Albert Termote

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken
Het Ruiterstandbeeld Corbulo, Koningin Julianaplein (Voorburg).

Albert Polydor Termote (Lichtervelde, 30 maart 1887 - Voorburg, 13 april 1978) was een Vlaams/Nederlands beeldhouwer[1].

Aan het begin van de Eerste Wereldoorlog vluchtte Termote via Engeland naar Nederland. In 1922 verhuisde hij naar Voorburg waar hij de rest van zijn leven zou blijven wonen. Hij werd lid van de Pulchri Studio in Den Haag. Door de vele tentoonstellingen van de Pulchri Studio verwierf Termote landelijke bekendheid. Hij kreeg vele opdrachten waaronder het radiomonument in Eindhoven. In 1972 werd hij door omstandigheden gedwongen minder actief te werken, maar hij bleef tot zijn dood doorgaan met het vervaardigen van kleiner werk.

Termote is vooral bekend door zijn vier levensgrote bronzen ruiterstandbeelden. Ook maakte hij penningen, herdenkingsmonumenten en portretbustes, maar het grootste deel van zijn oeuvre omvat religieuze en kerkelijke beelden. Termotes werken zijn vooral te vinden in de openbare ruimte en in talrijke kerken. Het Rijksmuseum en het beeldenpark van het Kröller-Müller Museum bezitten werken van Termote, maar de meeste zijn te zien in het Voorburgse Museum Swaensteyn. Termote wordt gerekend tot de Nieuwe Haagse School.

Inhoud

[bewerken] Biografie

[bewerken] België

Termote leerde beeldhouwen door in zijn vaders meubelmakerij in Lichtervelde te oefenen met het houtsnijden. Nadat de familie Termote naar Gent verhuisde, volgde hij een studie aan het Hoger Instituut voor Architectuur en Sierkunst (1904-1906) en een avondopleiding aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten (1907-1914). Aan het einde van de opleiding werd aan Termote de gouden medaille uitgereikt. Ook werkte hij destijds als uitvoerder van onder andere Georges Minne.

[bewerken] Nederland

[bewerken] Eerste Wereldoorlog en de vlucht naar Engeland en Amsterdam

In 1914, bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog vluchtte Termote naar Engeland. Hier vond hij werk in een lijkkistenfabriek. Een jaar later kwam hij als vluchteling in Amsterdam terecht. In Amsterdam studeerde hij aan de Rijksacademie, onder leiding van Jan Bronner tot 1918.

[bewerken] Volendamse periode

In 1918 vestigde Termote zich in Volendam, in pension Velthuizen, hier begon hij met het maken van kleine palmhouten beeldjes voor de verkoop aan toeristen. Ook vervaardigde hij kinderkopjes en realistische karakterportretten, veelal van Volendammers. Zijn eerste officiële opdracht, het vervaardigen van een portretbuste van de Leidse filosoof professor Bolland in 1919. In 1919 was het ook dat hij trouwde met Lucie Leonárd, Leonárd was net als Termote tijdens de Eerste Wereldoorlog naar Nederland gevlucht.[2] Samen betrokken ze in 1920 een woning aan de Berend Demmerstraat. Samen met Willem Wouters hield hij in april 1922 zijn eerste tentoonstelling in Rotterdam in Kunstzaal Unger & Van Mens.

[bewerken] Definitieve vestiging in Voorburg

Uiteindelijk vestigde hij zich in augustus 1922 in Voorburg op aanraden van kunstschilder Jan Bakker. Deze introduceerde hem in het kunstenaarsgenootschap Pulchri Studio waarvan hij vanaf dat jaar tot zijn dood ook lid zou zijn, zijn werk was te bezichtigen op vele tentoonstelling van dit kunstenaarsgenootschap. In die eerste jaren in Voorburg begon hij ook met het geven van lessen in het boetseren en houtsnijden.[3] begin april 1922 werd zijn zoon Robert Egmond geboren en eind april 1924 werd zijn dochter Anna Maria geboren.[4] Omstreeks 1930 nam zijn bekendheid, evenals de waardering voor zijn talent, toe. In 1930 ontving hij de opdracht tot het vervaardigen van het radiomonument in Eindhoven, de stroom opdrachten begon. Hij zou vele opdrachten krijgen om kleine en grotere beelden te ontwikkelen. In 1932 verwierf hij zijn Nederlands staatsburgerschap.[5]

