Retie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Retie
Gemeente in België Vlag van België
Vlag van Retie Wapen van Retie
Retie
Retie
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Antwerpen (provincie) Antwerpen
Arrondissement Turnhout
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
48,39 km² (2011)
82,58%
9%
8,43%
Coördinaten 51° 16' NB, 5° 5' OL
Bevolking (Bron: AD Statistiek)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
10.897 (01/01/2014)
50,60%
49,40%
225,20 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2013)
20,34%
64,55%
15,11%
Buitenlanders 7,06% (01/01/2013)
Politiek en bestuur
Burgemeester Francis Schepens (NR)
Bestuur Nieuw Retie, sp.a
Zetels
Nieuw Retie
CD&V/N-VA
sp.a
21
10
10
1
Economie
Gemiddeld inkomen 16.023 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 5,52% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
2470
Deelgemeente
Retie
Zonenummer 014
NIS-code 13036
Politiezone Kempen Noord-Oost
Website www.retie.be
Detailkaart
RetieLocatie.png
ligging binnen het arrondissement Turnhout
in de provincie Antwerpen
Portaal  Portaalicoon   België
Sint-Martinuskerk

Retie is een plaats en gemeente in de provincie Antwerpen en behoort tot het kieskanton en het gerechtelijk kanton Arendonk.

Geschiedenis[bewerken]

In de 12e eeuw behoorde Retie tot het Land van Geel. Toen Geel rond 1230 werd bevoorrecht met de rechten van Stad en Vrijheid, werd een schepenbank in het leven geroepen om in te staan voor het bestuur. Wellicht was er ook een afgevaardigde van Retie die zetelde in de raad, om de belangen van het dorp te verdedigen. Vanaf 1332 bezat Retie een eigen schepenbank, die vergaderde onder de takken van de lindeboom, die thans nog op het marktplein staat.

De parochie van Sint-Martinus werd vanaf 1264 bestuurd door de Witheren van Tongerlo. Zij stonden ook in voor de misvieringen en het innen van de tienden. Dit duurde tot 1819. De oude Sint-Martinuskerk stamde uit de 16e eeuw maar werd in 1871 afgebroken. Enkel een deel van de toren bleef behouden. De huidige kerk dateert van 1872. [1]

Geografie[bewerken]

Woonkernen[bewerken]

De Kempense gemeente telt ruim 11.000 inwoners. Binnen de gemeentegrenzen liggen van oudsher meerdere woonkernen: het centrum, Hodonk, Looiend, Obroek en Den Brand. Sinds 1 januari 1977 hoort daar ook het gehucht Schoonbroek bij dat geërfd werd van Oud-Turnhout.

Hydrografie[bewerken]

Retie is het dorp van de Zeven Neten: de Looiendse Nete, de Kleine Nete, de Zwarte Nete, de Werbeekse Nete, de Plas Nete, de Witte Nete en het Nonnen Neetje. Samen met de Wamp vormen zij bovenlopen van de Kleine Nete en zij zijn bij de meest zuivere riviertjes van Vlaanderen. De naam "Retie", is afgeleid van de Latijnse persoonsnaam Retus en duidt het gebied aan dat eertijds een bezit was van een zekere Retus.

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
 Oud-Turnhout   Arendonk    
 Kasterlee  Brosen windrose nl.svg  Mol 
 Geel   Mol   Dessel 

Demografie[bewerken]

Demografische ontwikkeling[bewerken]

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

  • Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

Politiek[bewerken]

Structuur[bewerken]

De gemeente Retie ligt in het kieskanton Arendonk en het provinciedistrict Turnhout. Deze maken deel uit van het kiesarrondissement Mechelen-Turnhout en de kieskring Antwerpen.

Retie Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente
Administratief Niveau Vlag van Europa Europese Unie Vlag van België België Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen Vlag Antwerpen (provincie) Antwerpen Turnhout Retie
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur
Raad Europees Parlement Kamer van
Volksvertegenwoordigers
Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad
Kiesomschrijving Nederlands Kiescollege Kieskring Antwerpen Mechelen-Turnhout Turnhout Arendonk Retie
Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
College van burgemeester en schepenen
Burgemeester Patrick Geuens (Nieuw Retie)
Schepenen
  1. Koen Claessens (Nieuw Retie)
  2. Fonny Matthijs (Nieuw Retie)
  3. Luc Janssens (Nieuw Retie)
  4. Kristel Pelckmans (N-VA)
  5. Thomas Wynants (N-VA)
  6. Margriet Blockx (Nieuw Retie)

