Alfred Rosenberg

Alfred Rosenberg
Rosenberg in 1941
Algemeen
Geboortedatum	12 januari 1893
Sterfdatum	16 oktober 1946
Geslacht	Man
Geboorteplaats	Tallinn, Estland
Plaats van overlijden	Neurenberg
Functie
Zijde	Nazi-Duitsland
Organisatie	NSDAP
Speciale functie	Minister van de bezette gebieden in het Oosten
Portaal    Tweede Wereldoorlog

Alfred Ernst Rosenberg (Reval (het huidige Tallinn, Estland), 12 januari 1893 – Neurenberg, 16 oktober 1946) was een Duitse nationaalsocialistische politicus. Hij werd na de Tweede Wereldoorlog opgehangen wegens oorlogsmisdaden.

Levensloop

Rosenberg werd geboren uit Baltisch-Duitse (Estlandse) ouders. Hij maakte de Russische Revolutie van dichtbij mee en werd een felle anticommunist. Daarnaast was hij ook een felle antisemiet die er van overtuigd was dat het veronderstelde 'Duitse (Germaanse) ras' verheven was boven de andere rassen.

In 1919 kwam hij vanuit Rusland naar Duitsland en hij vestigde zich - zoals zoveel Russische emigranten - in München. Daar sloot hij zich aan bij de 'arische' Thule-Gesellschaft, een Germaans/Arische organisatie. Als theoreticus van de Thule sloot hij zich spoedig aan bij de Deutsche Arbeiterpartei (Duitse Arbeiderspartij; DAP), waar ook Adolf Hitler lid van was. Vanaf 1920 heette de partij Nationaalsocialistische Duitse Arbeiderspartij (NSDAP). In 1921 werd hij redacteur, in 1923 hoofdredacteur van de Völkischer Beobachter, de partijkrant van de NSDAP. Deze krant maakte hij tot vehikel van zijn antisemitische opvattingen. Hij ageerde sterk tegen het jodendom en het christendom. Na de mislukte couppoging van de NSDAP op 9 november 1923 werd Adolf Hitler, de leider van de partij, gearresteerd en veroordeeld tot gevangenisstraf. Vanaf diens arrestatie tot diens vrijlating op 20 december 1924 was Rosenberg tijdelijk partijleider (hoewel de partij officieel verboden was) en werd Rudolf Hess zijn plaatsvervanger. In 1930 schreef Rosenberg zijn bekendste boek Der Mythos des 20. Jahrhunderts, een verhandeling over antisemitisme, jodendom en christendom, waarin hij beide godsdiensten afviel; het katholicisme viel Rosenberg in het bijzonder aan als volksvijandig. Het boek werd door de katholieke Kerk verboden en op de Index geplaatst.

Na de nationaalsocialistische machtsovername van Hitler in 1933 werd Rosenberg benoemd tot hoofd van het buitenlandbureau van de NSDAP. In 1934 werd hij chef van de wetenschappelijke en geestelijke afdeling van de partij. Rosenberg werd na de Duitse invasie in de Sovjet-Unie (1941) door Hitler benoemd tot minister van het Oosten (dat wil zeggen de Duitse bezette gebieden in Oost-Europa). Na de Duitse capitulatie (mei 1945) werd hij in een militair ziekenhuis in Flensburg-Mürwik gearresteerd door Belgische SAS'ers.

Einsatzstab Reichsleiter Rosenberg

Vanaf 1933, na Hitlers machtovername, startten de nazi's met een systematische al of niet openbare boekverbranding van boeken die niet strookten met de nazi-ideologie. Daarbij werden honderden joodse bibliotheken, zowel privé als openbare verzamelingen niet gespaard. Vanaf 1939 ging deze vernietiging ook richting Oosten met in 1939 de vernietiging van de bibliotheek van de Lublin Yeshiva. Tezelfdertijd vatten de nazi's het plan op om een aantal boeken te sparen voor verkoop en voor hun archief. In 1939 stichtte Rosenberg het Institut zur Erforschung der Judenfrage in Frankfurt am Main, of het instituut voor onderzoek naar de Joodse kwestie. Een selectie van zowel wereldse als religieuze joodse boeken zouden in het archief van dit instituut hun plaats vinden. De speciaal daartoe onder Rosenbergs leiding opgezette Einsatzstab Reichsleiter Rosenberg had tot doel de bibliotheken, de kunstgalerijen en verschillende bezittingen van Joodse herkomst te plunderen en alzo het Instituut van materiaal te voorzien. De Einsatzstab bestond uit een groep deskundige Duitse bibliothecarissen die hun werk grondig verrichten.

Proces

Tijdens het Proces van Neurenberg werd Alfred Rosenberg aangeklaagd voor samenzwering, misdaden tegen de vrede, oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid. Rosenberg probeerde aan te tonen dat veel misdaden in het oosten werden gepleegd zonder zijn medeweten en dat hij ook geen zeggenschap had over de SS die het ergste had huisgehouden onder de bevolking van de bezette gebieden. Het hof achtte hem echter schuldig op de meeste aanklachten en op 1 oktober 1946 werd hij ter dood veroordeeld. Op 16 oktober 1946 werd hij opgehangen. Toen hem werd gevraagd of hij nog enkele laatste woorden had, antwoordde hij "nee".

