander van Europese integratie, die een derde weg zou moeten volgen tussen het supranationalisme, dat niet haalbaar en niet wenselijk bleek, en het oude Europa van de rivaliserende soevereine staten. Hij had met de toenmalige Duitse bondskanselier Helmut Schmidt een uitstekende relatie, zowel persoonlijk als politiek. Als zij onder elkaar waren, spraken zij Engels en speelden zelfs wel eens schaak. Meer moeite had Giscard met de ambitieuze Gaullist Jacques Chirac, die zijn premier werd, maar die hij in 1976 na twee jaar ontsloeg. In zijn plaats benoemde hij zijn partijgenoot Raymond Barre, die aanbleef tot het eind van Giscards ambtstermijn in 1981. Barre was een bekend econoom, die ook de ministeries van economische zaken en financiën erbij deed. Hij voerde straffe bezuinigingen door.

Giscard d'Estaing kwam nogal eens in opspraak met militaire en andere interventies in de Franse invloedssfeer in Afrika, waarbij soms uiterst kwalijke machthebbers als Jean-Bédel Bokassa gesteund werden en later weer ten val gebracht. Daarin verschilde hij overigens niet wezenlijk van andere Franse presidenten in het postkoloniale tijdperk.

Hij is een onbetwist expert op financieel-economisch gebied, maar zijn probleem was 'het volk', zoals ooit opgemerkt werd door Charles de Gaulle; daarmee bedoelde die dat Giscard d'Estaing geen voeling had met "gewone mensen". Dat laatste heeft, naast de economische tegenslagen tijdens zijn bewind, wellicht bijgedragen aan zijn nederlaag tegen de socialist François Mitterrand toen hij zich in 1981 wilde laten herkiezen. Bovendien hield zijn gaullistische rivaal Chirac, die door Giscard ontslagen was als premier, zich nadrukkelijk op de vlakte gedurende zijn herverkiezingscampagne.

Na de verkiezingsnederlaag trok hij zich terug en werd wijnboer maar bleef politiek actief. Van 1986 tot 2004 was hij voorzitter van het Conseil de Région van Auvergne, het gekozen orgaan van deze Franse regio. Voorts zat hij van 1989 tot 1994 in het Europees Parlement en was hij voorzitter van de Conventie over de Toekomst van Europa, die het Verdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa opstelde en in 2004 presenteerde. Het werd echter in 2005 bij referendum verworpen door zijn eigen land en door Nederland.

Giscard d'Estaing werd in december 2003 toegelaten tot de Académie française.

Voorganger:
Alain Poher a.i.
President van Frankrijk
1974-1981
Opvolger:
François Mitterrand