Pieterpad

Pieterpad
Pad	LAW 9
Uitgave	Nivon
ISBN	978-9491142055 (deel I)
	978-9491142086 (deel II)
Kenmerken
Van	Pieterburen
Naar	Sint-Pietersberg
Lengte	501 km
Verbindingen	Drenthepad, Graafschapspad, Krijtlandpad, Lingepad, Maarten van Rossumpad, Maas- en Peelliniepad, Maasduinen-Nierspad, Maas-Swalm-Nettepad, Marskramerpad, Noaberpad, Overijssels Havezatenpad, Pelgrimspad, Streekpad Rijk van Nijmegen, Wad- en Wierdenpad, wandelroute GR5
	Officiële website

Pieterpad

		Pieterburen
		Eenrum
		Winsum
		Alinghuizen
		Garnwerd
		Wierumerschouw
		Van Starkenborghkanaal
		Groningen
		Noord-Willemskanaal
		Haren
		Glimmen
		Midlaren
		Zuidlaren
		Gasteren
		Rolde
		Anderen
		Schoonloo
		Sleen
		Holsloot
		Dalerveen
		Coevorden
		Gramsbergen
		Ane
		Vecht
		Hardenberg
		Vecht
		Rheeze
		Ommen
		Nieuwebrug
		Lemele
		Hellendoorn
		Holten
		Laren
		Twentekanaal
		Vorden
		Linde
		Varssel
		Zelhem
		IJzevoorde
		Oude IJssel
		Braamt
		Hoch-Elten
		Spijk
		Tolkamer
		Rijn
		Millingen aan de Rijn
		Leuth
		Zyfflich
		Beek
		Groesbeek
		Ottersum
		Gennep
		Afferden
		Maas
		Vierlingsbeek
		Holthees
		Smakt
		Wanssum
		Meerlo
		Swolgen
		Lottum
		Grubbenvorst
		Maas
		Velden
		Venlo
		Tegelen
		Swalmen
		Boukoul
		Roermond
		Melick
		Sint Odiliënberg
		Montfort
		Echt
		Susteren
		Isenbruch
		Millen
		Sittard
		Windraak
		Puth
		Spaubeek
		Groot-Haasdal
		Strabeek (Valkenburg)
		Berg
		Terblijt
		Bemelen
		Maastricht
		Maas
		Sint Pietersberg

Het Pieterpad (LAW 9) voert van Pieterburen nabij de Groningse Waddenkust naar de Sint-Pietersberg bij Maastricht en heeft een lengte van 501 kilometer, onderverdeeld in 26 etappes.^[1]^[2] Het is de bekendste langeafstandsroute van Nederland en toegankelijk voor wandelaars en mensen die zich met een rolstoel verplaatsen.^[3] De route voert door de meest uiteenlopende landschappen en wordt onderhouden door Nivon.

Het Pieterpad is in het veld gemarkeerd met de internationaal bekende wit-rode merktekens van langeafstandswandelpaden (LAW). Op de Sint-Pietersberg sluit het Pieterpad aan op de Europese wandelroute GR5, die tevens onderdeel is van wandelroute E2. De GR5, die via de Ardennen en de Franse Alpen naar Nice loopt, is een van de populairste internationale wandelpaden voor Nederlandse wandelaars.

Geschiedenis

Het pad is ontworpen door de Tilburgse Toos Goorhuis-Tjalsma en de Groningse Bertje Jens uit onvrede over het gebrek aan langeafstandswandelpaden in Nederland. Van 1978, toen Jens met pensioen ging, tot 1983 maakten de vriendinnen tal van wandelingen om de route uit te stippelen. Ze maakten gebruik van bestaande wandelpaden, waarbij het uitzoeken van de beste verbinding tussen twee paden soms dagen kostte. In 1983 werd het Pieterpad halverwege in Vorden officieel in gebruik genomen.

Op 21 april 2006 is er in Vorden een bronzen plaquette onthuld als eerbetoon aan beide dames. Ook in de boswachterij het Sleenerzand bevindt zich een monument met plaquette ter ere van de ontwerpers van de wandelroute. Het Pieterpad wordt anno 2006 onderhouden door een werkgroep, onder aanvoering van Maarten Goorhuis (zoon van Toos Goorhuis) en fotograaf Wim van der Ende.