Literatuur

Officieel portret (ca. 1933 - 1941) van Alfred Rosenberg in uniform door SS-fotograaf Franz Bauer

De bekendste Rosenberg specialisten zijn de Amerikaanse historicus Herbert P. Rothfeder en de Trierse historicus Reinhard Bollmus. Het essay van Stephan Lehnstaedt, geeft een gecomprimeerde actuele weergave van de stand der wetenschap op dit onderwerp.

• Baumgärtner, Raimund. Weltanschauungskampf im Dritten Reich. Die Auseinandersetzung der Kirchen mit Alfred Rosenberg. Mainz 1977.
• Bollmus, Reinhard: Das Amt Rosenberg und seine Gegner. Studien zum Machtkampf im nationalsozialistischen Herrschaftssystem. Stuttgart 1970 ISBN 3486545019. (2. Aufl. 2006)
• Bollmus, Reinhard: Alfred Rosenberg. Chefideologe des Nationalsozialismus? in: Ronald Smelser und Rainer Zitelmann (Hg.). Die braune Elite. 22 biographische Skizzen. Darmstadt 1989, S. 223–235.
• Brenner, Hildegard: Die Kunstpolitik des Nationalsozialismus. Reinbek bei Hamburg 1963
• Cecil, Robert; The Myth of the Master Race: Alfred Rosenberg and Nazi Ideology; publisher: Dodd Mead & Co.; 1972; ISBN 0396065775
• Chandler, Albert R.; Rosenberg's Nazi Myth; publisher: Greenwood Press; 1945;
• Fest, Joachim C.: Das Gesicht des Dritten Reiches. – Profile einer totalitären Herrschaft. 'Serie Piper', (Aus einer Reihe für den Rundfunk entstand der Band 1963)
• Goldensohn, Leon; Nuremberg Interviews; publisher: Knopf; 2004; ISBN 037541469X
• Hart, F. Th.: Alfred Rosenberg. Der Mann und sein Werk. München 1934 (3. Aufl.)
• Hans-Adolf Jacobsen: Nationalsozialistische Außenpolitik 1933 – 1938, Frankfurt/M 1968.
• Kroll, Frank-Lothar: Alfred Rosenberg. Der Ideologe als Politiker. In: Deutschbalten, Weimarer Republik und Drittes Reich. Band 1. Herausgegeben von Michael Garleff. Köln/ Weimar/ Wien: Böhlau, 2001, S. 147–166.
• Lehnstaedt, Stephan: Das Amt Rosenberg und seine Gegner - 35 Jahre danach (bibliographischer Essay), in: Reinhard Bollmus Das Amt Rosenberg und seine Gegner, 2. Auflage (2006), S. 361-374.
• Meyer zu Uptrup, Wolfram: Kampf gegen die "jüdische Weltverschwörung". Propaganda und Antisemitismus der Nationalsozialisten 1919 bis 1945, Berlin: Metropol Verlag 2003, ISBN 3-932482-83-2
• Nova, Fritz; Alfred Rosenberg: Nazi Theorist of the Holocaust; publisher: Buccaneer Books; 1986; ISBN 0870522221
• Oepke, Albrecht: Der Mythus. Rosenbergbetrachtungen. Leipzig 1935
• Piper, Ernst: Alfred Rosenberg. Hitlers Chefideologe, Blessing Verlag, München 2005.
• Rosenberg, Alfred: Letzte Aufzeichnungen. Ideale und Idole der Nationalsozialistischen Revolution. Göttingen 1955
• Rosenberg, Alfred; Der Mythus des zwanzigsten Jahrhunderts; year= 1930
• Rothfeder, Herbert P.: A Study of Alfred Rosenberg’s Organization for National Socialist Ideology. Michigan, Phil. Diss. 1963 [University Microfilms, Ann Arbor].
• Rothfeder, Herbert P.: Amt Schrifttumspflege: A Study in Literary Control, in: German Studies Review. Vol. IV, Nr. 1, Febr. 1981, S. 63–78.
• Steigmann-Gall, Richard; The Holy Reich: Nazi Conceptions of Christianity; publisher: Cambridge University Press; 2003; ISBN 0521823714
• Whisker, James B.; The Philosophy of Alfred Rosenberg; publisher: Noontide Press; 1990; ISBN 0939482258

Externe links

• (de) Biografie van het Biographisch-Bibliographischen Kirchenlexikons
• (de) Rosenberg-Biografie van het Duits Historisch Museum
• (de) Rosenberg-Biografie von „Shoa.de“
• (de) Recensie van het Piper-Buch
• (en) Onlineversie van 'Mythos des XX. Jahrhundert'

Mediabestanden

Zie de categorie Alfred Rosenberg van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.