's-Hertogenbosch (gemeente)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
's-Hertogenbosch
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente 's-Hertogenbosch Wapen van de gemeente 's-Hertogenbosch
(Details) (Details)
Locatie van de gemeente 's-Hertogenbosch (gemeentegrenzen CBS 2016)
Situering
Provincie Vlag Noord-Brabant Noord-Brabant
Coördinaten 51° 41′ NB, 5° 18′ OL
Algemeen
Oppervlakte 91,79 km²
- land 84,45 km²
- water 7,34 km²
Inwoners (30 april 2017) 152.651? (1808 inw./km²)
Bestuurscentrum 's-Hertogenbosch
Belangrijke verkeersaders A2/E25A59
A65       N279
Zuid-Willemsvaart
Máximakanaal
Spoorlijn Tilburg - Nijmegen
Spoorlijn Utrecht - Boxtel
Politiek
Burgemeester (lijst) Ton Rombouts (CDA)
Bestuur CDA, VVD, D66, Rosmalens Belang, Bosch Belang
Zetels
PvdA
GroenLinks
VVD
CDA
Bosch Belang
Rosmalens Belang
SP
D66
Bossche volkspartij
De Bossche Groenen
39
4
3
5
5
5
5

3
5
3

1
Economie
Gemiddeld inkomen (2012) € 34.900 per huishouden
Gem. WOZ-waarde (2014) € 221.000
WW-uitkeringen (2014) 40 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 5200-5249, 5381-5383, 5390-5392
Netnummer(s) 073
CBS-code 0796
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website www.s-hertogenbosch.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente 's-Hertogenbosch
Bevolkingspiramide (2008)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
's-Hertogenbosch
Topografische gemeentekaart van 's-Hertogenbosch, per december 2016
Gemeente 's-Hertogenbosch
Gemeente 's-Hertogenbosch in 1866

's-Hertogenbosch (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) is een gemeente en tevens hoofdstad van de provincie Noord-Brabant, een van de drie zuidelijke provincies van Nederland. 's-Hertogenbosch is de hoofdplaats van de gemeente. De gemeente telt 152.651 inwoners (30 april 2017, bron: CBS) en maakt deel uit van het stedelijk netwerk BrabantStad.

Geschiedenis van de gemeente[bewerken]

De gemeente kende in 1933 een eerste gemeentelijke herindeling, toen de gemeente Cromvoirt werd opgeheven. Het gedeelte ten zuiden van de Langstraatspoorlijn kwam bij de gemeente Vught, Deuteren, het gedeelte ten noorden van deze spoorlijn kwam bij de gemeente 's-Hertogenbosch.

In 1971 vond er wederom een gemeentelijke herindeling plaats. De gemeenten Empel en Meerwijk en Engelen werden geannexeerd door de gemeente 's-Hertogenbosch en waren vanaf dat moment niet meer zelfstandig. De gemeente Rosmalen werd in 1996 bij de gemeente 's-Hertogenbosch gevoegd. In 2015 zijn de dorpen Nuland en Vinkel van de opgeheven gemeente Maasdonk bij 's-Hertogenbosch gekomen. Het derde dorp van Maasdonk, Geffen, is naar de gemeente Oss gegaan.

Politiek[bewerken]

Gemeenteraad[bewerken]

De gemeenteraad van 's-Hertogenbosch bestaat uit 39 zetels. Hieronder volgt de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1994:

Gemeenteraadszetels
Partij 1994 1998 2002 2006 2010 2014
D66 2 2 1 - 3 5
Rosmalens Belang 10 6 6 4 4 5
VVD 4 5 5 5 5 5
CDA 6 6 6 5 4 5
Bosch Belang 4 4 4 4 4 53
PvdA 6 5 4 8 5 4
SP 2 4 3 5 3 3
BVP - - - - - 3
GroenLinks 3 3 4 5 5 3
De Bossche Groenen - - - - 12 1
Trots op Nederland - - - - 2 -
Leefbaar 's-Hertogenbosch en Rosmalen - 21 4 2 2 -3
Stadspartij Knillis 1 1 2 1 1 -3
AOV/Unie55+ 1 1 - - - -
Totaal 39 39 39 39 39 39
1: Leefbaar 's-Hertogenbosch deed in 1998 mee onder de naam Politieke Lente'97
2: de Bossche Groenen deden in 2010 mee met een naamloze lijst
3: Bosch Belang, Leefbaar 's-Hertogenbosch en Rosmalen en Stadspartij Knillis fuseerden in 2014 tot Bosch Belang

College van B&W[bewerken]

Het college van B&W bestaat na de verkiezingen van 2014 uit:

Het Stadskantoor 's-Hertogenbosch is gevestigd aan de Wolvenhoek 1 in 's-Hertogenbosch.

