Elektrische bus

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Elektrische bus
Een elektrische bus van het type VDL Citea in Edam. De bus wordt opgeladen via een pantograaf.
Een elektrische bus van het type VDL Citea in Edam. De bus wordt opgeladen via een pantograaf.
Aandrijving elektromotor
Periode vanaf 21e eeuw (in grotere aantallen)
Snelheid max. 90 km/h (afhankelijk van type)
Infrastructuur wegen
Portaal  Portaalicoon   Verkeer & Vervoer
Openbaar vervoer

Een elektrische bus is een autobus die wordt aangedreven door een elektromotor die van stroom voorzien wordt door een accu. De volledig elektrische bus wordt ook wel 'batterij elektrische bus' of zero emissie-bus genoemd. De trolleybus en de brandstofcelbus hebben ook een elektromotor als aandrijving maar vormen een eigen categorie.[1]

Voor het opladen van de accu kan onderscheid worden gemaakt tussen conventioneel laden en gelegenheidsladen (opportunity charging). Elektrische bussen voor conventioneel laden hebben een accu met een dusdanig hoge capaciteit dat ze normaliter een volledige dienst kunnen rijden. 's Nachts in de stalling wordt de accu weer volledig opgeladen. Bij elektrische bussen voor opportunity charging volstaat een kleinere accu, omdat de bus ook wordt opgeladen bij haltes waar de bus sowieso al enige tijd stil staat, zoals eindpunten en overstaphaltes. Bij deze vorm van opladen wordt meestal gebruik gemaakt van een soort pantograaf of inductieplaat om de accu in korte tijd weer van voldoende energie te voorzien.

De Chinese miljoenenstad Shenzhen ging het jaar 2018 in met een volledig elektrische busvloot: 16.359 stuks, voor 80% geleverd door het in de stad gevestigde BYD.[2] Het stadsbestuur investeerde ook in 300 laadpalen, waar de batterijen van de bussen in twee uur kunnen worden volgeladen, en in 8.000 verlichtingspalen met laadfunctie. De omschakeling van diesel naar elektrisch mikt op een vermindering van luchtvervuiling, geluidsoverlast en operationele kosten. De operatie werd uitgevoerd in zes jaar.[3]

Huidige bussen in Nederland[bewerken | brontekst bewerken]

In 2014 heeft Connexxion op Texel proeven gedaan met een elektrische bus van BYD.[4] De actieradius van de accu maakte dat de bus vaak uit de dienstregeling moest om te worden opgeladen. De proef is daarom stopgezet.[5]

