Singel (Amsterdam)
|
|
|
|
|
|
Het (niet: de) Singel is een Amsterdamse gracht, die loopt vanaf het IJ tot het Muntplein, waar hij uitmondt in de Binnen Amstel.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
Het Singel werd rond 1428 gegraven van het IJ tot de Boerenwetering. Rond 1450 volgde het resterende deel tot de Amstel. Tot de stadsvergroting van ongeveer 1585 vormde het Singel de westelijke stadsgrens. Vanaf 1481 werd de aarden wal vervangen door een stenen muur. In die tijd werd het Singel ook wel Stedegracht genoemd. Deze Stedegracht bestaat tegenwoordig nog uit het huidige Singel, de Geldersekade en de Kloveniersburgwal.
In de 17e eeuw noemde men het Singel tijdelijk Koningsgracht als eerbewijs aan Koning Hendrik IV van Frankrijk; destijds een belangrijk bondgenoot van de Republiek. Het gedeelte van het Singel vanaf de Lutherse Kerk tot aan de Lijnbaanssteeg waar de schepen op Londen, de 'Londenvaarders', hun ligplaats hadden, werd ook wel Londense Kaai en Engelse Kaai genoemd. (Een deel van de Geldersekade werd ook Londense of Engelse Kaai genoemd) Tussen de Lijnbaanssteeg en de Torensluis noemde men het Singel de Rouaansche Kaai, vanwege de vaart op Het Kanaal.
De Torensluis uit 1648 is de oudste bewaard gebleven en de breedste brug van de gehele stad. Deze Brug 9 - ter hoogte van de Oude Leliestraat - is zo breed omdat hier de in 1829 gesloopte Jan Roodenpoortstoren stond. De kerkers van de toren maken nog deel uit van het bruggenhoofd. In de keitjes op de brug zijn sinds 2003 de contouren van de vroegere toren herkenbaar gemaakt. Hier staan, naast het beeld van Multatuli (Hans Bayens 1987), vaak terrasjes.
Het Muntplein vormt de afsluiting van het Singel en is in feite een brede brug over de gracht. Deze Brug 1 is de breedste brug van de binnenstad.[bron?]
[bewerken] Architectuur en monumenten
onder meer:
- De Ronde Lutherse Kerk, of Koepelkerk of Nieuwe Lutherse Kerk, Singel 11 uit 1671.
- Het huis Zeevrugt, Singel 36 uit 1763.
- Het huis Het Oude Veerhuis De Swaen, Singel 83-85 uit 1652.
- Het Huis met de Neuzen, Singel 116 uit 1752.
- Het Oude Veerhuis De Zwaan, Singel 83-85 uit 1652.
- Het huis De Dolphijn, Singel 140-142 uit circa 1600.
- Het "smalste huis ter wereld", Singel 7.
- Het huis Bouwkonst, Singel 390 uit circa 1700.
- De Krijtberg, Katholieke kerk, Singel 446 uit 1871.
- De Singelkerk, Schuilkerk van de Doopsgezinde Gemeente Amsterdam, Singel 452.
- De Oude Lutherse Kerk (hoek Spui en Singel), uit 1633.
- Een voorbeeld van een klein type Vingboons-imitatie, Singel 412, gebouwd rond 1650.
- Het Bushuis/Militiegebouw, Singel 423, gevel van Hendrick de Keyser uit 1606.
- Het koopmanshuis Nuerenberg/Odeon, Singel 460 uit 1662.
- Het P.C Hoofthuis (faculteitsgebouw Universiteit van Amsterdam) van Aldo van Eyck en Theo Bosch uit 1984 (hoofdingang Spuistraat 134).
- Op Singel 428, een modern grachtenpand van Abel Cahen, uit 1975.
Verder:
- Singel 425: Universiteitsbibliotheek en de Doelenzaal van de Universiteit van Amsterdam.
- Singel 457: Eén van de ingangen van het winkelcentrum Kalvertoren.
[bewerken] Nummering en oriëntering
Het Singel begint in het noorden bij het IJ, buigt zich evenwijdig aan de Herengracht geleidelijk naar het zuidoosten en mondt bij het Muntplein uit in de Binnen Amstel. De oneven-genummerde zijde van de gracht ligt aan de kant van het hart van de stad. (de Dam)
- Ter hoogte van Singel 240 en 229 ligt de kruising met de Raadhuisstraat.
- Ter hoogte van Singel 434 en 439 ligt de kruising met het Koningsplein.
[bewerken] Bloemenmarkt
De bekende bloemenmarkt aan het Singel ligt tussen Koningsplein en het Muntplein. De bloemenstallen staan hier op in het water drijvende dekschuiten.
[bewerken] Trivia
- Er is vaak verwarring tussen het Singel en de Singelgracht. De Singelgracht is de naam van het water, dat langs de Nassaukade, Stadhouderskade en Mauritskade stroomt, om de zeventiende-eeuwse stadsuitbreiding heen dus.
- Ten westen van het Singel tussen Raadhuisstraat en Leidsegracht liggen de Negen Straatjes.
- Aan het begin van het Singel bij het IJ stond tot 1829 de middeleeuwse Haringpakkerstoren. Stadsherstel Amsterdam heeft, vanwege haar 50-jarig jubileum, het plan opgevat om deze toren en de aangebouwde huisjes te herbouwen als cadeau aan de stad Amsterdam. Na een vertraging in de bouwprocedures was men van plan in 2008 met de bouw te beginnen. Er is kritiek op dit plan, omdat het als geschiedvervalsing en geldverspilling wordt ervaren.
- Een gedeelte van het Singel is een rosse buurt, met ongeveer 80 ramen. Dit 'Singelgebied' ligt tussen de Spuistraat en het Singel, rond de Oude Nieuwstraat.
- De Amsterdammer heeft het consequent over het Singel, ofschoon het woord singel niet onzijdig is.