Na de verkiezingen van 2014 wilde D66 onder leiding van Jan Smit aanvankelijk vasthouden aan PvdA als coalitiepartner, maar na zijn opstappen leidden de onderhandelingen uiteindelijk tot samenwerking tussen D66, Rosmalens Belang, VVD, CDA en Bosch Belang (25 van de 39 zetels).

Kernen en Stadsdelen[bewerken]

Tot de gemeente 's-Hertogenbosch behoren naast de hoofdplaats 's-Hertogenbosch ook de volgende dorpen en gehuchten: Bokhoven, Deuteren, Dieskant, Empel, Engelen, Gewande, Hintham, Kruisstraat, Maliskamp, Meerwijk, Nuland, Orthen, Oud-Empel, Rosmalen en Vinkel.

De gemeente 's-Hertogenbosch bestaat uit 14 wijken:[1] Binnenstad, De Groote Wielen, Empel, Engelen, Graafsepoort, Maaspoort, Muntel/Vliert, Noord, Rosmalen Noord, Rosmalen Zuid, West, Zuidoost, Nuland en Vinkel

1rightarrow blue.svg Zie Wijken in 's-Hertogenbosch voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Woonplaatsen (BAG)[bewerken]

Aantal inwoners per woonplaats* op 1 januari 2012[2]:

's-Hertogenbosch 107.555 [3]
Rosmalen 34.340 [4]
Nuland 4.420 [5]
Vinkel 2.360    

Bron: CBS


Ligging[bewerken]

De gemeente ligt in het noorden van de provincie Noord-Brabant. De rivier de Maas is in het noorden de grens van de gemeente en provincie. De gemeente grenst daar aan het Gelderse Maasdriel. In het oosten grenst de gemeente aan Oss en in het zuiden aan Sint-Michielsgestel en Vught. Vlijmen in het westen behoort tot de gemeente Heusden, zodat deze gemeente ook aan 's-Hertogenbosch grenst.

   Aangrenzende gemeenten   
    Maasdriel (Gld)   Oss 
 Heusden  Brosen windrose nl.svg   
    Vught   Sint-Michielsgestel 

Verkeer en Vervoer[bewerken]

Door de toenemende drukte en de groei van de gemeente, dreigen de wegen rond de gemeente dicht te slibben. Daarom zijn in 2002 maatregelen getroffen om het verkeer beter te laten doorstromen. Van 2006 tot 2010 zijn er werkzaamheden aan de A2 uitgevoerd om die weg uit te breiden naar een 4x2-autosnelweg. De binnenste 2×2-rijstroken zijn voor doorgaand verkeer tussen Utrecht en Eindhoven. De buitenste 2x2-rijstroken zijn bestemd voor regionaal verkeer tussen de stadsdelen en A59-verkeer tussen Waalwijk en Oss. De beide rijbanen van de A2 tussen 's-Hertogenbosch en Zaltbommel zijn verbreed van twee naar drie rijstroken. De Zuid-Willemsvaart is om de stad heen geleid. Deze ligt aan de oostkant van de A2, tussen Rosmalen en de stad in.

Binnen de gemeente liggen drie treinstations: 's-Hertogenbosch, 's-Hertogenbosch Oost en Rosmalen. Alle drie de stations liggen aan de spoorlijn Tilburg - Nijmegen en worden, op station 's-Hertogenbosch na, alleen bediend door Sprinters. Station 's-Hertogenbosch ligt eveneens aan de spoorlijn Utrecht - Eindhoven en wordt​ ook bediend door Intercitytreinen.

Voorzieningen[bewerken]

De stad bedient de omliggende regio met het Jeroen Bosch ziekenhuis.