Geschiedenis[bewerken]

(Voormalige) Burgemeesters[bewerken]

Tijdspanne Burgemeester
 ? - 1817 Petrus Joannes Baptiste Van den Eynde
1817 - 1839 Pieter Jozef Van den Eynde
1840 - 1869 Karel Gilbert Van den Eynde
1870 - 1877 Ludovicus Dominicus Van den Eynde
1877 - 1892 Henricus Van Herck
1892 - 1893 Frans Van Gansewinkel
1895 - 1920 Aloïs Van Gansewinkel
1921 - 1938 Aloïs De Vel
1939 - 1943 Edgard De Vel
1943 - 1944 Jan Praet
1947 - 1952 Constant Graulus
1953 - 1964 Frans Schepens
1965 - 1983 Jos Van Looy (CVP)
1983 - 2000 August Adriaensen (CVP)
2001 - 2012 Francis (Cis) Schepens (NR)
2013 - heden Patrick Geuens (NR)

Legislatuur 1977 - 1982[bewerken]

Bij de eerste lokale verkiezingen na de fusie van gemeenten worden er drie lijsten ingediend, met name door de CVP, SP en Nieuw Retie (NR). Burgemeester was Jos Van Looy (CVP), hij leidde een homogene christendemocratisch schepenbank. De bestuursploeg werd voorts gevormd door August Adriaensen, Vic Adriaensen, Leon Wens en Mia Luyten-Janssens.

Legislatuur 1983 - 1988[bewerken]

Bij de lokale verkiezingen werden vier kieslijsten ingediend. Naast de drie gevestigde partijen, was er de lijst Gemeentebelangen (GMB). Enkele ACW-leden, waaronder Jef Van Gestel en Gust Peeters, maken de overstap van NR naar CVP. Burgemeester was Jos Van Looy (CVP), hij leidde een homogeen christendemocratische bestuursploeg die voorts bestond uit Roger Vos, Vic Adriaensen, Leon Wens en Jef Van Gestel.

Legislatuur 1989 - 1994[bewerken]

De GMB kwam niet opnieuw op. Burgemeester was August Adriaensen (CVP), hij leidde een homogeen christendemocratische bestuursploeg die voorts bestond uit Marc Van Looy, Roger Vos, Vic Smets en Gust Peeters.

Legislatuur 1995 - 2000[bewerken]

De SP kwam niet opnieuw op. De CVP kwam in verdeelde slagorde aan de stembusslag, naast de CVP-lijst was er de scheurlijst 'Katholieke Partij Retie' (KPR). Ook Agalev nam voor de eerste keer deel. Burgemeester was August Adriaensen (CVP), hij leidde een homogene CVP-bestuursploeg die voorts bestond uit Lief Dams, Gust Peeters, Dirk Vanleuven en Rik Raeymaekers. Op 29 februari werd Dirk Vanleuven opgevolgd als schepen door Def Claessen. In de laatste twee jaar de legislatuur ontstaan er interne twisten binnen de CVP. Toos Moonen stemt met de oppositie mee nadat een afgesproken schepenwissel door Def Claessen niet werd nagekomen.

Legislatuur 2001 - 2006[bewerken]

De KPR kwam niet opnieuw op, wel had de kiezer opnieuw de keuze tussen vier kieslijsten door de eerste opkomst van de Volksunie (als VU&ID). Door de interne twisten kwam CVP verzwakt aan de stembusgang, dit vertaalde zich in een verkiezingsnederlaag. Burgemeester was Cis Schepens (NR), hij leidde een homogeen college dat voorts bestond uit Lief Govaerts, Patrick Geuens, Margriet Blockx en Koen Claessens. OCMW-voorzitter was Theo Martens.

Legislatuur 2007 - 2012[bewerken]

Zowel Agalev als de inmiddels uit elkaar gevallen Volksunie komen niet meer op. De socialisten dienen opnieuw een lijst in. Na achttien jaar niet vertegenwoordigd te zijn in de gemeenteraad, haalden ze opnieuw een zetel binnen. De CD&V trok in Valentijnskartel met N-VA naar de kiezer. De kiesstrijd tussen NR en CD & V&N-VA werd met enkele procentpunten beslecht in het voordeel van de christen-democraten en etnisch-nationalisten. De sp.a heeft hierdoor scheepsrecht en sluit een coalitie met de NR. Burgemeester was Cis Schepens (NR), voorts bestond de bestuursploeg uit David Staes, Patrick Geuens, Margriet Blockx, Lief Govaerts en Koen Claessens. OCMW-voorzitter was Theo Mertens.

