Kraken (onroerend goed)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

(Doorverwezen vanaf Kraken (pand))
Ga naar: navigatie, zoeken
Symbool gebruikt door krakers

Kraken is het zonder toestemming van de eigenaar in gebruik nemen van onroerend goed in de vorm van een ongebruikt terrein, gebouw of ruimte daarvan. Daarbij zijn ook zaken zoals een woonboot wel gekraakt geraakt.

Schattingen lopen uiteen over het aantal mensen die wereldwijd gekraakt leven. Econoom Alan Krueger schat het huidige aantal op tussen de 400 en 600 miljoen.[1] Auteur Robert Neuwirth schat dat 1 miljard mensen gekraakt leven[2], met daarbij de schatting dat in 2030 dat aantal rond de 2 miljard zal liggen en tegen 2050 rond de 3 miljard.[3] Bij deze cijfers gaat het voornamelijk om huizen die illegaal gebouwd worden op grond die eigendom is van anderen. De grond wordt dus gekraakt.

Het kraken zoals men het in Nederland kent, is over het algemeen niet het kraken van grond om er zelf een huis op te bouwen, maar het kraken van een al bestaand pand.

Inhoud

[bewerken] Geschiedenis

Krakers (personen die kraken) claimen de rechten over de gekraakte ruimte meestal door bezetting, en niet door bezit. De jaren tachtig van de 20e eeuw kenden een hausse aan kraken. De woningnood in de grote steden, samen met een soms grote leegstand leidde ertoe dat sommigen het recht in eigen hand namen. Er ontstond een grote en actieve kraakbeweging met een duidelijk anarchistische inslag.

[bewerken] Tegencultuur

Kraakpanden in Christiania, Kopenhagen (Denemarken)
Township in Soweto (Zuid-Afrika)
Kraakpand Grote Markt Haarlem

In een aantal kraakpanden vinden regelmatig culturele activiteiten als exposities en filmvertoningen plaats. Ook zijn er soms eetcafés of volkskeukens (vaak vegetarisch of veganistisch), weggeefwinkels of illegale radiostations in gevestigd. Ook bieden de kraakpanden ruimtes aan beginnende kunstenaars, filmmakers en muzikanten. Omdat deze ruimte vaak schaars en duur is, is dit zeer gewild onder deze groep mensen.

Kenmerk van al deze activiteiten is dat de plegers zich ermee afzetten tegen de heersende cultuur, tegen de in hun ogen consumptiemaatschappij. Krakers zijn vaak ook actief in allerlei maatschappelijke bewegingen, zoals in de jaren '80 de Anti-kernenergiebeweging, en in de huidige eeuw de anders-/antiglobalisten.

Ter verspreiding en ondersteuning van de tegencultuur worden er op sommige plaatsen ook cursussen gegeven voor beginnende en aanstaande krakers, het zogenaamde kraakspreekuur (soms KSU genoemd). Ervaren krakers die weten hoe ze met de politie moeten omgaan om ervoor te zorgen dat alles duidelijk voor iedereen verloopt, verschaffen informatie, juridische tips en praktische ondersteuning aan de nieuwelingen. De meeste organisatoren van kraakspreekuren helpen ook met de kraak zelf.

[bewerken] Juridische aspecten

Kraken op zichzelf is in veel landen een misdrijf en in andere landen wordt het alleen gezien als een civiel conflict tussen eigenaar en bezetters. De wetgever kiest in de meeste landen traditioneel de kant van de eigenaar. Er zijn echter sommige landen, doorgaans met een tekort aan woonruimte, waar de neiging heerst om krakers te negeren tot het gekraakte pand of terrein ontwikkeld wordt en de krakers verwijderd worden. Wanneer een eigenaar van een gekraakt pand aan kan tonen bij een rechter dat hij plannen heeft met het pand, moeten de krakers het pand verlaten.

[bewerken] Nederland

Nederland is één van de weinige landen waar kraken, onder bepaalde omstandigheden, niet verboden is bij wet. Wanneer een pand langer dan twaalf maanden niet in gebruik is geweest, worden de krakers niet vervolgd. Het enige wederrechtelijke aspect in strafrechtelijke zin is de braak; dit is het openbreken van het pand. Dit delict kan echter alleen bij een betrapping op heterdaad ten laste gelegd worden. Civielrechtelijk is echter aan de orde een "zonder recht of titel" gebruiken van of verblijven in de woning. Ter zake kan iemand die meent over een (hoger) recht dienaangaande te beschikken bij de civiele rechter ontruiming vorderen.

Krakers in Nederland kiezen er daarom vrijwel altijd voor om na het binnendringen van een nieuw pand de politie in te schakelen: deze zal altijd als eerste officieel leegstand en huisvrede moeten constateren, waarna de krakers bewoningswil kunnen laten blijken. Dit kan door te bewijzen dat er zich in het nieuwe kraakpand een privé huiselijk leven afspeelt (of dat deze intentie manifest is), wat meestal aangetoond kan worden door de aanwezigheid van een slaapplaats, een tafel en een stoel.

