Ardipithecus kadabba

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Ardipithecus kadabba
Fossiel voorkomen: Opper-Mioceen
(5,8 à 5,2 miljoen jaar geleden)
Fossielen van de ardipithecus kadabba.
Fossielen van de ardipithecus kadabba.
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Chordata (Chordadieren)
Klasse: Mammalia (Zoogdieren)
Orde: Primates (primaten)
Familie: Hominidae (mensachtigen)
Geslachtengroep: Hominini
Geslacht: Ardipithecus
Soort
Ardipithecus kadabba
Yohannes Haile-Selassie, 2001
Ardipithecus kadabba op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Zoogdieren

Ardipithecus kadabba is de naam gegeven aan een soort van hominidae uit Afrika, waarvan de beendervondsten aanvankelijk als 5,8 tot 5,2 miljoen jaar oud werden gedateerd, later als 5,77 tot 5,54 miljoen jaar oud.[1] De volgens de soortomschrijving zijn de fossielen nauw verwant met de gemeenschappelijk voorouders van chimpansees en mensen, wiens tak zich volgens moleculairbiologische schattingen ongeveer 6,5 à 5,5 miljoen jaar geleden afsplitste.[2]

Naamgeving[bewerken]

Ardipithecus is een kunstwoord. De betekenis van het geslacht is deels uit het Afar afgeleid (van "ardi" = aardbodem), deels uit het Grieks (van "πίθηκος", in het Oud-Grieks uitgesproken als "píthēkos" = aap). Het epitheton kadabba komt ook uit het Afar en is de stamvader van een familie. Ardipithecus kadabba betekent dus zoiets als "stamvader van de bodemapen".

Habitat[bewerken]

Volgens de soortomschrijving wijzen paleontologische bijvondsten erop, dat de ardipithecus kadabba in een habitat leefde, dat uit wouden, met bomen begroeide savannes en open watervlaktes bestond, zoals ook het habitat voor de sahelanthropus tchadensis wordt omschreven.[3]

Het type-exemplaar[bewerken]

Type-exemplaar is een fragment van een rechtse onderkaak met een bewaard gebleven kies (M3) en vijf tand- respectievelijk tandwortelfragmenten met het inventarisnummer ALA-VP-2/10. De soortomschrijving uit 2001 baseert zich bijkomend op verdere vondsten van beenderen, die sinds 1992 op in totaal vijf vindplaatsen in de Afarlaagte in Ethiopië zijn opgegraven geworden en van tien andere individuen afkomstig zijn. In de soortomschrijving van Yohannes Haile-Selassie was de ardipithecus kadabba evenwel als ondersoort van de ardipithecus ramidus aangeduid en had het de naam Ardipithecus ramidus kadabba meegekregen. Pas in 2004 werd deze benaming in een gezamenlijke publicatie van Haile-Selassie en de ontdekker van de ardipithecus ramidus, Tim White, herzien.[4]

Deze correctie van de aanvankelijke indeling van de fossielvondsten werd was gebaseerd op het feit dat de ardipithecus kadabba "primitievere" kenmerken vertoonde dan de aan de soort ardipithecus ramidus toegeschreven fossielen. Ardipithecus kadabba vertoont hierdoor tegelijk een grotere overeenkomst met de geslachten sahelanthropus en orrorin. Deze inzichten worden ondersteund door verdere beendervondsten, die in november 2002 aan het licht kwamen en als 5,8 à 5,6 miljoen jaar oud worden gedateerd.

Tegelijkertijd werd benadrukt, dat er geen aanwezingen voor de zogenaamde uitslijping werden gevonden, met andere woorden slijpsporen aan de tanden, zoals uit alle oudere vondsten zijn bekend. Deze ontstonden wanneer de hoektanden bij het toebijten tegen elkander wrijven en zo hun punten constant aanscherpten. Om deze "uitslijping" te kunnen uitvoeren, vertoont het gebit naast elke hoektand een gat (diastema), in dewelke de hoektand van de antagonistische kaak paste. Het verlies van dit kenmerk werd als argument voor de indeling van de vondsten tot een tak van de mensapen aangehaald, die zich later tot de australopitheci en ten slotte tot het geslacht homo zou ontwikkelen.

