BIJ1

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Bij1)
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
BIJ1
Logo
Personen
Partijvoorzitter Rebekka Timmer
Partijleider Sylvana Simons
Fractieleider in de Tweede Kamer Sylvana Simons
Mandaten
Zetels Tweede Kamer
1 / 150
Zetels Gemeenteraden
8 / 8.534
Geschiedenis
Opgericht 24 december 2016
Afsplitsing van DENK[1]
Algemene gegevens
Actief in Nederland
Aantal leden 5.800 (1 januari 2022)[2]
Richting Radicaal links[3][4]
Ideologie Gelijkwaardigheid[5]
Multiculturalisme
Feminisme
Antiracisme
Antikapitalisme[6]
Intersectionaliteit[7]
Republicanisme[8]
Kleuren Zwart en geel
Jongerenorganisatie RADICAAL[9]
Wetenschappelijk bureau Clemencia-Redmond Stichting[10]
Website bij1.org
Portaal  Portaalicoon   Politiek
Nederland
Sylvana Simons (rechts) bij een Black Lives Matter-protest op 5 juni 2020 op het Jaarbeursplein in Utrecht

BIJ1, voorheen Artikel 1, is een Nederlandse politieke partij die eind 2016 werd opgericht door activiste (en televisie- en radiopresentatrice) Sylvana Simons. De partij heeft als uitgangspunten 'radicale gelijkwaardigheid en economische rechtvaardigheid'.[11] De partij beschrijft zich als intersectioneel.[12][13] Sinds de verkiezingen van 2021 heeft BIJ1 een zetel in de Tweede Kamer.

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Voorgeschiedenis: Partij DENK[bewerken | brontekst bewerken]

Op 24 december 2016 verliet Simons na een half jaar lidmaatschap de politieke partij DENK om een eigen partij op te richten, samen met campagneleider Ian van der Kooye.[14] Als redenen voor haar vertrek uit DENK voerde zij aan dat de partij te polariserend te werk zou gaan, dat haar te weinig ruimte gegund zou zijn op het gebied van homo- en vrouwenemancipatie, en dat zij niet voldoende gesteund zou zijn door de partij toen zij bedreigd werd.[15] In sommige media wordt dit beschreven als een afsplitsing, al had DENK op dat moment geen zetels in het parlement, en ging het dus niet om een parlementaire afsplitsing.

Op 22 januari 2017 eiste DENK schadevergoedingen van Simons en Van der Kooye van respectievelijk €30.000 en €40.000, omdat zij zich negatief hadden uitgelaten over de partij.[16] De eis werd ook beschreven als het in werking laten treden van een boetebeding.[17] De kantonrechter wees de eisen af en wees Simons een schadevergoeding toe.[18][19]

Oprichting[bewerken | brontekst bewerken]

Op 24 december 2016 trad de partij voor het eerst in de openbaarheid. Op die datum verliet Simons samen met campagneleider Van der Kooye de partij DENK, en kondigde aan met de partij "Artikel 1" aan de Tweede Kamerverkiezingen van 2017 te willen deelnemen.[1] De naam van de partij verwees naar Artikel 1 van de Nederlandse Grondwet, dat het beginsel van de gelijkheid voor de wet behelst.[20]

Tweede Kamerverkiezingen 2017[bewerken | brontekst bewerken]

Zie ook de kandidatenlijst van BIJ1 (Artikel 1) voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2017

De partij nam deel aan de Kamerverkiezingen van 2017, toen nog onder de oude naam. De partij deed niet mee in de kieskringen Drenthe en Friesland, omdat de partij daar te weinig steunverklaringen had ingediend. Met 28.700 stemmen (0,27%) kreeg de partij echter niet genoeg stemmen voor een Kamerzetel. Een uitschieter was het Amsterdamse stadsdeel Zuidoost, waar de partij 11,1% haalde en in verschillende stemdistricten zelfs de grootste werd.[21][22] Op de kandidatenlijst stonden naast lijsttrekker Simons enkele bekende namen, zoals emeritus-hoogleraar Gloria Wekker, politica en schrijfster Anja Meulenbelt en schrijfster Simone van Saarloos.