Kraken is volgens de jurisprudentie van de Hoge Raad uit 1971 geen huisvredebreuk in de zin van artikel 138 Wetboek van Strafrecht indien niet voldaan is aan het vereiste dat het pand bij een ander in gebruik is. De Hoge Raad heeft diverse arresten gewezen waaruit het bovenstaande volgt. In de jaren 70 van de twintigste eeuw zijn er enkele voorstellen gedaan om deze 'maas' in de wet te dichten onder andere door een ontwerp-antikraak-wet (niet te verwarren met het antikraak, een vorm van tijdelijk leegstandsbeheer die bedoeld is krakers de wind uit de zeilen te nemen), maar dat wetsvoorstel is nooit aangenomen. Een strafbaarstelling is ook opgenomen geweest in de leegstandswet. Het kraken van een niet bij B&W geregistreerd leegstaand pand zou niet strafbaar zijn, maar als het pand wel zou zijn geregistreerd was kraken wel strafbaar. Inmiddels (2007) is de leegstandswet vrijwel geheel ingetrokken omdat het registreren van leegstaande panden niet werkte in de praktijk. Enkele bepalingen van de bijna geheel vervallen leegstandswet bestaan nog wel. Die overgebleven artikelen regelen de verhuur van slooppanden. Een bewoner van zo'n pand (waarvoor een vergunning vereist is) heeft minder huurbescherming, mits dit in het contract genoemd staat. In artikel 429sexies Wetboek van Strafrecht is kraken ten slotte toch strafbaar gesteld voor panden die minder dan een jaar leeg staan. Kraken van een pand dat langer dan een jaar niet in gebruik is geweest, is niet strafbaar volgens dat artikel[4].

In het begin van de jaren tachtig genoten krakers nog een relatief grote bescherming. Ze werden als bewoners beschermd en voor een ontruiming was een dagvaarding nodig die op naam van de bewoner stond. Door de identiteit van bewoners te verbergen (in de kraakwereld maakt iedereen zichzelf alleen met de voornaam bekend, achternamen worden meestal geheim gehouden) kon men lang blijven zitten. Dit 'gat' in de wet werd al snel door de overheid (op initiatief van minister Van Agt (CDA) gedicht, waardoor anoniem dagvaarden mogelijk werd)

[bewerken] Wetsvoorstel

In 2003 deed CDA-Tweede Kamerlid Jan ten Hoopen een voorstel om kraken illegaal te maken. Drie jaar later maakten de ministers Sybilla Dekker (Volkshuisvesting) en Piet Hein Donner (Justitie) kenbaar van plan te zijn om kraken strafbaar te stellen. Ze wilden in de zomer een wetsvoorstel rond hebben. Argumenten om kraken te verbieden zijn het ontlasten van de politie en het respecteren van het eigendomsrecht. Toenmalig minister Alexander Pechtold (Grotestedenbeleid) en wethouders van de vier grootste steden uitten kritiek op het plan.[5][6]

Doordat artikel 429 Sexies[7]de kraakwetgeving in Nederland krakers beschermt, treffen agenten bij ontruimingen steeds vaker grote groepen buitenlandse krakers[bron?]. Zo bij de ontruiming van enkele panden in Amsterdam eind mei 2008.[8] In februari 2009 werd er een initiatiefwetsvoorstel voor een kraakverbod ingediend door het CDA, de ChristenUnie en de VVD.[9]

[bewerken] België

De situatie in België is vergelijkbaar: kraken is niet verboden bij wet, de braak is het enige duidelijk illegale aspect en de eigenaar kan enkel bij de vrederechter de uitzetting van de krakers eisen. Dit is dan een civielrechtelijke (burgerrechtelijke) procedure, geen strafrechtelijke. Het grote verschil met de Nederlandse situatie is dat er geen standaardprocedure of wetgeving rond kraken bestaat. Meestal wordt eerst de eigenaar op de hoogte gebracht van de kraak en in de meeste gevallen verwittigt deze de politie dan. Volgens de wet mag de politie een bewoond pand niet zonder huiszoekingsbevel betreden. Doen zij of de eigenaar dit wel dan plegen zij huisvredebreuk wat strafbaar is.

In 2003 diende de Gentse CD&V’er Tony Van Parys een wetsvoorstel dat het kraken van gebouwen strafbaar moet stellen. Het betreft ook de bezetting als actiemiddel. Het Vlaams Belang diende in 2005 een gelijkaardig wetsvoorstel in.

