Nieuw-Scheemda

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nieuw-Scheemda
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Nieuw-Scheemda
Nieuw-Scheemda
Situering
Provincie Groningen
Gemeente Oldambt
Coördinaten 53° 13′ NB, 6° 57′ OL
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Nieuw-Scheemda, vroeger Scheemderhamrik (Gronings: Scheemterhammerk of Nij Scheemte) is een dorp in de gemeente Oldambt in de Nederlandse provincie Groningen. Het ligt ten noorden van Scheemda en Scheemderzwaag, in het noorden van de gemeente en in het hart van het klei-Oldambt. Het telt volgens gegevens van het CBS 280 inwoners (2008). Nieuw-Scheemda en 't Waar (met 140 inwoners) vormen een dubbeldorp.

Geschiedenis[bewerken]

Het huidige Nieuw-Scheemda is ontstaan als dijkdorp na de inpoldering van een deel van de Dollard aan het einde van de zestiende eeuw. Oorspronkelijk werd de nieuwe nederzetting aangeduid als Scheemderhamrik, ofwel de 'weidegronden in het buitengebied van Scheemda'. Sinds het begin van de 17e eeuw had het dorp een eigen school.

De hervormde kerk van Nieuw-Scheemda uit 1661 heeft een kerkorgel uit 1698. Het is het enige bewaarde voorbeeld uit een serie van vijftig en geldt als het kleinste Arp Schnitger-orgel ter wereld. Het werd in 1802 door Heinrich Hermann Freytag verbouwd. De Hervormde Gemeente fuseerde in 1982 met Eexta (Scheemda); het gebouw werd overgedragen aan de Stichting Oude Groninger Kerken.

De doopsgezinde vermaning uit 1840 (met een voorganger uit 1705) is omstreeks 1921 afgebroken. De hervormde evangelisatie 'Eltheto' uit 1910 sloot in 1947 zijn deuren; het gebouw werd in 2017 gesloopt.

Nieuw-Scheemda lag vanaf 1911 aan de spoorlijn Zuidbroek - Delfzijl, waarbij het dorp een stopplaats deelde met 't Waar, met stopplaats Nieuw Scheemda-'t Waar. De stopplaats is in 1934 gesloten en later is ook de spoorlijn opgebroken.

Nieuw-Scheemda en 't Waar hadden rond 1900 meer dan 1000 inwoners, maar het bevolkingsaantal is sindsdien sterk teruggelopen. De Openbare Basisschool 'Meester Sportel' sloot in 2012 zijn deuren.

Monumenten[bewerken]

In de nabijheid van Nieuw-Scheemda zijn drie poldermolens te vinden; twee grote poldermolens, De Dellen en de Westerse Molen, en een tjasker.

Geboren in Nieuw-Scheemda[bewerken]

Trivia[bewerken]

In Nieuw-Scheemda bevindt zich het Swieneparradies, een bezoekerscentrum met een overzicht van alles wat met varkens te maken heeft. Het biedt de gelegenheid aan kunstenaars om inspiratie op te doen. Het centrum organiseert met enige regelmaat exposities van de resultaten.

Zie ook[bewerken]

Literatuur[bewerken]

  • G. Cazemier, O.S. Knottnerus, B. Koning, R. Mantingh en K. Nieland, Tussen 't Zieldaip en 't Grootmoar. Vier eeuwen leven en werken in Nieuw-Scheemda en 't Waar, Nieuw-Scheemda 1985
  • R. Georgius en L.A. H. de Smet, Honderd jaar Landbouwvereniging "Nieuwolda-Nieuw-Scheemda", 1860-1960, Meppel 1960 (met latere aanvullingen)
  • B.A. Koning, Lange Jan. Een Groninger roman, Haarlem 1972, herdr. Groningen z.j. (in twee delen)

Externe link[bewerken]


Beluister

(info)