Elektrische bussen in Nederland
Bedrijf Merk + type Aantal Status Series Bouwjaar Inzet Opmerkingen Afbeelding
Arriva BYD K9 1 In dienst 139 2013 Schiermonnikoog
VDL Citea LLE 99-e 1 Buiten dienst 0726 2018 Leeuwarden StadsbusArriva0726.jpg
BYD K9 6 In dienst 3001-3006 2013 Schiermonnikoog[6][7] Arriva 3006-III.JPG
VDL Citea SLF 120-e 10 In dienst 3011-3020 2016 Ameland, Terschelling & Vlieland[8] 3017 droeg ook TCR nummer 611. Arriva 3019-III.jpg
VDL Citea SLFA 180-e 4 In dienst 3031-3034 2016 Ameland & Terschelling[8] Arriva Netherlands VDL Citea SLFA-180 Electric.jpg
Volvo 7900 23 In dienst 4801-4823 2019 Stadsdienst Leiden StadsbusArriva4804.jpg
Volvo 7900 7 In dienst 4852-4858 2020 Stadsdienst 's-Hertogenbosch
Rošero Zero First 3 Verkocht 6050-6052 2010 's-Hertogenbosch (220Xpress) Elektrische bus 220Xpress.jpg
Rošero Zero First 3 Naar Qbuzz 6091-6093 2017 Dordrecht (lijn 10)[9] Arriva 6091 te Dordrecht.jpg
VDL Midcity Electric 1 In dienst 6094 2019 Leeuwarden (lijn 9) Arriva 6094-III.jpg
Volvo 7700 1 Buiten dienst 6666 2010 's-Hertogenbosch (lijn 80)[10] Was tot 2012 een dieselbus. Arriva 6666-III.jpg
VDL Citea SLFA 180-e 6 In dienst 8621-8626 2018 Leeuwarden (lijnen (1)66, 603 en 612) Arriva 8625-III.jpg
VDL Citea SLF 120-e 12 In dienst 9501-9503 2016 's-Hertogenbosch (lijnen 8, 9 en 70)[10] Arriva 9502-III.jpg
In dienst 9504-9512 2018 Arriva 9507 te Den Bosch.jpg
VDL Citea SLF 120-e 24 In dienst 9601-9604 2016 Maastricht[11] Arriva 9601-III.jpg
In dienst 9605-9628 2018 Arriva 9623 te Maastricht.jpg
VDL Citea LLE 99-e 2 Naar Qbuzz 9641-9642 2017 Gorinchem[9]
VDL Citea LLE 99-e 12 In dienst 9651-9662 2016 Venlo[11] Arriva 9654.jpg
VDL Citea LLE 115-e 55 In dienst 9701-9755 2019 Streeklijnen in Limburg StadsbusArriva9745.jpg
Arriva Touring BYD K9 37 In dienst 101-137 2015 Schiphol Airside[12] Ex-HTM Specials Luchthaven Schiphol 137-III.jpg
BYD K9UB 16 In dienst 201-216 2019 Schiphol Airside
Connexxion VDL Citea SLF 120-e H2 4 In dienst 2000-2003 2019 HWGO (lijn 436) Waterstofbussen
Ebusco 2.2 LE 29 Deels in dienst 2004-2032 2020 Haarlem-IJmond
Ebusco 2.2 LE 16 Deels in dienst 2033-2048 2020 Haarlem-IJmond (R-net)
Ebusco 2.2 LE 31 Nog niet in dienst 2049-2078 2020 Amstelland-Meerlanden
BYD K9UB 1 In dienst 2099 2019 Haarlem-IJmond
BYD K9 8 In dienst 2100-2107 2017 Haarlem-IJmond[13] Cxx 2100-III.jpg
Ebusco 2.2 LE 12.9m 23 Nog niet in dienst 2108-2130 2020 Amstelland-Meerlanden (R-net)
BYD K7 21 In dienst 7550-7570 2018 Noord-Holland Noord StadsbusCxx7559.jpg
VDL Midcity Electric 6 In dienst 7573-7577, 7583 2018 Zaanstreek Waren oorspronkelijk bedoeld voor Noord-Holland Noord. StadsbusConnexxion7573.jpg
VDL Citea LLE 99-e 62 In dienst 7584-7645 2019 Noord-Holland Noord Ter vervanging van de nooit in dienst gestelde VDL Midcity Electric. StadsbusConnexxion7591.jpg
VDL Midcity Electric 8 In dienst 7646-7653 2019 Haarlem-IJmond
VDL Citea LLE 99-e 13 In dienst 7654-7666 2020 Haarlem-IJmond
VDL Midcity Electric 8 In dienst 7667-7674 2017 Haarlem-IJmond Oorspronkelijk gebouwd met dieselaandrijving als 1950-1957. Eind 2019 omgebouwd naar aandrijving op elektriciteit en hernummerd naar 7667-7674.
VDL Citea SLFA 181-e BRT 51 In dienst 9700-9750 2017 9700-9745: Schipholnet[14]
9746-9750: Amstelland-Meerlanden (R-net)
Connexxion 9747 op lijn 195.jpg
