Sint-Lucasgilde

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Gevelsteen van het Sint-Lucasgilde op de Waag in Amsterdam
Gildehuizen in Antwerpen.
Sint Lucas Gilde in Delft

Het Sint-Lucasgilde was de naam van broederschappen of gilden van kunstenaars en kunstambachtslieden in de Nederlanden, onder andere in Amsterdam, Antwerpen, Arnhem, Brugge, Delft, Dordrecht, Gent, Haarlem, Leiden en Utrecht

Kunstschilders, glazeniers, beeldhouwers, graveurs, maar ook plateelbakkers, boekdrukkers en kunsthandelaren konden lid worden van het gilde, dat zelf zorgde voor kwaliteitscontrole en de opleiding van jong talent. Van het lidmaatschap werd aantekening gehouden. De nog bestaande boeken (zie externe link) zijn van groot belang voor kennis van de kunstgeschiedenis.

De naam van het gilde verwijst naar de evangelist Lucas. Zijn evangelie wordt gezien als het meest beeldend, met oog voor detail en sfeer. Volgens middeleeuwe legenden had hij een portret van Maria geschilderd. Om lid te worden moest een aspirant aan een aantal voorwaarden voldoen, zoals een leertijd van zes jaar, soms ook korter als hij een meesterstuk produceerde. Ongeveer een derde van de inkomsten van het gilde werd besteed aan het onderhouden van de arme leden en hun gezinnen.

Antwerpen[bewerken]

Geschiedenis[bewerken]

Op 26 augustus 1382 werd het ambacht van de kunstenaars, later Sint-Lucasgilde genoemd, in Antwerpen opgericht. Daarmee is het wellicht één van de oudste in de Lage Landen. Het omvatte aanvankelijk de goud- en zilversmeden, borduurwerkers, glazeniers, beeldhouwers en schilders. Het Sint-Lucasgilde overkoepelde zowel de kunstenaars als de kunstambachten, wat in de 18e eeuw tot conflicten en uiteindelijk tot opheffing van het gilde zal leiden.

Vanaf 1480 maakte ook de rederijkerskamer De Violieren deel uit van het gilde, in 1680 gevolgd door de rederijkerskamer De Olijftak. Ook andere groepen sloten zich aan, zoals onder meer vanaf 1536 de drukkers en in 1565 de klavecimbelbouwers. Op initiatief van David Teniers wordt in de schoot van het Sint-Lucasgilde in 1663 bij koninklijk octrooi van Filips IV van Spanje de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten van Antwerpen opgericht. Ze heeft haar lokalen in de Beurs tot ze in 1811 verhuist naar de Mutsaardstraat. Het gilde zelf werd in 1773 ontbonden en daarna heropgericht, maar tenslotte op 21 november 1791 definitief afgeschaft.

Leden[bewerken]

Sint-Lucasgilde te Delft op een prent uit 1730, maker onbekend

Enige bekende leden van het Sint-Lucasgilde te Antwerpen :

Alexander Adriaenssen - Osias Beert - Adriaen BrouwerJan Brueghel de JongeJan Brueghel de Oude - Pieter Brueghel de JongeHieronymus CockWenceslas CoebergerPieter Coecke van Aelst - Jan CossiersGerard DavidFrans Hals - Gerard de JodeCornelis de Vos - Cornelis Floris De VriendtJan GossaertJacob Grimmer - Adriaen Isenbrandt - Hans III JordaensAdriaen KeyWillem Key - Quentin MassysHans Memling - Anthonie MorFrans MostaertAbraham OrteliusJoachim PatinirChristoffel PlantijnPeter Paul RubensPieter SnayersPieter ThysJasper TournayGillis van ConinxlooWillem Van Haecht - Pieter Van MolBernard van OrleyLucas van UdenJoos van WassenhoveJohannes VermeerSebastiaen Vrancx

Nuvola single chevron right.svg Zie ook: Antwerpse School

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  • Stabel, Peter, "Organisation corporative et production d'oeuvres d'art à Bruges à la fin du moyen âge et au début des temps modernes", in: Le Moyen Âge. Revue d'histoire et de philologie, 113, 1, 2007; pp. 91-134.