Rudolf Hess

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Rudolf Hess
Rudolf Hess in 1933
Rudolf Hess in 1933
Algemeen
Geboortedatum 26 april 1894
Sterfdatum 17 augustus 1987
Geslacht Man
Geboorteplaats Alexandrië, Kedivaat Egypte, Ottomaanse Rijk
Plaats van overlijden Spandaugevangenis, West-Berlijn, West-Duitsland
Functie
Zijde Flag of German Reich (1935–1945).svg nazi-Duitsland
Organisatie Parteiadler der Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei (1933–1945) (andere).svg NSDAP
Rang SS-Obergruppenführer Collar Rank.svg SS-Obergruppenführer
Portaal  Portaalicoon   Tweede Wereldoorlog

Rudolf Walter Richard Hess (Duits: Heß), (Alexandrië, 26 april 1894Berlijn, 17 augustus 1987) was een Duitse politicus, een nazi en een van de naaste medewerkers van dictator Adolf Hitler. Hitler benoemde Hess tot zijn plaatsvervanger (Stellvertreter) als partijleider. Tijdens Hitlers dictatuur was hij vanwege Hitlers andere activiteiten in feite ook al partijleider van de Nationaal Socialistische Duitse Arbeiderspartij (NSDAP).

Levensloop[bewerken]

Hess was een van de mannen van het eerste uur van de partij. In 1923 maakte hij de Bierkellerputsch in München mee, de mislukte greep van Hitler naar de macht. Later was Hess een van de bewerkers van Mein Kampf, het boek van Hitler. In 1938 en 1939 nam Hess deel aan de Anschluss van Oostenrijk en Sudetenland en de inname van Polen. Daarnaast was hij een prominent lid van het Thule-Gesellschaft.

Vlucht naar Schotland[bewerken]

Op 10 mei 1941 veroorzaakte Hess een sensatie door in zijn eentje met een Messerschmitt Bf 110 van Augsburg naar het Verenigd Koninkrijk te vliegen. Hess wilde in contact komen met de Duke of Hamilton bij Glasgow, naar eigen zeggen om vrede tot stand te brengen. Hij landde per parachute, vijftig kilometer van het huis van de hertog.

Een boer in Schotland zag boven zijn land een brandend vliegtuig en een dalende parachute. Hij begreep dadelijk dat het een Duitser was en rende erheen met een hooivork. De parachutist, die Rudolf Hess bleek te zijn, had bij de val echter een enkel gebroken en was dus weerloos. De boer nam hem mee naar zijn huis, waar hij hem bewaakte tot de militaire macht hem kwam halen.

Hess had papieren bij zich waarvan hij zei dat het Hitlers goedgekeurde vredesvoorstellen waren. Hij werd niet geloofd en werd in de Tower of London opgesloten.

Dankzij de verboden Engelse radio was Hess' aankomst in bezet gebied spoedig bekend. De kranten in bezet gebied schreven alleen dat Hess op zaterdag 10 mei, tegen 18 uur, opgestegen was voor een vlucht, zonder terug te keren, hoewel Hitler hem verboden had een vliegtuig te besturen. Verondersteld werd dat hij het slachtoffer van waandenkbeelden was geworden. De kranten veronderstelden dat Hess ergens was verongelukt.

Hess' vlucht versterkte de positie van Martin Bormann, tot dan Hess' secretaris.

Handelde Hess op eigen houtje?[bewerken]

Deze vraag houdt historici al jaren bezig. Er bestaan redenen aan te nemen dat Hitler op de hoogte was van de missie. De planning voor Operatie Barbarossa was in volle gang; vrede met het Verenigd Koninkrijk betekende geen gevaar voor een twee-frontenoorlog (de Verenigde Staten waren nog neutraal). Het vliegtuig van Hess was voor deze vlucht aangepast: de brandstofcapaciteit was met afwerpbare tanks vergroot, het gewicht was verminderd door verwijdering van de bewapening om vanuit het zuidoosten van Duitsland naar Schotland te kunnen vliegen, en de radionavigatieapparatuur was omgebouwd zodat Hess het vliegtuig zonder navigator kon besturen. Zelf beweerde Hess bij zijn arrestatie en in de latere Neurenbergse processen steeds dat niemand op de hoogte was van zijn plannen. Ook in de jaren in de Spandaugevangenis bleek nooit in gesprekken met bewakers, verzorgers en medegevangenen iets van enige betrokkenheid van overige nazileiders. Feit is dat Hess in zijn laatste jaren in Duitsland zijn gezag als nazileider begon te verliezen. Martin Bormann, eveneens belangrijk man op het partijbureau, werd een belangrijke concurrent. Mogelijk dat die ontwikkeling voor Hess een motief was de vlucht naar Schotland in zijn eentje te voltrekken om Hitlers achting voor zich te winnen.

Volgens andere historici was Hess door de Britse geheime dienst in de val gelokt. Die zou hebben laten doorschemeren dat een groep Britse politici Churchill wilde afzetten en vrede wilde sluiten met Duitsland. Deze politici zouden hiertoe gebruik hebben gemaakt van een connectie tussen een kennis van Hess en de SOE-afdeling van de Britse geheime dienst MI5.

