Merksplas

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Merksplas
Gemeente in België Vlag van België
Vlag van Merksplas Wapen van Merksplas
Merksplas
Merksplas
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Antwerpen (provincie) Antwerpen
Arrondissement Turnhout
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
44,56 km² (2011)
84,65%
6,37%
8,98%
Coördinaten 51° 22' NB, 4° 51' OL
Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
8.637 (01/01/2014)
52,58%
47,42%
193,83 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2013)
22,27%
66,01%
11,72%
Buitenlanders 5,77% (01/01/2013)
Politiek en bestuur
Burgemeester Frank Wilrycx (LM)
Bestuur Leefbaar Merksplas
Zetels
Leefbaar Merksplas
N-VA
CD&V
Groen!
19
12
3
2
2
Economie
Gemiddeld inkomen 16.236 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 5,74% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
2330
Deelgemeente
Merksplas
Zonenummer 014 - 03
NIS-code 13023
Politiezone Noorderkempen
Website www.merksplas.be
Detailkaart
MerksplasLocatie.png
ligging binnen het arrondissement Turnhout
in de provincie Antwerpen
Portaal  Portaalicoon   België
Watertoren Kolonie Merksplas

Merksplas is een dorp en gemeente in de Belgische provincie Antwerpen, meer bepaald in de Noorderkempen. De gemeente telt ruim 8500 inwoners, die 'Spetsers' worden genoemd. Merksplas behoort tot het kieskanton Hoogstraten en het gerechtelijk kanton Turnhout.

Toponymie[bewerken]

De naam van de gemeente is afgeleid van 'plas aan de Mark'. Met plas wordt hier een doorwaadbare plaats bedoeld.

Geschiedenis[bewerken]

Er zijn in de gemeente restanten van Romeinse nederzettingen gevonden.

Geografie[bewerken]

Hydrografie[bewerken]

De rivier de Mark ontspringt in Merksplas.

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
 Hoogstraten   Baarle-Hertog en Baarle-Nassau (NL)   Ravels 
   Brosen windrose nl.svg  Turnhout 
 Rijkevorsel   Beerse    

Demografie[bewerken]

Demografische ontwikkeling[bewerken]

  • Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

Politiek[bewerken]

Structuur[bewerken]

De gemeente Merksplas ligt in het kieskanton Hoogstraten en het provinciedistrict Turnhout. Deze maken deel uit van het kiesarrondissement Mechelen-Turnhout en de kieskring Antwerpen.

Merksplas Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente
Administratief Niveau Vlag van Europa Europese Unie Vlag van België België Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen Vlag Antwerpen (provincie) Antwerpen Turnhout Merksplas
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur
Raad Europees Parlement Kamer van
Volksvertegenwoordigers
Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad
Kiesomschrijving Nederlands Kiescollege Kieskring Antwerpen Mechelen-Turnhout Turnhout Hoogstraten Merksplas
Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-

Geschiedenis[bewerken]

Het Kasteeltje
De strafinrichting van Merksplas

(Voormalige) Burgemeesters[bewerken]

Tijdspanne Burgemeester
1911 - 1918 Victor Van Nueten
1919 - 1926 Louis Embrechts
1926 - 1958 Jaak Mertens
1958 - 1967 Jan Wilrycx (WILRYC)
1967 - 1985 Constant Druyts (CDM)
1985 - 1994 Frans Van Baekel (CDM)
1995 - 2000 Leo Verstraeten (NIEUW)
2001 - heden Frank Wilrycx (LM)

Legislatuur 1989 - 1994[bewerken]

De Christendemocraten namen in verdeelde slagorde deel aan de verkiezingen. Enerzijds was er de kieslijst 'Christendemocraten Merksplas' (CDM) en anderzijds 'NIEUW Merksplas'. Voor 1995 participeerde het ACW in de CDM.[1] Burgemeester was Frans Van Baekel (CDM).

Legislatuur 1995 - 2000[bewerken]

Naast de liberale lijst 'WILRYC' van Jan Wilrycx en de Christendemocratische kieslijst 'NIEUW' van Leo Verstraeten, nam ook Volksbelangen Merksplas (VBM) deel aan de lokale verkiezingen. Burgemeester was Leo Verstraeten (NIEUW).