VDL Citea SLFA 180-e 49 In dienst 9751-9799 2017 Amstelland-Meerlanden (R-net)[15][16] VDL R-NET Elektrische Citea - Amstelveen.jpg
Ebusco 2.2 18m 39 Nog niet in dienst 9800-9838 2020 Amstelland-Meerlanden
EBS VDL Citea SLFA 181-e BRT 10 In dienst 1030-1039 2018 Waterland (lijn 316) StadsbusEBS10341030.jpg
VDL Citea LLE 99-e 23 In dienst 6001-6023 2019 Stadsdiensten van Delft en Zoetermeer StadsbusEBS6009.jpg
GVB VDL Citea SLFA 180-e 22 In dienst 1901-1922 2019/2020 Amsterdam (lijnen 15, 22 en 69) GVB elektrische bus 1907 op lijn 22.jpg
VDL Citea SLF 120-e 9 In dienst 1951-1959 2019/2020 Amsterdam (lijnen 61, 222 en 231)
GVU Cacciamali Elfo 1 Geëxporteerd 3143 2002 Utrecht (lijn 2) Ex-AMT Genova E102
Hermes VDL Citea SLFA 181-e BRT 43 In dienst 9500-9542 2016 Eindhoven (Bravodirect)[17][18][19] Hermes 9519-III.jpg
HTM VDL Citea SLF 120-e 8 In dienst 2001-2008 2018 Den Haag (lijn 28) StadsbusHTM2002.jpg
Keolis BYD K9 7 In dienst 6301-6307 2017 Almere[20] Keolis 6302-III.jpg
Rošero Zero First 1 In dienst 6401 2017 Almere (duinGo lijn 24 en nobelGo lijn 25)
Qbuzz Ebusco 2.1 2 In dienst 3026-3027 2017 Groningen-Drenthe (streek) StadsbusQbuzz3026.jpg
VDL Citea SLFA 181-e BRT 10 In dienst 3471-3480 2017 Groningen (Q-links 1 en 2) Qbuzz 3480-III.jpg
Ebusco 2.2 LF 37 In dienst 6101-6137 2018 stadsBuzz Drechtsteden StadsbusQbuzz6103.jpg
Rošero Zero First 3 In dienst 6151-6153 2017 stadsBuzz Drechtsteden (lijnen 9 en 10) Ex Arriva 6091-6093 StadsbusQbuzz6093.jpg
3 In dienst 6154-6156 2018
VDL Citea LLE 99-e 2 In dienst 6161-6162 2017 stadsBuzz Gorinchem Ex Arriva 9641-9642 StadsbusQbuzz6161.jpg
VDL Citea SLF 120-e 32 In dienst 7001-7032 2019 Groningen-Drenthe (stad)
VDL Citea SLFA 180-e 11 In dienst 7050-7060 2019 Groningen-Drenthe (stad) Qbuzz 7050-III.jpg
Ebusco 2.2 LE 60 In dienst 7301-7360 2019 Groningen-Drenthe (streek)
Heuliez GX 437 Linium ELEC 49 In dienst 7401-7449 2019 Groningen (Q-links 3 t/m 6) Optie voor 51 exemplaren die binnen vier jaar ingediend kan worden.[21] Qbuzz 7422-III.jpg
Ebusco 2.0 1 Buiten dienst 9991 2016 Groningen (Airportlink 100) Qbuzz 61-BHZ-5 III.jpg
Ebusco 2.0 1 Buiten dienst 9992 2017 Groningen (Airportlink 100) Qbuzz 92-BJH-5 III.jpg
RET VDL Citea CLF 120 eBusz 1 In dienst 405 2010 Rotterdam (lijn 70) Was tot 2019 een hybride bus.
VDL Citea SLF 120-e 55 In dienst 1401-1455 2019 Rotterdam (lijnen 32, 33, 38, 44, 54 (zondag), 56 & 156)
Syntus Utrecht BYD K9 2 Buiten dienst 1900-1901 2016 Amersfoort[20] Demobussen, de 1901 ging naar TCR Vlieland. BYD Demobus amf.jpg
2 In dienst 1902-1903 2018 Syntus 1903 te Amersfoort.jpg
5 In dienst 1904-1908 2019
TCR Rošero Zero First 1 Buiten dienst 545 2012 Vlieland
Rošero Zero First 1 Buiten dienst 626 2010 Renesse Ex-Arriva 6051
BYD K9 1 Buiten dienst 45-BHR-1 2016 Vlieland Reserve bus, reed in opdracht van Arriva. Ex Syntus Utrecht 1901 (Amersfoort). StadsbusTCR45BHR1.jpg
U-OV Heuliez GX 137 ELEC n.n.b. Nog niet in dienst n.n.b. n.n.b. Utrecht (lijn 2) Ter vervanging van de Optares.
Optare Solo M995SR-EV 3 Buiten dienst 4301-4303 2013 Utrecht (lijn 2) Qbuzz 4301-III.JPG
Ebusco 2.1 10 In dienst 4601-4610 2017 Utrecht (lijn 1)[11][22] U-OV 4606-III.jpg
Ebusco 2.1 1 In dienst 4611 2018 Utrecht (lijn 1) extra bus
Ebusco 2.2 LE 20 In dienst 4650-4669 2019 Utrecht (U-links 34 & 50)
Heuliez GX 437 Linium ELEC 35 Nog niet in dienst 4801-4835 2020 Utrecht (lijnen 3, 7 & 8) Komen in dienst vanaf 2020.