Legislatuur 2013 - 2018[bewerken]

Het valentijnskartel tussen CD&V en N-VA sneuvelde ook in Retie. Hierdoor had de kiezer de keuze tussen vier kieslijsten. Patrick Geuens (NR) werd burgemeester hij leidt een coalitie van NR en N-VA. Voorts wordt de bestuursploeg gevormd door Koen Claessens, Fonny Matthijs, Luc Janssens en Kristel Pelckmans. OCMW-voorzitter is Margriet Blockx.[2]

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij of kartel 10-10-1976[3] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[4] 14-10-2012[5]
Stemmen / Zetels  % 19 % 19 % 19 % 21 % 21 % 21 % 21
CVP1 / CD&V-N-VA2 / CD&V3 56,281 12 48,121 10 48,231 10 47,281 11 38,841 9 44,352 10 38,253 9
NR 30,84 6 35,01 7 44,34 9 44,03 10 48,74 12 44,23 10 39,46 9
SP1/ sp.a2 12,881 1 8,621 1 7,431 0 11,422 1 7,472 1
N-VA 14,81 2
AGALEV 6,24 0 6,01 0
VU&ID 6,41 0
KPR 2,46 0
GMB 8,25 1
Totaal stemmen 5028 5755 6384 6724 7005 7520 7618
Opkomst % 97,47 96,86 95,59 95,31
Blanco en ongeldig % 4,55 4,85 4,06 4,37 5,77 5,32 3,06

De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.
De zetels van de gevormde meerderheid worden in vetjes aangeduid

Bezienswaardigheden[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Lijst van onroerend erfgoed in Retie voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Gemeentehuis

De Lindeboom[bewerken]

In het centrum van het het dorp staat de Retiese dorpslinde. De stam heeft een omtrek van 4 meter en de kruin een doorsnede van 12 meter. Sommige bronnen vermelden de hypothese dat de linde als een soort vrijheidsboom zou geplant zijn in 1332, toen Retie een autonome heerlijkheid in het land van Geel werd. Een van de oudste vermelding van de Lindeboom dateert uit 1652. Een document uit dat jaar meldt immers het overlijden van een zekere "Syken onder de linde". Zoals de naam suggereert, werd deze vrouw als pasgeborene op het einde van de jaren 1500 of in het begin van de 17e eeuw onder de linde te vondeling gelegd. De lindeboom was toen zeker al volwassen, mogelijk honderd, tweehonderd jaar oud. Deze lindeboom was oorspronkelijk naar Germaans gebruik een gerechtslinde. Het was de plaats waar de schepenbank zetelde en het jaargeding plaatsvond. Van 1727 tot begin deze eeuw werd er elke maandag botermarkt gehouden onder deze linde. In 1988 werd de metalen constructie uit 1891 die de linde bijna 100 jaar ondersteund heeft, vervangen door de huidige ondersteuning in padoekhout.

Kasteel van Rethy[bewerken]

Dit is een landhuis uit 1906 waar een fraai park van 30 ha om heen ligt. Er is een hoeve aan verbonden die al in de 16e eeuw werd vermeld. Het ‘Kasteel van Rethy’ vierde in 2006 zijn honderdste verjaardag. Het neogotisch kasteel werd gebouwd naar een ontwerp van de Leuvense architect Langerock in opdracht van François du Four, destijds burgemeester van Turnhout en eigenaar van de drukkerij Brepols. Het prachtig park in Engelse stijl werd aangelegd door de Brusselse landschapsarchitect Jules Buyssens.

Watermolen[bewerken]

De watermolen van Retie is zuidwest van de dorspkern gelegen tussen Retie en Kasterlee aan de oever van de Kleine Nete. Het is een onderslagmolen met een metalen waterrad met houten schoepen en een metalen maalinstallatie in het bakstenen molenhuis met schilddak.