Naamswijziging[bewerken | brontekst bewerken]

Oude partijlogo

Vanwege verwarring door de partijnaam spande de Stichting Expertisecentrum Discriminatie (SED), houder van onder meer het woordmerk 'ARTIKEL 1', een rechtszaak aan.[23] De voorzieningenrechter stelde SED op 6 juni 2017 in het gelijk en gelastte Artikel 1 het gebruik van de naam binnen een maand te staken.[24] De partij kondigde op 29 oktober 2017 de wijziging van de naam naar BIJ1 aan.[25]

Doorbraak[bewerken | brontekst bewerken]

Het eerste electorale succes voor de partij was bij de gemeenteraadsverkiezingen 2018. De partij deed alleen mee in de gemeente Amsterdam, en wist daar 6.571 stemmen te winnen (1,9%), net voldoende voor één zetel. Opnieuw was de partij het sterkste in Amsterdam-Zuidoost, met name in de Bijlmer. In één stembureau in de Bijlmer werd BIJ1 zelfs de grootste. Per 1 november 2020 droeg ze de functie gemeenteraadslid in Amsterdam over aan Jazie Veldhuyzen, die al actief was in de Amsterdamse raad als duoraadslid. Hiermee kwam voor Simons tijd beschikbaar om te focussen op de verkiezingscampagne voor de Tweede Kamerverkiezingen[26][27] Op 5 november werd Veldhuyzen beëdigd.[28]

In november 2018 stapte Rebekka Timmer, gemeenteraadslid in Hilversum voor de Socialistische Partij (SP), over naar BIJ1. Zij stapte over na kritiek te hebben geuit op de landelijke lijn en het migratiestandpunt van de SP. Ze verliet vervolgens ook de raad.[29] Op 8 juni 2019 werd zij verkozen tot landelijk bestuurslid bij BIJ1.[30] Een ruime week later werd bekend dat zij door Simons was benoemd tot frontvrouw van de Hilversumse BIJ1-afdeling.[31]

Bij1 deed mee met de Tweede Kamerverkiezingen in 2021. De top drie van de kandidatenlijst bestond uit Simons, Quinsy Gario en Rebekka Timmer. Lijstduwers waren Gloria Wekker, Anousha Nzume en Romana Vrede. De partij haalde 87.238 stemmen en één zetel in de Tweede Kamer. Simons werd op 31 maart 2021 beëdigd en was daarmee de eerste zwarte fractievoorzitter in de Tweede Kamer.[32]

Interne conflicten[bewerken | brontekst bewerken]

Op 19 juli 2021 maakte BIJ1 bekend dat het lidmaatschap van Quinsy Gario is opgeschort naar aanleiding van een extern onderzoek naar signalen van onveiligheid binnen de partij.[33][34] De partij liet weten dat het niet ging om "MeToo-achtige beschuldigingen".[35] Quinsy Gario besloot daarop zelf zijn lidmaatschap op te zeggen. Ook het bestuur van de Haagse afdeling trad vervolgens af uit onvrede over het optreden van het landelijk bestuur.[36] Op 25 juni 2022 stapte de landelijke voorzitter Jursica Mills op. Zij uitte kritiek op de partij die volgens haar ‘vol is van toxiciteit, vriendjespolitiek en tegenstrijdigheden.’.[37] Een week later werd Rebekka Timmer als enige overgebleven kandidaat gekozen voor het voorzitterschap.[38]

Leden[bewerken | brontekst bewerken]

Jaar Aantal leden
2020 1.469
2021 2.875
2022 5.800

[39]

Ideologie[bewerken | brontekst bewerken]

Volgens het Kieskompas van de Tweede Kamerverkiezingen van 2021 is BIJ1 zowel een van de meest linkse als een van de progressiefste partijen in de Tweede Kamer.

BIJ1 is een partij met een radicaal-linkse en antikapitalistische signatuur.[3] De partij positioneert zich hiermee aan de uiterste linkerflank van het Nederlandse politieke spectrum en daarmee links van de SP en GroenLinks.[40] Volgens het verkiezingsprogramma voor de Tweede Kamerverkiezingen in 2021 heeft de partij als belangrijkste streven "Een samenleving op basis van gelijkwaardigheid, rechtvaardigheid en solidariteit."[41] Door dit links radicalisme wordt de partij dikwijls gelinkt aan het socialisme, alhoewel de partij zichzelf deze benaming zelden toekent.[42][43][44] Rebekka Timmer, nummer drie op de lijst voor de Tweede Kamerverkiezingen 2021 en lid van de programmacommissie voor BIJ1, heeft gezegd inspiratie te halen uit antikapitalistische denkers zoals Karl Marx.[45][46] Daarbij kant ze zich wel tegen het communisme van China en de Sovjet-Unie, dat ze 'staatskapitalisme' noemt.[47]

Een belangrijke prioriteit van BIJ1 is het beëindigen van verschillende vormen van discriminatie (racisme, seksisme, validisme, homofobie en transfobie) binnen alle facetten van de samenleving. Daartoe pleit de partij voor een ruimhartig vluchtelingenbeleid, Ketikoti als nationale feestdag, een verbod op Zwarte Piet, het aan banden leggen van registratie van etniciteit, excuses voor het slavernijverleden, herstelbetalingen voor de slavernij en meer aandacht voor hieraan rakende onderwerpen in het onderwijs.