[bewerken] Motieven

Kraakpand in Barcelona (Spanje)
Favela in Rio de Janeiro (Brazilië)

Binnen Europa onderscheiden onderzoekers als de socioloog H. Pruijt vaak als reden voor mensen om te gaan kraken een vijftal hoofdredenen[10]:

  • uit noodzaak en/of tekort
  • als alternatieve woonstrategie
  • ondernemingsgebaseerd om sociale centra, broed- en vrijplaatsen op te zetten
  • als taktiek om landschap, stads-/dorpsgezicht, buurt of pand(en) te behouden
  • politiek, een noemer waaronder ook bijvoorbeeld autonomische redenen vallen

[bewerken] Nederland

Beweegredenen tot kraak komen soms vanuit een economisch verzet: kraken wordt als oplossing voor (langdurige) leegstand in tijden van woningnood gebruikt. Hierbij wordt ook de vaak daarmee gepaard gaande verloedering/verpaupering tegengegaan.[bron?] Dit laatste is aannemelijk aangezien krakers geneigd zijn basaal of improvisatorisch onderhoud aan de huizen te verrichten met als gevolg dat de huizen in slechtere staat lijken te verkeren door de bewoning, maar het wel de leefbaarheid ten goede komt.[bron?] Door veel media aandacht te genereren bij de ontruiming, proberen krakers aandacht te vragen voor de problemen van leegstand.[bron?] Alhoewel kraken, door het ontbreken van huur, als financieel erg aantrekkelijk voor de kraker wordt beschouwd, kost kraken tijd.[11] Sommige krakers betalen niet voor gas, water en stroom, velen[bron?] melden zich echter gewoon aan bij de betreffende bedrijven/instanties. Frequent worden er na de kraak ook afspraken met de eigenaar gemaakt die soms contractueel worden vastgelegd.[12][13][14][15]

In enkele grote steden worden soms panden gekraakt om ze als basis voor de verspreiding van de tegencultuur in te richten (zie hierboven:Tegencultuur). Hiernaast worden er ook panden gekraakt om ze weg te geven aan bepaalde sociale groepen. Een bekend voorbeeld is dat van de kraakmoskee in Amsterdam. In het stadsdeel Bos en Lommer was er vraag naar een moskee voor de moslims, die een groot deel uitmaken van de bevolking daar, maar er werd niet op ingegaan door de stad. In plaats van geld in te zamelen werd een pand gekraakt. In de kraakmoskee, gekraakt in september 2006, bidden elke dag tientallen[16] moslims uit Tunesië, Egypte, Marokko en overig Afrika.

[bewerken] Kraakpanden

Hieronder staat een opsomming van huidige en voormalige kraakpanden met een eigen artikel op Wikipedia.

[bewerken] Nederland

[bewerken] Huidige kraakpanden

[bewerken] Gelegaliseerde panden/complexen

[bewerken] Ontruimde panden en terreinen

[bewerken] Belgische kraakpanden

[bewerken] Huidige kraakpanden

[bewerken] Ontruimde panden

[bewerken] Zie ook

[bewerken] Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

Referenties:

  1. ↑ A.B. Krueger (2003), Economic Scene; A study looks at squatters and land titles in Peru , The New York Times, 9 januari 2003
  2. ↑ R. Neuwirth (2006), Shadow Cities: A Billion Squatters, A New Urban World, Routledge, ISBN 0415953618
  3. ↑ R. Neuwirth (2005), How shantytowns become real cities, CNN Money.com
  4. ↑ hoofdstukken huurrecht voor de praktijk, mr. R.A. Dozy en mr. Y.A.M. Jacobs, Gouda Quint 1999 3e druk p. 362 ev
  5. ↑ Kraken wordt strafbaar, nu.nl, 9 juni 2006
  6. ↑ Grote steden tegen verbod op kraken, nu.nl, 30 mei 2006
  7. ↑ Wetboek van Strafrecht: artikel 429 Sexies
  8. ↑ Politie arresteert 46 krakers, De Telegraaf, 24 mei 2008
  9. ↑ Cohen wil steun minister bij kraakbeleid, NU.nl, 12 februari 2009
  10. ↑ (en) H. Pruijt, 2004, Squatting in Europe. Spaanstalig gepubliceerd in: Miguel Martínez Lopez and Ramón Adell (eds) ¿Dónde están las llaves? El movimiento okupa: prácticas y contextos sociales, Madrid, La Catarata, blz. 35-60
  11. ↑ Trouw: E. Verheggen, Studentenhuisvesting / Kamernood? Een 'legaal' gekraakte woning, 29 juni 2006
  12. ↑ Galgenberg wordt recreatiegebied, www.arnhemsnieuws.nl, 12-03-2009, via Krakenpost.nl
  13. ↑ Heilige Geest duldt geen kraakster op kerkhof, Leeuwarder Courant, 29-01-2009, via Krakenpost.nl
  14. ↑ Krakers worden anti-krakers, AD/Utrechts Nieuwsblad, 31-01-2009, via Krakenpost.nl
  15. ↑ Ontruiming dreigt voor krakers Aviko, De Gelderlander, 19-09-2008, via Krakenpost.nl
  16. ↑ K. Aheztan, Frustraties bij de Kraakmoskee, 18 april 2008

Andere bronnen:

  • Comité tegen het kraakverbod (2003), Alles wat een kamerlid zou moeten weten over KRAKEN (maar nooit heeft durven vragen bij het kraakpand om de hoek) (pdf-file)

[bewerken] Externe links

Wikimedia Commons
 
Persoonlijke instellingen
Boek maken