's-Hertogenbosch heeft verschillende mogelijkheden voor waterrecreatie. De stad heeft een rechtstreekse aansluiting op en ligging aan de Maas en enkele waterplassen binnen de gemeentegrenzen. De Oosterplas, de Zuiderplas en het Engelermeer profileren zich als de stadsstranden van 's-Hertogenbosch. Het terugkerende evenement 's-Hertogenbosch Maritiem is een voorbeeld van een van de evenementen op het water. In de Vinex-wijk De Groote Wielen, in de polder tussen Rosmalen en Empel, is veel ruimte vrijgemaakt voor water en waterrecreatie.

Media[bewerken]

Studio 8FM Brabant

Doordat in 1996 de voormalige gemeente Rosmalen is geannexeerd, kent de gemeente 's-Hertogenbosch twee kabelnetten. Eén voor de 's-Hertogenbosch, Empel, Engelen en Bokhoven en één voor Rosmalen, Hintham, Kruisstraat en Maliskamp. Hierdoor is de ROS-Kabelkrant alleen in de voormalige gemeente Rosmalen te zien en niet in de rest van de gemeente. De andere lokale omroep, Boschtion zendt wél uit in de gehele gemeente 's-Hertogenbosch.

Ook is er een verschil met de huis-aan-huisbladen. Zo is de Rosbode alleen te lezen in Rosmalen, Empel, Hintham, Kruisstraat en Maliskamp, terwijl de Bossche omroep op zondag en het Stadsblad 's-Hertogenbosch wél in de gehele gemeente worden verspreid.

Sport[bewerken]

In 's-Hertogenbosch zijn verschillende sportteams op verschillende takken van sport op het hoogste niveau. In de loop der jaren zijn daar verscheidene teams landskampioen geworden. Vooral de kampioenschappen van de dames van Hockeyclub 's-Hertogenbosch spreekt boekdelen. Sinds 1998 werd Hockeyclub 's-Hertogenbosch alleen in 2009 geen landskampioen. De basketballers van SPM Shoeters Den Bosch zijn sinds 1979 16x landskampioen geweest en zijn daarmee nationaal recordhouders. Ook hebben de rugbyers van Rugbyclub The Dukes en de tennisdames van Bastion Baselaar voor landstitels gezorgd in 's-Hertogenbosch. In het verleden, nog voordat er sprake was van betaald voetbal in Nederland, werd BVV in 1948 landskampioen.

Andere teams uit 's-Hertogenbosch die op het hoogste niveau spelen of speelden zijn bijvoorbeeld de schakers van HMC Den Bosch en de ijshockeyclub Eagles, in 1967 landskampioen. Bekende andere teams zijn de voetballers FC Den Bosch, OJC Rosmalen en de turners Flik-Flak, waar onder anderen Yuri van Gelder en Jeffrey Wammes hun kunsten vertonen.

Jaarlijks worden in de gemeente 's-Hertogenbosch sportevenementen gehouden zoals Indoor Brabant en het Unicef Open. Tijdens Indoor Brabant wordt voor twee onderdelen gestreden voor de FEI Wereldbeker, te weten dressuur en springen. Het Tennistoernooi van Rosmalen is een grastoernooi dat als voorbereiding geldt voor Wimbledon.

1rightarrow blue.svg Zie Sport in 's-Hertogenbosch voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Bekende Bosschenaren[bewerken]

Als men geboren wordt in 's-Hertogenbosch, is men automatisch een Bosschenaar. Dit geldt voor voor de gehele gemeente. Dit wil dus zeggen, dat iemand die na 1971 in Empel is geboren ook een Bosschenaar is. De bekendste Bosschenaar is Jeroen Bosch, een 15e-eeuwse schilder. Uit 's-Hertogenbosch komt ook een aantal politici, zoals voormalig minister-president Jan de Quay.

1rightarrow blue.svg Zie lijst van Bosschenaren voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Cultuur[bewerken]

Monumenten[bewerken]

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten en oorlogsmonumenten, zie:

Kunst in de openbare ruimte[bewerken]

In de gemeente zijn diverse beelden, sculpturen en objecten geplaatst in de openbare ruimte, zie:

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]