Termote was tevens docent aan de Koninklijke Academie in Den Haag. Hij was daar leermeester van onder andere Lancelot Elysee Samson, Charlotte van Pallandt, Frans Verhaak, Adriaan Bruggeman, Mary Dekkers, Pim van Moorsel, Lidi van Mourik Broekman, Bram Roth en Hilde Brückmann.[1]

Termote werkte tot op zijn 85e levensjaar. Op doktersadvies en vanwege moeilijkheden over de huur besloot hij het zware beeldhouwerswerk te stoppen. Op 13 juli 1972 heeft Termote vele van zijn gipsmodellen, die zich nog altijd in zijn atelier bevonden, aan stukken geslagen. Termote had besloten zich enkel nog bezig te houden met kleine plastieken in een atelier aan huis.[6][7][8]

Kenmerkend voor Termote was de bescheidenheid waarmee hij met zijn bekendheid omging. Illustratief hiervoor is wat hij zei[9] tijdens een tentoonstelling van zijn werken in Museum Swaensteyn van 22 januari 1977 tot 6 maart 1977:

"Ik kan haast niet geloven, dat dit allemaal mijn werk is, maar aan de andere kant, weet ik nog precies waar, wanneer en waarom ik de dingen maakte."

In april 1978 werd Termote ernstig ziek, een week later, op 13 april, overleed hij. Op 17 april werd hij gecremeerd. Het laatste beeld waaraan hij gewerkt had was Vrouw van Lot.

[bewerken] Termote na zijn dood

Van 24 juni tot 2 september 2001 werd er in Museum Swaensteyn nogmaals een groot deel van het werk van Termote tentoongesteld, 65 werken werden tentoongesteld onder de naam: Albert Termote. Een Vlaamse beeldhouwer in Voorburg.

[bewerken] Werken van Albert Termote

Ruiterstandbeeld van Sint Martinus voor de voormalige Sint-Martinuskerk in Utrecht
Ruiterstandbeeld Sint Willibrordus op het Janskerkhof in Utrecht
Onbekend werk uit 1956
Meisjeskop in het Kröller-Müller Museum
Het radiomonument in het Stadswandelpark in Eindhoven
Herdenkingsmonument "Zij waren eensgezind 1940-45" aan de buitenmuur van de Scheveningse Gevangenis, het voormalige Oranjehotel

[bewerken] Ruiterstandbeelden

Een viertal ruiterstandbeelden van Termote staan in verschillende steden door Nederland verspreid.

[bewerken] Kerkelijke werken

Door heel Nederland kunnen in vele kerken beeldhouwwerken van Termotes hand gevonden worden, het grootste deel van zijn gehele oeuvre bestaat uit religieuze werken, hiervoor ontving hij het ridderschap in de Orde van Gregorius de Grote in de Civiele Klasse.

  • Stenen Hoekbeeld van de heilige Dominicus (circa 1933), Sanatorium Berg en Bosch (Bilthoven).
  • Onze Lieve Vrouwe van Lourdes (circa 1933), Sanatorium Berg en Bosch (Bilthoven).
  • Stenen Beeld van paus Pius X (1938), kerk van de Sint Petrusparochie (Leiden).
  • Gevelplastiek in reliëf (circa 1939), St Anna en Maria (Haarlem).
  • Stenen beeld boven Engelmundusaltaar (zuid transept) (1941), parochiekerk van St. Engelmundus (Velsen).
  • Beeld van Pancratius (circa 1946), de patroon van de kerk, een Romeins soldaat die in 304 de marteldood stierf (Sassenheim).
  • Bronzen beeld pastoor H.W. Roes (1951), (Deurne).
  • Kruiswegstaties (1952), Onze Lieve Vrouw van Lourdes (Scheveningen).
  • Madonna op de Gevangenpoort (1954), Lievevrouwestraat (Bergen op Zoom).
  • Teakhouten St. Jozefbeeld (1957), Mariakerk (Driel).
  • Teakhouten beeld van St Bavo (1958), Grote of Sint-Bavokerk (Haarlem).
  • Kerstgroep en kruisweg, Sint Adrianuskerk (Esbeek)
  • Kruisweg, Sint Jozefkerk (Geldrop)
  • Bronzen beeld van Christoffel, Sint Jozefkerk (Enschede).
  • Sint Sunniva, ingang van de kapel van het Sint Franciscus Ziekenhuis Florida (Bergen (Noorwegen)), (steen).