Op economisch vlak pleit de partij voor solidariteit, grotere invloed van werknemers binnen bedrijven, nationalisatie van belangrijke basisindustrieën, een 30-urige werkweek.[48][49], een sterkere zorg en het recht op de AOW op 65 jaar. Op het gebied van defensie en buitenlandse zaken ambieert BIJ1 de omvorming van de Nederlandse krijgsmacht naar een ongewapende civiele hulporganisatie en het vertrek van Nederland uit de NAVO.[50][51] Daarnaast wil BIJ1 de politie aan banden leggen, komt op voor het klimaat en voor herinvesteringen in de cultuursector.

In het concept-verkiezingsprogramma van de Amsterdamse afdeling van de partij (november 2021) werd de Nationale Dodenherdenking op 4 mei 'in basis racistisch' genoemd omdat er onvoldoende aandacht is voor herdenking van slachtoffers van Nederlands geweld afkomstig uit Zuid-Amerika en Azië en aan 'verzetshelden' uit voormalig Nederlandse kolonies. Er stond "zolang dit het geval blijft biedt Amsterdam geen plek aan deze herdenking".[52] Het CIDI, het Centraal Joods Overleg en de Nationaal Coördinator Antisemitisme reageerden met verontwaardiging op deze passage. Voorzitter van het Centraal Joods Overleg Ronny Naftaniel noemde deze passage "een regelrechte schoffering van de nabestaanden van de ruim 100.000 vermoorde Joden in Nederland, waarvan de meesten uit Amsterdam".[52] Een andere controverse rondom BIJ1 ging over een fataal schietincident in Amsterdam. Simons wilde hierover in de gemeentraad in debat en noemde het politieoptreden onnodig en buitensporig. Ze zei dat ze begreep dat jongeren van kleur angst hebben voor de politie. Alle partijen in de Amsterdamse gemeenteraad en burgemeester Halsema namen afstand van de uitspraken.[53]

Electoraat[bewerken | brontekst bewerken]

Het electoraat van BIJ1 was bij de verkiezingen in 2021 grotendeels geconcentreerd in stedelijke gebieden, vooral in wijken en buurten met een groot percentage niet-westerse allochtonen (in het bijzonder Afro-Nederlanders). De partij behaalde in Amsterdam (5,8%), Diemen (4%), Almere (3,3%) en Rotterdam (3,1%) haar beste resultaten.[54] In de Amsterdamse wijk Bijlmer werd de partij zelfs het grootst.[55] Daarnaast scoorde de partij ook bovengemiddeld in verscheidene studentensteden, zoals Utrecht (2,1%) en Nijmegen (1,6%).[54] Ook in Caribisch Nederland is de partij populair, in het bijzonder op Saba, waar BIJ1 de tweede partij werd (25,3%).[56]

Volksvertegenwoordiging[bewerken | brontekst bewerken]

Tweede Kamer[bewerken | brontekst bewerken]

Verkiezingsjaar Lijsttrekker Kandidatenlijst Aantal stemmen % van de stemmers Aantal behaalde zetels Coalitie/Oppositie
2017[a] Sylvana Simons Kandidatenlijst 28.700 0,27 0 / 150 Niet verkozen
2021 Kandidatenlijst 87.238 0,84 1 / 150 Oppositie

De fractie in de Tweede Kamer bestaat sinds 31 maart 2021 uit één lid:

Gemeenten[bewerken | brontekst bewerken]

Verkiezingsjaar Gemeente Lijsttrekker Stemmen[57] % Zetels Coalitie/Oppositie
2018 Vlag Amsterdam Amsterdam Sylvana Simons 6.571 1,89% 1 / 45 Oppositie
2022 Vlag Almere Almere Gladys Wielingen[b] 3.223 4,96% 2 / 45 Oppositie
Vlag Amsterdam Amsterdam Jazie Veldhuyzen 22.623 6,96% 3 / 45 Oppositie[c]
Vlag Delft Delft Jeanette Chedda 883 2,07% 0 / 30 Niet verkozen
Vlag Rotterdam Rotterdam Mieke Megawati Vlasblom 8.205 4,08% 2 / 45 Oppositie
Vlag Utrecht (gemeente) Utrecht Stevie Nolten 5.398 3,43% 1 / 45 Oppositie

Bekende leden[bewerken | brontekst bewerken]

Politici[bewerken | brontekst bewerken]

  • Amma Asante - voormalig Tweede Kamerlid (PvdA, 2016-2017) en gemeenteraadslid in Amsterdam (1998-2006)[61]

Externe links[bewerken | brontekst bewerken]