Waarschijnlijk waren de Paters Benedictijnen van de Abdij van Corbie de bouwers van de molen. De molen bestaat mogelijk al van de achtste eeuw. In het register van Leenhof van Brabant staat al een vermelding over de watermolen van het jaar 1134. In dat jaar was de watermolen eigendom van het adellijk geslacht, de Berthouts van Grimbergen. Juridisch was het een zgn. banmolen. Zulke molens stonden onder toezicht van de dorpsheer, elke onderdaan was verplicht er zijn graan te laten malen en een gedeelte van het meel als belasting in natura aan de soevereine heer af te staan. In 1765 werd de watermolen in steen herbouwd. De ganse 19de eeuw bleef de watermolen en omliggende goederen eigendom van heren met een huuder-molenaar op de watermolen en bijhorende oliemolen. Uiteindelijk, in 1912 verkocht baron du Four uit Turnhout, de watermolen, de grote hoeve en omliggende goederen aan molenaar Jan Quets uit Retie.

Pastorie[bewerken]

In de Passstraat, richting Kasterlee, bevindt zich de voormalige Pastorie, gebouwd in 1696 in opdracht van prelaat Crils van de norbertijnerabdij van Tongerlo. Destijds was het de woning van de pastoor (tot 1819 een Tongerlose norbertijn), maar ook de tijdelijke verblijfplaats van de abt die geregeld op bezoek kwam om de tienden te innen. In 1995 werd de buitengevel van het gebouw volledig gerestaureerd. Momenteel wordt het gebouw gebruikt door de politie en verschillende verenigingen. De rechterzijvleugel werd begin 2005 ingericht als polyvalente ruimte ‘De Vest’.

Retabel van Sint-Job[bewerken]

De kerk van Sint-Job in Schoonbroek bezit een uitzonderlijk meesterwerk, een houtgesneden retabel uit de 16de eeuw dat het leven van Job uitbeeldt. Het O-L-Vrouwaltaar (1784) is afkomstig uit de Priorij van Corsendonk in de buurgemeente Oud-Turnhout. Over het retabel zijn tot nu toe geen archivalia gevonden. Stilistisch gezien kan het als een relatief hoogstaand Antwerps werk uit ca. 1530 worden beschouwd. In 1864 - 1865 werd het gerestaureerd. Het retabel bevindt zich op het hoofdaltaar en is samengesteld uit een retabelkast met verhoogd middenvak en twee zijvakken, een geschilderde predella en twee dubbele zijluiken, binnen en buiten beschilderd. De bovenzijde is accoladevormig uitgewerkt. Op de verhoogde rondboog boven het middenvak van de kast prijkt een beeldje van Sint-Job.

De Heerser[bewerken]

De Heerser is een windmolen in Retie die zich op 3 kilometer van de dorpskern bevindt, tussen Retie en Schoonbroek

Kapel Onze-Lieve-Vrouw ter Sneeuw[bewerken]

De kapel ligt in Werbeek, een gehucht van Retie, op de weg naar Mol. Aan deze kapel is volgende legende verbonden:

Willem Verreyt, een marskramer van Baarle, was op de vooravond van Sint Antonius, 16 januari 1645, op weg naar Chaam. Onderwegen zag hij een Lievevrouwebeeldje liggen. Alhoewel het sneeuwde was het beeldje droog. Hij nam het beeldje mee en zette zijn weg voort. Op de Chaamse dijk werd hij door twee soldaten overvallen. De ene soldaat had reeds een geweer in aanslag om de marktkramer te beschieten. Verreyt sloeg het geweer met een stok uit de soldaat zijn handen. De tweede soldaat zette zijn geweer op het hart van Verreyt en schoot. Maar het verwonde de marskramer niet. Drie weken later, op 15 februari 1645, bracht Verreyt het gevonden beeldje naar Werbeek en plaatste het in een boomstronk.

In 1646 werd een houten kapel gebouwd waarin het beeldje een plaats kreeg. In 1665 werd deze kapel vervangen door een stenen kapel. De kapel heeft een achthoekige vorm met een uitbouw voor het priesterkoor. De legende wordt weergegeven in de 4 brandglasramen. In 1974 werd het originele Mariabeeldje gestolen.

Sint-Pieterskapel[bewerken]

De Sint-Pieterskapel is vermoedelijk de oudste kerk van Retie en is gelegen aan de noordwestrand van de dorpskern op het vakantiedomein "De Linde".

Het is een bakstenen zaalkerkje onder een leien dak met dakruiter. De kapel bevindt zich op een verhevenheid en wordt geflankeerd door (lei)linden.

Oorlogsmonumenten[bewerken]

  • In Kortijnen staat een oorlogsmonument om de bemanning en passagiers (pathfinders van de Amerikaanse 101e Luchtlandingsdivisie) van Dakota 42-100981 te eren. Het toestel stortte daar neer op 17 september 1944 tijdens de Tweede Wereldoorlog bij het begin van Operatie Market Garden.