[bewerken] Standbeelden

  • De Goede Herder (1935), Hinthamerstraat 179 ('s-Hertogenbosch).
  • Schapen (1937), Plein Sint Joriskerk (Eindhoven).
  • Standbeeld Cornelis van Bynkershoek (1936-1938), aan de Kazernestraat (Den Haag). (deel van een groep van 6, oorspronkelijk geplaatst aan het Plein op het bordes van gebouw van de Hoge Raad der Nederlanden)
  • Heilig Hartbeeld (1937), (Eindhoven).
  • Barmhartige Samaritaan (1938-1940), bij ziekenhuis Sint Antoniushoeve (Voorburg).
  • Plaquette De Arbeid (1940), boven de ingang van de Hogeschool Utrecht aan het Oudenoord 340 in Utrecht. Voormalig Katholieke Industriebond/Huis van de Arbeid/verzekeringsmaatschappij Concordia (voor 1986 Oudenoord 12).
  • Standbeelden van Christiaan Huygens en Johan de Witt (1948), hoofdingang van het gebouw aan de Schiekade 830 (Rotterdam).
  • Piëta (1948), R.K. begraafplaats Dijkweg (Naaldwijk), (brons).
  • Stephanus (1951), voor de gelijknamige kerk aan de Berg en Dalseweg (Nijmegen) (brons).
  • Amfitrite groep (1956), oorspronkelijk op het KNSM eiland, ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan, nu bij het Scheepvaartmuseum (Amsterdam).
  • Sint Bonifacius (1958), Bonifaciushospitaal (Leeuwarden).
  • Stanislas Kostka (1961), Stanislas College (Delft).
  • Stenen beeld van Dirk III (circa 1963), Markt (Vlaardingen).

Data onbekend:

  • Stenen Fantasiedieren op de brug der zuchten, Vaillantplein (Den Haag).
  • Beelden en ornamenten van het voormalige Rabobankgebouw in de Jacobsstraat (Utrecht). Tegenwoordig maken deze beelden deel uit van de parkeergarage Springhaver aan de Strosteeg.
  • Keizerbeelden en de Madonna, aan het raadhuis (Nijmegen).
  • Beeldhouwwerk en ontwerp voor reliëf St. Maarten met bedelaar, gevel van de Bibliotheek Utrecht - voormalige uitbreiding V&D - architect Jan Kuyt (Reliëf uitgevoerd door Adrianus Johannes Dresmé. In 2002 vervangen door een gereconstrueerde kopie door beeldhouwerij Mooy.).
  • Mariamonument (Maastricht)

[bewerken] Portretten

[bewerken] Herdenkingmonumenten

[bewerken] Oorlogsmonumenten 1940-1945

  • Wieringerwerf, Granpré Molièrestraat, onthulling: 31 oktober 1946.
  • Voorburg, plaquette bij het voormalige gemeentehuis, onthulling: 1947.
  • Schipluiden, Burg. Musquetiersingel 56, onthulling: 3 mei 1950.
  • Herdenkingsmonument Oranjehotel, aan de buitenmuur van de Scheveningse gevangenis. Op 16 september 1950 onthulde koningin Juliana het beeldhouwwerk 'Zij waren eensgezind 1940-45'.
  • Willemstad, Curaçao, Nederlandse Antillen, 'Vrouwe des Overvloeds', Het monument is onthuld op 7 augustus 1953 door prins Bernhard.
  • Arnhem, 'Gedenkteken 1940-1945', Klapstraat te Elden, onthulling: 5 mei 1954.

[bewerken] Penningen

  • Prof.dr. H.W. Methorst (1931), directeur van het Centraal Bureau voor de Statistiek
  • L.F. Duymaer van Twist (1931), luitenant generaal van het Nederlandse leger.
  • Mr. J.F. van Royen (1938), algemeen secretaris bij het Staatsbedrijf der PTT.
  • Admiraal Maarten Tromp (1941), 350 jaar geleden geboren.
  • Dr. W. Bronkhorst (1947), t.g.v. 50-jarig bestaan van Sanatorium Berg en Bosch, Bilthoven.
  • Erepenning gemeente Voorburg (1950).
  • Erepenning Academie Beeldende Kunsten en Technische Wetenschappen Rotterdam (1950).
  • Dr. W. Drees (1951), minister-president.
  • Ir. W.H. van Leeuwen (1952), directeur van de Koninklijke Nederlandse Gist en Spiritusfabriek in Delft.
  • Jubileumpenning baggermaatschappij Adriaan Volker, Sliedrecht (1954).
  • Amphitrite-penning (1956), naar aanleiding van het eeuwfeest van deKNSM.
  • Ir. Baron Tuyll van Zuylen (1956), voorzitter van het Nederlandse Rode Kruis.
  • Prof.dr.ir. F.K. van Iterson (1957), uitvinder van de hyperbolische koeltoren
  • Jubileumpenning Koninklijk Instituut voor de Tropen, Amsterdam (1959).
  • Martinus te paard (1961), St.Maartenscollege Voorburg.
  • Koninklijke zilveren bruiloft koningin Juliana en prins Bernhard (1962), met portretten van het koninklijk paar.
  • Karel de Grote te paard (1962), aar aanleiding van de onthulling van het standbeeld in Nijmegen.
  • Madurodam (1962).
  • Maecenaspenning Pulchri Studio Den Haag (1969).
  • Hofwijckprijspenning gemeente Voorburg (1971).
  • Bejaardenzorgpenning, Barmhartige Samaritaan in ajour uitvoering (1972).