Gevangenschap[bewerken]

Tot het Proces van Neurenberg werd Hess door de Britten gevangen gehouden. Het tribunaal van Neurenberg veroordeelde Hess tot levenslang wegens misdaden tegen de vrede. Hess was als persoon en in daad onafscheidelijk van de nazipartij en had nooit een poging gedaan zichzelf te distantiëren van de misdaden van het nazisme. Tijdens de processen verklaarde Hess dat hij nergens spijt van had.

Er zijn aanwijzingen dat Rudolf Hess tijdens de Neurenberg processen ontoerekeningsvatbaar was. Leon Goldensohn, de man die alle gedaagden van het proces van Neurenberg op strafrechtelijke gronden psychisch onderzocht, meldde dat Hess aan ernstige geheugenstoornissen leed. Bovendien merkte hij op dat Hess zich sterk vervreemd gedroeg in zijn cel. Zo bekladde Hess de muren van zijn cel met opdrachten die hij dagelijks absoluut moest uitvoeren, zoals "weinig eten", "geen slaappillen nemen", "vraag in plaats van eieren om marmelade en brood", "'s ochtends niet eten of drinken om niet moe te worden" en "geen zout voedsel eten".

Hess zat zijn straf uit in de Berlijnse Spandaugevangenis. Vanaf de vrijlating van Albert Speer en Baldur von Schirach in oktober 1966 was Hess, die 'gevangene nr. 7' werd genoemd, de enige gevangene van Spandau. Vanaf 1969 kreeg hij bezoek van zijn vrouw Ilse en zijn zoon Wolf Rüdiger Hess. Tot die tijd had hij alle bezoek door familieleden geweigerd.

De Sovjet-Unie was tegen een vervroegde vrijlating. Dit hield verband met het wisselend beheer over de Spandaugevangenis: iedere maand ging het beheer over op een van de vier bezettingsmachten: Frankrijk, de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en de Sovjet-Unie. Spandau lag in de Britse Sector in West-Berlijn. In de maanden dat de Sovjets de gevangenis beheerden, konden zij inlichtingen verzamelen en soldaten door West-Berlijn laten marcheren.

Hess werd in 1972 en 1973 onderzocht door de Britse chirurg Hugh Thomas. Deze stelde dat gevangene nr. 7 Hess niet kon zijn omdat een kenmerkend litteken, een overblijfsel van een schotwond uit de Eerste Wereldoorlog, ontbrak. Dit werd door andere artsen en historici tegengesproken.

Dood[bewerken]

Op 17 augustus 1987 werd Hess dood aangetroffen, hangend aan een elektriciteitskabel in een tuinhuisje binnen de gevangenis. Op dat moment beheerden de Britten de gevangenis. De officiële lezing was zelfmoord door ophanging. Vanuit diverse hoeken wordt wel gezegd dat hij door de Britse Secret Intelligence Service zou zijn vermoord. De fysieke conditie van Hess, 93 jaar oud, zou te slecht zijn geweest voor ophanging op eigen kracht. Erg waarschijnlijk is dit niet omdat de Britten geen motief hadden van Hess een martelaar te maken. Ook het Sovjetvlagvertoon kan in 1987 geen motief meer geweest zijn omdat de relaties met de Sovjet-Unie onder Michail Gorbatsjov al behoorlijk waren ontspannen. De familie van Hess behield echter haar twijfels en liet enkele dagen na Hess' dood een tweede, eigen autopsie uitvoeren door de Duitse arts prof. dr. Wolfgang Spann. Spanns conclusie ging tegen de officiële uitkomst in. Hij beweerde dat de striemen op Hess' nek een dusdanige vreemde vorm hadden dat een onbekende, derde hand in het spel moest zijn geweest.

Hess werd, naar zijn eigen wens, begraven in Wunsiedel in Beieren, waar zijn familie ooit een vakantiewoning had. Het graf werd een bedevaartsoord voor neonazi's. Ondanks een gerechtelijk verbod in 2005 bleven jaarlijks op 17 augustus, de sterfdag van Hess, duizenden neonazi's naar het graf komen. Op 5 oktober 2011 zou het grafrecht aflopen. Op verzoek van het gemeentebestuur zag de kleindochter van Hess af van een verlenging.[1] Op 20 juli 2011 werd het graf geruimd. De botten werden verbrand en de as werd op zee uitgestrooid.[2]

De Spandaugevangenis werd na de dood van Hess gesloopt. Op de plaats van de gevangenis kwam een winkelcentrum.

Militaire loopbaan[bewerken]

Decoraties[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Het kerkbestuur had verlenging van de grafrechten afgewezen. Zie: Graf nazi-kopstuk Rudolf Hess geruimd, Historiek, 21 juli 2011.
  2. Graf nazi-kopstuk Hess geruimd, NOS Journaal, 21 juli 2011
Wikiquote Wikiquote heeft een collectie Engelse citaten gerelateerd aan: Rudolf Hess