Ten slotte wordt in dezelfde publicatie aangemerkt, dat de ardipithecus, sahelanthropus en orrorin tot eenzelfde groepen behoren en – op basis van nieuw ontdekte vondsten – mogelijkerwijs in een apart geslacht kunnen worden ingedeeld.

In 2008 wezen Bernard Wood en Nicholas Lonerga erop, dat de van andere soorten van hominini aanzienlijk afwijkende kenmerken van de tanden van de ardipithecus kadabba diens indeling bij de hominini niet goed gefundeerd doet lijken, zoals dit bij de ardipithecus ramidus het geval is.[5]

Zie ook[bewerken]

Noten[bewerken]

  1. Website van Yohannes Haile-Selassie
  2. Y. Haile-Selassie, Late Miocene hominids from the Middle Awash, Ethiopia, in Nature 412 (2001), pp. 178-181. doi:10.1038/35084063
  3. G. Wolde-Gabriel - e.a., Geology and palaeontology of the Late Miocene Middle Awash valley, Afar rift, Ethiopia, in Nature 412 (2001), pp. 175-178. doi:10.1038/35084058
  4. Y. Haile-Selassie - G. Suwa - T. White, Late Miocene Teeth from Middle Awash, Ethopia, and early hominid dental evolution, in Science 303 (2004), pp. 1503–1505. doi:10.1126/science.1092978
  5. B. Wood - N. Lonergan, The hominin fossil record: taxa, grades and clades, in Journal of Anatomy 212 (2008), pp. 356f. doi:10.1111/j.1469-7580.2008.00871.x (pdf)

Referenties[bewerken]

  • Dit artikel of een eerdere versie ervan is (gedeeltelijk) vertaald vanaf de Duitstalige Wikipedia, die onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
  • Y. Haile-Selassie, Late Miocene hominids from the Middle Awash, Ethiopia, in Nature 412 (2001), pp. 178-181. doi:10.1038/35084063
  • Y. Haile-Selassie - G. Suwa - T. White, Late Miocene Teeth from Middle Awash, Ethopia, and early hominid dental evolution, in Science 303 (2004), pp. 1503–1505. doi:10.1126/science.1092978
  • G. Wolde-Gabriel - e.a., Geology and palaeontology of the Late Miocene Middle Awash valley, Afar rift, Ethiopia, in Nature 412 (2001), pp. 175-178. doi:10.1038/35084058
  • B. Wood - N. Lonergan, The hominin fossil record: taxa, grades and clades, in Journal of Anatomy 212 (2008), pp. 356f. doi:10.1111/j.1469-7580.2008.00871.x (pdf)
Voorlopers en oude verwanten van de mens
Fossiel voorkomen Geslacht(engroep) Soorten
7 - 4,4 Ma Sahelanthropus Sahelanthropus tchadensis
Praeanthropus Praeanthropus tugenensis
Ardipithecus Ardipithecus ramidus · Ardipithecus kadabba
4,3 - 2 Ma Australopithecus A. anamensis · A. afarensis · A. bahrelghazali · A. africanus · A. garhi · A. sediba
3,5 Ma Kenyanthropus Kenyanthropus platyops
2,5 - 1 Ma Paranthropus P. aethiopicus · P. boisei · P. robustus
tot heden Homo H. antecessor · H. cepranensis · H. denisova · Homo erectus (Javamens · Pekingmens) · H. ergaster · H. floresiensis · H. gautengensis · H. georgicus · H. habilis · H. heidelbergensis · H. helmei · H. neanderthalensis · H. rhodesiensis · H. rudolfensis · Homo sapiens (H. s. idaltu · Cro-magnonmens · Red Deer Cave-mensen)