Cultuur[bewerken]

Evenementen[bewerken]

Driekoningenzingen[bewerken]

Er wordt, niet zoals in de meeste streken in België op 6 januari, maar op 5 januari Driekoningen gezongen. In de namiddag gaan de kinderen zingen.

De volwassenen gaan ook zingen, maar dan wel 's avonds. De volwassenen gaan volledig onherkenbaar verkleed en onaangekondigd langs bij vrienden. De vrienden moeten dan proberen te raden wie de gasten zijn met ja-nee vragen waarop de gasten alleen maar mogen knikken als antwoord. Natuurlijk wordt hierbij het nodige bier genuttigd.

Goriënzingen[bewerken]

In Schoonbroek gaan de kinderen de eerste zaterdag na 12 maart zingend rond. Met een veelkleurige papieren hoed op, versierd met bloemen en slingers, gaan de kinderen van deur tot deur en zingen ze 'Goriën, goriën, gee-goa, hèdde gèn kinnekes die meegoan, …'. Met goriënhorens, grote koehorens, die van vader op zoon worden doorgegeven, kondigen de zangers hun komst aan.

Folklorefeest[bewerken]

Elk jaar op 15 augustus vindt er op 't Schijf een Internationaal Folklorefeest plaats. Het feest opent 's morgens met een misviering in openlucht. 's Middags vinden er op het terrein optredens plaats van internationale volksdansgroepen. Ook worden er demonstraties van oude (kunst)ambachten, kinder- en randanimatie aangeboden.[6] 2010 was (voorlopig) echter het laatste jaar waarin het folklorefeest georganiseerd werd.[7]

Krikkrakzingen[bewerken]

De laatste zondag van september trekken de kinderen na zonsondergang zingend door de straten met verlichte voorwerpen: lampions, uitgeholde bieten e.d. Ze zingen dan het krikkraklied (Krikkrak tjoelala, tjoelala krikkrak en overal... en overal waar de meisjes zijn, waar de meisjes zijn en overal, waar de meisjes zijn is’t bal).

Sint Maartenfeest[bewerken]

Sint Maarten is de patroonheilige van de parochie in het centrum gelegen. Dit wordt op 11 november gevierd. In de voormiddag trekken de kinderen van deur tot deur en zingen het "Sinte Mettelied" (Vandoag is 't Sinte-Mètten en mérregen is 't de kruk, we komen uit goeie herten en help os uit den druk.) terwijl ze geld en snoepgoed inzamelen. Reeds weken van tevoren is de jeugd bezig met het verzamelen van hout om een zo groot mogelijke brandstapel te maken. Na het invallen van de duisternis worden de vuren in alle wijken en gehuchten ontstoken. Rond de vuren worden warme chocolademelk en wafels uitgedeeld en vooral de nodige alcoholische dranken genuttigd.

Muziek[bewerken]

Koor[bewerken]

Retie huisvest verschillende koren, waaronder het gemengd koor 4-tune, onder leiding van Bert Verdonk. 4-tune (verwijzend naar 'fortuna: geluk' & '4-stemmig zingen') werd opgericht in november 1999 en telt zo’n 27 zangers. In 2010 werd het koor voor de 3e maal op rij in de ere-afdeling ingedeeld tijdens het koortornooi van de provincie Antwerpen. In 2011 werd het als enige volwassenenkoor finalist van de prestige-wedstrijd Koor van het jaar van Koor&stem.

Mobiliteit[bewerken]

Wegennet[bewerken]

Retie is een landelijke Kempische gemeente gelegen in het oosten van de provincie Antwerpen in het hartje van de driehoek Geel, Turnhout, Mol, en is zeer makkelijk te bereiken via de E34 (uitrit 26).

Wandelwegen[bewerken]

  • De Gracht 16 km
  • Looiendse Bossen 10 km
  • St.-Jobswandeling 9 km
  • Dorpswandeling 4 km
  • Het Warme-Netepad 5 km
  • Beverdonkse Heide 10 km
  • De Graaf 5 km

Fietspaden[bewerken]

  • Miel Ottenpad 30 km
  • Prinsenpad 54 km
  • Corsendonkpad 53 km

Bekende inwoners[bewerken]

Geboren in Retie[bewerken]

Woonachtig in Retie[bewerken]

Externe link[bewerken]