Experimentele bussen[bewerken | brontekst bewerken]

Zelfrijdende bussen[bewerken | brontekst bewerken]

De ParkShuttle II is een elektronisch geleide elektrische bus die automatisch werkt (zonder chauffeur) en rijdt in de regio Rotterdam. De exploitant van de ParkShuttle is Connexxion. De gemeente Ooststellingwerf (Friesland) heeft een proef met twee zelfrijdende elektrische 6-persoons shuttlebusjes gehouden tussen het bezoekerscentrum van Staatsbosbeheer en de Wester Es in het dorp, een traject van 2,5 kilometer heeft slechts drie dagen gereden.[23][24]

In Australië is een experiment gestart met een autonoom rijdende bus, de Intellibus. De bus rijdt zonder chauffeur, heeft geen stuur en biedt plaats aan maximaal 11 personen. Hij maakt gebruik van Lidar, GPS, odometrie en camera's om obstakels te detecteren en te navigeren. De Intellibus wordt draadloos opgeladen. In de toekomst moet de bus op de openbare weg gaan rijden.[25]

Pantograafbussen[bewerken | brontekst bewerken]

Wiener Linien-bus met tweedradig oplaadstation dicht bij Station Den Haag Centraal.

Den Haag (HTM), Utrecht (U-OV) en de provincie Utrecht hebben een experiment met een elektrische bus met batterij en pantograaf gedaan die gebruik maken van het bestaande stroomnetwerk van de tram. Voor de gangbare elektrische bussen moeten dure oplaadstations gebouwd worden langs de busroute. Voor het nieuwe type bussen zijn de investeringen in laadstations veel goedkoper en kan de bus sneller ingevoerd worden. De accu kan in 8 min opgeladen worden en de bus heeft een actieradius van 50 km.[26] Arnhem, met zijn trolleybussen infrastructuur, is inmiddels ook deze weg opgegaan (zie onder).

Toekomst[bewerken | brontekst bewerken]

Nederland behoort Europees en internationaal tot de top van landen wat betreft het aantal elektrische bussen. In 2019 zullen er 300 elektrische bussen rondrijden.[27]

In Rotterdam zet de RET vanaf eind 2019 55 elektrische VDL Citea bussen in. In de jaren die daarop volgen, zullen er meer elektrische bussen in Rotterdam verschijnen.[28][29]

Ook Amsterdam heeft plannen op het gebied van elektrische bussen. Het GVB wil vanaf 2017 beginnen met de omschakeling naar elektrisch aangedreven bussen in de stad. De bussen zouden door middel van de bovenleidingen van de trams worden opgeladen en daarnaast ook los van de rails kunnen rijden door gebruik van tractiebatterijen.[30][31] Eind 2018 werd er bekend gemaakt dat het GVB 31 elektrische VDL Citea bussen gaan inzetten vanaf 2020.[32]

Arnhem blijft trouw aan het oude concept van de trolleybus en behoort daarmee tot een eigen categorie. Met de introductie van Trolley 2.0 gaat deze stad echter ook de weg van de elektrische bus op. Het ligt in de bedoeling om trolleybussen van accu's te voorzien die tijdens het rijden onder bovenleiding opladen. Met behulp van energie uit accu's kunnen deze bussen binnen het stadsgebied en tot maximaal 10 kilometer daarbuiten in beginsel alle dieselbussen vervangen zonder dat daar enige noemenswaardige nieuwe infrastructuur voor behoeft te worden aangelegd. Nog in maart 2019 werden twee verbouwde bussen afgeleverd waarmee proeven worden genomen.[33]

In het Bestuursakkoord 2016 werd tussen de 14 Concessie-houders (12 provincies en de 2 vervoersregio's) en Staatssecretaris Sharon Dijksma (Infrastructuur en Milieu) besloten dat uiterlijk in 2025 alle nieuwe bussen emissievrij moeten zijn en volledig gebruikmaken van hernieuwbare energie of brandstof en dat in 2030 alle bussen emissievrij moeten zijn.[11] De verwachting is dat stadsvervoer grotendeels elektrisch wordt en streekvervoer meer gebruik gaat maken van waterstofbussen.[11]

Alstom Aptis is een elektrische bus op de markt brengen met zowel voor als achter sturende wielen, een lengte heeft van 12 meter en onder het voertuig voorzien is van een SRS pantograaf met drie contacten in de straat die op afstand worden bediend.[34][35]

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]