Legislatuur 2001 - 2006[bewerken]

Aan de lokale verkiezingen van 2000 namen maar liefst vijf kieslijsten deel. WILRYC werd omgevormd tot Leefbaar Merksplas (LM), en Jan Wilryckx gaf de fakkel door aan zijn zoon Frank.[2] Daarnaast namen gevestigde waarden NIEUW en de VBM deel en nieuwkomers VU-ID en Agalev. Burgemeester was Frank Wilrycx (LM).[3] Gedurende de legislatuur viel de VDM uit elkaar, Mies Gijsbrechts trok naar de meerderheid (LM) en Werner Van Baekel sloot aan bij NIEUW/CD&V.[4]

Legislatuur 2013 - 2018[bewerken]

Burgemeester is Frank Wilrycx van Leefbaar Merksplas. Deze partij heeft de meerderheid met 12 op 19 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij of kartel 10-10-1976[5] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[6] 14-10-2012[7]
Stemmen / Zetels  % 17 % 17 % 17 % 19 % 19 % 19 % 19
WILRYC1 / LM2 391 7 41,361 7 26,271 5 37,481 7 43,062 10 67,292 14 56,702 12
NIEUW1 / CD&V2 - - 41,981 8 49,811 10 26,811 6 22,812 4 14,282 2
AGALEV1 / Groen!2 / Groen3 - - - - 10,411 1 9,902 1 12,313 2
N-VA - - - - - - 16,71 3
VBM - - - 12,72 2 13,96 2 - -
VU&ID - - - - 5,76 0 - -
CDM 54,74 10 50,94 10 24,59 4 - - - -
SP 6,26 0 7,7 0 7,16 0 - - - -
Totaal stemmen 3390 4019 4559 5146 5427 5727 5810
Opkomst % 97,31 97,02 95,21 96,35 92,84
Blanco en ongeldig % 2,51 2,36 3,49 4,64 5,64 4,07 2,96

De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt

Bezienswaardigheden[bewerken]

Voormalige bewakershuis van De Kolonie
Straatzicht met kerk op achtergrond
De voormalige gevangeniskapel, O.L. Vrouw Hemelvaart
1rightarrow blue.svg Zie Lijst van onroerend erfgoed in Merksplas voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De Kolonie (een gevangenisdomein)[bewerken]

De landloperskolonie werd opgericht op 4 juli 1824 (in de vijftienjarige periode dat België deel uitmaakte van Nederland). Landlopers werden tewerkgesteld in verschillende ambachten en in een bloeiende boerderij. Na de afschaffing in 1993 (wet van 12 januari 1993) van de wet die de vrijheidsberoving voorzag van landlopers, bedelaars en souteneurs, kwam een aantal gebouwen, onder andere de boerderij, leeg te staan. Tegenwoordig wordt een deel van de infrastructuur gebruikt voor het opvangen van illegalen. Het hoofddeel van de gebouwen werd al langer als gewone gevangenis gebruikt.

De kolonie is een uitgestrekt domein, waarop naast de gevangenis, het illegalencentrum en de boerderijen onder andere ook een groot aantal woningen, een schooltje en een kerk staan.

Ook stelt Merksplas-kolonie zich momenteel kandidaat om op de lijst van Werelderfgoed te komen staan samen met Wortel-kolonie, en drie Nederlandse gemeenten.

Cultuur[bewerken]

Spetser[bewerken]

Merksplassenaren worden 'Spetsers' genoemd, voor het ontstaan van Merksplas moet men waarschijnlijk tot in de 12e eeuw terug gaan. Omdat Merksplas geografisch op de rug van twee stroomgebieden ligt (het Schelde- en Maasbekken) is er weinig verval, waardoor er veel plassen, (bos-)vennen, vijvers en poelen bleven staan. Omdat de reizigers vroeger bovendien ook nog door een rivier, de rivier De Mark moesten waden om naar Merksplas te komen, was het dus logisch dat zij Spetsers van Merksplas werden genoemd.

Zo geraakte men aan deze bijnaam, maar gedurende gans die tijd was de Merksplasse Spetser zelf onzichtbaar en hierdoor geïnspireerd werd er in de jaren 1990 een wedstrijd uitgeschreven door het gemeentebestuur om een beeld te maken dat dit gegeven uitbeeldt. Het werd een kunstwerk gemaakt door Kris Druyts, en is te bezichtigen op de markt van Merksplas. De Spetser, ook wel het Spetserke, is de officiële mascotte van Merksplas.

Er is ook een lokaal maandblad dat de naam "De Nieuwe Spetser" draagt en dat sinds 1975 wordt uitgegeven door vrijwilligers.

Partnersteden[bewerken]

Externe link[bewerken]