Kabinet-Schermerhorn-Drees

Kabinet-Schermerhorn-Drees
Coalitie	RKSP, SDAP, VDB
Zeteltal TK	31 + 23 + 6 = 60
Premier	W. Schermerhorn
Beëdiging	24 juni 1945
Demissionair	16 mei 1946
Ontslagdatum	3 juli 1946
Voorganger	Gerbrandy III
Opvolger	Beel I
Overzicht kabinetten
Portaal    Politiek

Het kabinet-Schermerhorn-Drees was het eerste Nederlands kabinet na de Tweede Wereldoorlog van 24 juni 1945 tot 3 juli 1946.

Ruim een maand na de bevrijding benoemde koningin Wilhelmina dit eerste naoorlogse kabinet. Het was een 'koninklijk' kabinet en wordt ook wel een 'nood-kabinet' genoemd, dat orde op zaken moest stellen na de Duitse bezetting, het economisch herstel ter hand moest nemen, en verkiezingen moest voorbereiden. Het Nood-parlement zou pas vanaf november 1945 functioneren.

Het kabinet-Schermerhorn-Drees bestond uit ministers van de SDAP (in 1946 met de VDB en CDU samengegaan in de PvdA), de CHU'er Lieftinck (later PvdA) en RKSP (later KVP), alsmede vijf partijloze ministers, van wie er later twee PvdA-lid werden. Minister-president Schermerhorn was afkomstig uit de kring van de VDB.

Nadat de Tweede Kamerverkiezingen in mei 1946 hadden plaatsgevonden, vroeg het kabinet ontslag. Na de vorming van het kabinet-Beel I, dat op steun van een meerderheid van de Tweede Kamer kon rekenen, verleende de Koningin dat ontslag.

Bijzonderheden

Het kabinet moest het economische leven (landbouw, nijverheid, handel) en de infrastructuur (spoorwegen, dijken, wegen, havens) weer op orde brengen na de vele verwoestingen ten gevolge van de oorlog. Verder moest het bestuur (gemeenteraden, provincies) worden hersteld en zo nodig vernieuwd.

Tot de vele taken waarvoor dit eerste naoorlogse kabinet zich gesteld zag, was het organiseren van zuivering en berechtiging van 'foute' Nederlanders. Dit gebeurde door de bijzondere rechtspleging (bijzondere rechtbanken en tribunalen) en door zuiveringsraden.

Ook de voedselvoorziening moest weer op gang worden gebracht. Vanwege de aanwezigheid van veel zwart geld vond in juli 1945 een geldzuivering plaats via het zogenaamde 'tientje van Lieftinck'. Ook het culturele leven (pers, omroep) werd weer genormaliseerd.

Tot augustus 1945 vroeg de strijd in het Verre Oosten tegen Japan nog de nodige aandacht. Nederland was daarbij nauw betrokken in verband met het toenmalige overzeese gebiedsdeel Nederlands-Indië. Daarna werd het kabinet geconfronteerd met het eenzijdig uitroepen van de onafhankelijkheid door de Republik Indonesia.

Ministers

• Minister-president, minister van Algemene Oorlogsvoering, prof. dr. ir. Wim Schermerhorn, (VDB/PvdA)
• Minister van Buitenlandse Zaken
  • mr. Eelco Nicolaas van Kleffens (partijloos), tot 1 mrt. 1946
  • dr. Jan Herman van Roijen (partijloos), 1 mrt. 1946
• Minister van Justitie, mr. Hans Kolfschoten (RKSP/KVP)
• Minister van Binnenlandse Zaken, dr. Louis Beel (RKSP/KVP)
• Minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen, prof. dr. Gerard van der Leeuw (SDAP/PvdA)
• Minister van Financiën, prof. mr. Piet Lieftinck (CHU/PvdA)
• Minister van Oorlog, mr. Johannes Meynen (ARP)
• Minister van Marine, Jim de Booy (partijloze liberaal)
• Minister van Openbare Werken en Wederopbouw, dr. ir. Johan Ringers (partijloos)
• Minister van Verkeer en Energie, Ir. Steef van Schaik (RKSP)
• Minister van Scheepvaart, Jim de Booy (partijloze liberaal), a.i.
• Minister van Handel en Nijverheid, ir. Hendrik Vos (SDAP/PvdA)
• Minister van Landbouw, Visserij en Voedselvoorziening, Sicco Mansholt (SDAP/PvdA)
• Minister van Sociale Zaken, Willem Drees (SDAP/PvdA)
• Minister van Overzeese Gebiedsdelen, prof. dr. Johann Heinrich Adolf Logemann (SDAP/PvdA)

Ministers zonder Portefeuille

• Minister van Buitenlandse Zaken: mr. J.H. van Roijen (partijloos), tot 1 mrt 1946
• Minister van Buitenlandse Zaken: mr. E.N. van Kleffens (partijloos), 1 mrt. 1946

Kabinetsformatie

• Ontslagaanvrage vorig kabinet: 9 mei 1945
• Beëdiging kabinet: 24 juni 1945
• Duur formatie: 47 dagen
• Formateur, prof. dr. ir. W. Schermerhorn (NVB) en W. Drees (SDAP), 29 dagen

Reden ontslagaanvraag

Ontbinding van de Tweede Kamer en eerste naoorlogse verkiezingen.

Bronnen, noten en/of referenties http://www.minaz.nl - Onder voorwaarde dat de bron wordt vermeld, mogen onderdelen van de inhoud van deze website worden overgenomen.