Beleg van Wenen (1683)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Beleg van Wenen
Onderdeel van de Grote Turkse Oorlog
"Sobieski bij Wenen", schilderij door Juliusz Kossak
"Sobieski bij Wenen", schilderij door Juliusz Kossak
Datum 11 en 12 september 1683
Locatie Wenen
Resultaat Beslissende overwinning van de Heilige Liga (1684)
Strijdende partijen
Chorągiew królewska króla Zygmunta III Wazy.svg Polen-Litouwen
Banner of the Holy Roman Emperor (after 1400).svg Heilige Roomse Rijk:
Flag of the Habsburg Monarchy.svg Oostenrijk
Flag of Electoral Saxony.svg Saksen
Electoral Standard of Bavaria (1623-1806).svg Beieren
Flag of Franconia.svg Franken
Flag of the Ottoman Empire (1453-1517).svg Ottomaanse Rijk

Flag of Wallachia.svg Wallachije
Flag of Moldavia.svg Moldavië

Commandanten
Chorągiew królewska króla Zygmunta III Wazy.svg Jan Sobieski
Banner of the Holy Roman Emperor (after 1400).svg Karel V van Lotharingen
Banner of the Holy Roman Emperor (after 1400).svg George Frederik van Waldeck-Eisenberg
Electoral Standard of Bavaria (1623-1806).svg Max Emanuel
Flag of the Ottoman Empire (1453-1517).svg Kara Mustafa
Troepensterkte
70.000 138.000
Verliezen
4.000 doden 15.000 doden
Jan Sobieski

Het Beleg van Wenen vond plaats vanaf 14 juli 1683. De Ottomaanse grootvizier Kara Mustafa leidde op bevel van sultan Mehmet IV een leger van 138.000 man[1] naar Wenen. In die tijd beheerste het Ottomaanse Rijk reeds het grootste deel van de Balkan, tot Hongarije toe. Ook in 1529 stonden de Turken al eens voor de poorten van Wenen, destijds onder leiding van Sultan Süleyman I de Prachtlievende.

Oostenrijk was zwak[bewerken]

In Wenen waren in september nog hooguit 11.000 soldaten en 5.000 burgervrijwilligers. Oostenrijk was in die tijd verzwakt door de oorlog met het Ottomaanse Rijk, dat al drie eeuwen een gevaarlijke rivaal was van de Habsburgers. Daarentegen had het Ottomaanse leger een hoog moreel, een moderne genie-eenheid of sapeurs en artillerie, en de elite-eenheid de Janitsaren. Voor de Ottomanen verliep het beleg dan ook voorspoedig. In september was de buitenste muur gevallen en leek het een kwestie van dagen voor de strijd beslist zou zijn.

Slag om Wenen[bewerken]

Onverwachts verscheen in de vroege ochtend van 12 september de Poolse koning Jan Sobieski op het toneel met een gecombineerd Pools-Duits-Oostenrijks leger. Door een uitgekookte strategie wist hij het Turkse leger te verslaan. Eerst vielen achtereenvolgens de Duitse en Poolse infanterie aan, en nadat het Turkse leger grote manoeuvres moest uitvoeren om zich te verdedigen en er hevig werd gevochten, kwamen de Poolse en Oostenrijkse zware cavalerie (zie huzaren) uit de heuvels op de rechterflank afstormen. Na 13 uur was de strijd beslist: de Turken gaven zich over en trokken zich terug naar Hongarije. Kara Mustafa werd uit zijn ambt gezet en in december ter dood veroordeeld. Toen hij in Belgrado aankwam, ontving hij van de sultan een pakje met een zwarte zijden sjaal. Hij wist wat dat betekende: een bevel om zichzelf op te knopen.

Heilige Alliantie[bewerken]

De nipte redding van Wenen door de Poolse koning bracht de Europese leiders tot het inzicht, dat ze alleen eendrachtig de Turken konden verslaan. Daarom werd in het voorjaar van 1684 de Heilige Alliantie opgericht. Deze had ten doel het Osmaanse Rijk terug te dringen en het christelijk Europa te bewaren. Daarom kan het beleg van Wenen opgevat worden als het begin van de Grote Turkse Oorlog, die tot 1699 zou duren.

Islam aan de poorten van Europa[bewerken]

In de Europese geschiedschrijving wordt het Beleg van Wenen ook wel de tweede keer genoemd dat de Islam aan de poorten van Europa stond. Het Westers Kalifaat op het Iberisch Schiereiland met kalief Tarik ibn Zijad (waar o.a. Gibraltar naar vernoemd is) wordt als de eerste keer beschouwd. De opmars van dit Moorse rijk eindigde uiteindelijk in 732 bij de Slag bij Poitiers, met Karel Martel.

Historische betekenis[bewerken]

Het belang van het Beleg van Wenen kan volgens sommige historici nauwelijks overschat worden. Wenen was de laatste grote, versterkte stad die tussen de Ottomanen en de rest van Midden-Europa lag. Als de Turken de goed te verdedigen stad in handen hadden gekregen en als bevoorradingspunt hadden kunnen gebruiken, zou hen nog maar weinig hebben tegenhouden om door te stoten naar Berlijn, Brussel of Parijs. Het is een kwestie van dagen geweest of Wenen was in Ottomaanse handen gevallen. Het mislukken van het beleg is daarom een belangrijke gebeurtenis in de wereldgeschiedenis.

Andere geschiedkundigen betwijfelen of een nederlaag serieuze gevolgen zou hebben gehad en denken dat een gecombineerde Europese krijgsmacht de Turken snel weer uit Wenen had weggewerkt.

Voor het Ottomaanse Rijk betekende deze nederlaag in ieder geval een keerpunt. Het zou tot zijn einde in 1923 een steeds kleinere rol in Europa spelen.

Bron

  1. Thomas Benfield Harbottle en George Bruce (1981), Harbottle's Dictionary of Battles (New York:Van Nostrand Reinhold). ISBN 9780442223366