Nivon had in 2009 250.000 gidsen van het Pieterpad verkocht. Op basis van de ervaring dat elke gids gemiddeld door vier personen wordt gebruikt, becijferde de vereniging dat er toen al ongeveer een miljoen mensen het Pieterpad hebben bewandeld.^[4]

Wijzigingen

In de loop van de tijd zijn er heel wat wijzigingen in het tracé van het pad gekomen. Deze wijzigingen kunnen voortkomen uit veranderingen in het landschap zelf, zoals de aanleg van de A73. Belangrijker voor de wandelaar zijn die wijzigingen waarbij vanuit landschappelijk oogpunt naar mooiere routes is gezocht. Er zijn door natuurontwikkeling nieuwe mogelijkheden bij gekomen, zodat de route meer over onverharde paden gaat. Met de herdenking van het 25-jarig bestaan van het pad op 25 oktober 2008 in Vorden werd een vernieuwd noordelijk tracé (deel I) gepresenteerd. In 2010 volgde het vernieuwde zuidelijke tracé (deel II).

Op de officiële website wordt aangegeven welke (tijdelijke) wijzigingen er in de route zijn, in afwijking van de laatste editie van de papieren versie van de gids.

In 2016 werd het eindpunt van het Pieterpad op de Sint-Pietersberg verplaatst naar het uitzichtplatform dat uitkijkt over de ENCI-groeve.^[5]

In 2023, ter ere van het 40-jarig bestaan van het Pieterpad, heeft Natuurmonumenten een herkenbaar eindpunt ontworpen en geplaatst bij de ENCI-groeve. Wandelaars kunnen hier een selfie maken vanaf de Sint-Pietersberg.^[6]

Sinds 2026 beschikt het Pieterpad over een rolstoeltoegankelijke variant. De aangepaste route werd ontwikkeld door Stichting Moving Beyond Limits in samenwerking met Stichting Pieterpad en geldt als de langste rolstoeltoegankelijke langeafstandswandelroute van Europa. Ongeveer 84 procent van het oorspronkelijke traject bleef behouden. Voor ontoegankelijke delen, zoals trappen, steile hellingen en smalle of modderige paden, werden alternatieve routes aangelegd. De route is geschikt voor onder meer offroadrolstoelen, scootmobielen, rollators en kinderwagens en heeft als doel natuur en langeafstandswandelen toegankelijker te maken voor mensen met een lichamelijke beperking.^[7]

Etappes

etappe	van	naar	lengte (km)
1	Pieterburen	Winsum	11,8
2	Winsum	Groningen	21,4
3	Groningen	Zuidlaren	20,8
4	Zuidlaren	Rolde	17,2
5	Rolde	Schoonloo	17,9
6	Schoonloo	Sleen	23,8
7	Sleen	Coevorden	21,3
8	Coevorden	Hardenberg	19,0
9	Hardenberg	Ommen	20,8
10	Ommen	Hellendoorn	20,8
11	Hellendoorn	Holten	15,5
12	Holten	Laren	15,0
13	Laren	Vorden	13,5
14	Vorden	Zelhem	16,8
15	Zelhem	Braamt	17,3
16	Braamt	Millingen aan de Rijn	23,7
17	Millingen aan de Rijn	Groesbeek	20,2
18	Groesbeek	Gennep	14,4
19	Gennep	Vierlingsbeek	18,2
20	Vierlingsbeek	Swolgen	23,0
21	Swolgen	Venlo	20,6
22	Venlo	Swalmen	22,5
23	Swalmen	Montfort	21,1
24	Montfort	Sittard	23,4
25	Sittard	Strabeek	21,8
26	Strabeek	Sint-Pietersberg	17,0

De afstanden zijn afkomstig van de digitale GPX-routebestanden van Nivon, versie juli 2021.

Afbeeldingen

routebordje
het beginpunt/eindpunt in Pieterburen
plaquette voor Toos Goorhuis en Bertje Jens in de bossen bij Sleen
wegwijzer bij Gramsbergen
onthulling gedenkplaat voor Toos Goorhuis en Bertje Jens op 21 april 2006 in Vorden
het beginpunt/eindpunt op de Pietersberg

Trivia

Boven de Bergen is een Nederlandse film die speelt tegen de achtergrond van een wandelvakantie langs het Pieterpad. De film is geproduceerd in 1992 en is geregisseerd door Digna Sinke.
In 2005 verscheen de thriller Moord op het Pieterpad van Gebr. Wagenaar (pseudoniem van het schrijversduo Gert Jan de Vries en Auke Leistra). Het verhaal speelt zich af rond de etappeplaats Vorden, waar de biograaf van de dichter Staring wordt vermoord.
In de VRT/VPRO-serie Dwars door de Lage Landen uit 2022 legden de Belgische tv-maker Arnout Hauben en zijn vrienden Philippe Niclaes en Ruben Callens het Pieterpad af na eerst van Oostende naar Maastricht te zijn gewandeld.
In het seizoen 2011-2012 volgde het televisieprogramma Man bijt hond het pad en bezocht onderweg mensen