[bewerken] Klein werk

  • Oude Geert (1919), brons
  • Malle Jan (1920), brons
  • Gladiator (1921), brons
  • Oud mijnpaard (1926), brons
  • Bacchus en het ezeltje (1956)

[bewerken] Houtsnijwerken

In zijn Volendamse periode maakte Termote vele uit palmhout gesneden houtsnijwerken voor dagjesmensen die Volendam bezochten.

  • Berusting (1919), ebbenhout
  • Lucie Termote (1920)
  • Koes (1920)
  • Robert Termote (1929)

[bewerken] Musea

In de volgende museale collecties is werk van Albert Termote opgenomen:

[bewerken] Onderscheidingen

In 1951 won Termote de Jacob Marisprijs, de Jacob Maris stichting bood Termote vanwege zijn 75e verjaardag in 1962-1963 een eretentoonstelling in het Haagse Gemeente Museum aan. In 1959 ontving hij het ridderschap in de Orde van Gregorius de Grote in de Civiele Klasse, voor al zijn religieuze werken. In december 1968 ontving hij van het gemeentebestuur van Nijmegen de naar Keizer Karel genoemde cultuurprijs. In november 1969 werd hij benoemd tot Officier in de Orde van Oranje-Nassau. Ook werd hij in 1969 benoemd tot erelid van de Pulchri Studio.[10] Termote was ook ereburger van Voorburg.

[bewerken] Albert Termote Prijs

De Albert Termote Prijs is een door de gemeente Voorburg ingestelde prijs, die om de twee jaar werd uitgereikt. In 2004 werd de prijs vervangen door de Aart van den IJssel prijs. De prijs is onder andere uitgereikt aan: Pim van der Maas (1971), Pan Sok (1988), Frits Wielders (1996), Nail Celovic (1998) en Guido Sprenkels (2000).

[bewerken] Literatuur

  • G. Vandewalle, Beeldhouwer Albert Termote (1969).
  • A.W.J. Bakker, Beeldhouwer Termote en zijn ruiterstandbeelden (1989).
  • Ing. R.E. Termote, Albert Termote, Van kleinplastiek tot ruiterstandbeeld (1998), Den Haag: Hoofdproductschap Akkerbouw.

[bewerken] Zie ook

[bewerken] Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

  • Albert Termote, een Vlaamse beeldhouwer in Voorburg (2001) Museum Swaensteyn, ISBN 90 805348 2 X
  • Ing. R.E. Termote, Albert Termote, Van kleinplastiek tot ruiterstandbeeld (1998), Den Haag: Hoofdproductschap Akkerbouw.
  1. ↑ a b Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie
  2. ↑ Detailomschrijving van portret van Lucie Leonárd op sculptuurinstituut.nl
  3. ↑ Advertentie in het NRC van 2 en 3 oktober 1923
  4. ↑ Het Vaderland, 28 april 1924
  5. ↑ Pulchri, nr. 8, 1978: Een kunstenaar van formaat.
  6. ↑ Krantenartikel: Albert Termote (85) slaat veertig jaar werk tot puin van 14 juli 1972.
  7. ↑ Krantenartikel in het NRC Handelsblad: Albert Termote: "Vroeger maakte je een beeld en daar was alles mee gezegd" van 5 augustus 1972.
  8. ↑ Krantenartikel in "Vaderland": Korte metten met gipsmodellen van 14 juli 1972.
  9. ↑ Krantenartikel april 1978: Begenadigd en bescheiden
  10. ↑ Krantenartikel in het Rotterdamsch Nieuwsblad van 18 april 1978: Termote overleden.
Wikimedia Commons
 
Persoonlijke instellingen
Boek maken