Roald Hoffmann
 Roald Hoffmann |
||
| 18 juli 1937 | ||
 |
||
| Geboorteland | Polen | |
| Geboorteplaats | Zolochiv | |
| Nobelprijs voor de | Scheikunde | |
| In | 1981 | |
| Reden | "Voor hun theorieën op het gebied van het verloop van chemische reacties" | |
| Samen met | Kenichi Fukui | |
| Voorganger(s) | Paul Berg, Walter Gilbert, Frederick Sanger |
|
| Opvolger(s) | Aaron Klug | |
Roald Hoffmann (Zolochiv, 18 juli 1937) is een Amerikaans theoretisch scheikundige, dichter en toneelschrijver van Poolse afkomst. Samen met Kenichi Fukui won hij de Nobelprijs voor Scheikunde in 1981 voor hun theorieën, die ze onafhankelijk van elkaar opstelden, op het gebied van het verloop van chemische reacties. Hoffmann kreeg de prijs voor zijn bijdragen aan het inzicht in het verloop van pericyclische reacties. Hij geeft momenteel les aan Cornell University in Ithaca, New York.
Zijn vader kwam in 1943 om in de Holocaust. Zijn moeder hertrouwde later en de familie emigreerde in 1949 naar de Verenigde Staten. Hoffmann promoveerde bij Woodward aan Harvard en bleef daarna met hem samenwerken.
In 1965 publiceerde hij samen met Woodward een aantal artikelen waarin een verklaring werd gegeven van het verloop van bepaalde typen organische reacties, zoals intramoleculaire ringvorming, de Diels-Alder-reactie en de Claisen-omlegging. Zij gingen ervan uit dat de symmetrie van de moleculaire orbitalen bij de reactie bewaard blijft en de reactie kan verlopen als beide reagerende groepen overeenstemmende orbitalen hebben. Voor fotochemische reacties geldt dezelfde beschouwing, maar dan voor de orbitalen van de aangeslagen toestand. De eenvoud en ruime toepasbaarheid van deze Woodward-Hoffmann-regels zijn van groot belang gebleken zowel voor het begrip van reactiemechanismen als voor de praktische synthese en leverden hem de Nobelprijs op. Woodward overleed in 1977 en kwam daarom niet in aanmerking voor de Nobelprijs 1981. Hij had overigens al in 1965 een Nobelprijs gekregen voor zijn uitzonderlijke verdiensten op het gebied van de organische synthese.
Roald Hoffmann heeft ook verschillende gedichtenbundels gepubliceerd en samen met Carl Djerassi het toneelstuk Zuurstof. Dat gaat over de toekenning van een "retro-Nobelprijs" aan de ontdekker van zuurstof, waarbij de vraag is of de prijs moet gaan naar Scheele, Priestley of Lavoisier.
