Mol (België)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Mol
Gemeente in België Vlag van België
Vlag van Mol Wapen van Mol
(Details) (Details)
Mol (België)
Mol (België)
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Antwerpen (provincie) Antwerpen
Arrondissement Turnhout
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
114,26 km² (2011)
73,09%
10,08%
16,83%
Coördinaten 51° 11' NB, 5° 7' OL
Bevolking (Bron: AD Statistiek)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
35.382 (01/01/2014)
49,86%
50,14%
309,67 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2013)
18,44%
64,05%
17,51%
Buitenlanders 6,43% (01/01/2013)
Politiek en bestuur
Burgemeester Paul Rotthier (CD&V)
Bestuur CD&V, Open Vld, sp.a
Zetels
CD&V
N-VA
sp.a-spirit
Open Vld
Memo
Vlaams Belang
31
10
10
5
3
2
1
Economie
Gemiddeld inkomen 17.115 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 6,51% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
2400
Deelgemeente
Mol
Zonenummer 014 - 011
NIS-code 13025
Politiezone Balen - Dessel - Mol
Website www.gemeentemol.be
Detailkaart
MolLocatie.png
ligging binnen het arrondissement Turnhout
in de provincie Antwerpen
Portaal  Portaalicoon   België
Het oude gemeentehuis doet nu dienst als VVV-kantoor. De bovenverdieping wordt gebruikt als tentoonstellingsruimte en als historisch museum door de Molse Kamer voor Heemkunde. Op de achtergrond de Sint-Pieter en Pauwelkerk
Voorzijde (Markt) van de voormalige Gemeenschapsinstelling voor Bijzondere Jeugdbijstand 'De Kempen'. Momenteel is de Academie voor Beeldende Kunsten hier gehuisvest.
Centrum van Mol

Mol is een gemeente gelegen in het noordoosten van de Belgische provincie Antwerpen. De Kempense gemeente telde in december 2015 36.000 inwoners.[1] Qua oppervlakte is het de tweede grootste gemeente in de provincie Antwerpen, na de stad Antwerpen. Mol ligt op de overgang tussen Noorder- en Zuiderkempen.

Geschiedenis[bewerken]

De gemeente is voortgekomen uit de Voogdij Mol, Balen en Dessel, die in de Napoleontische tijd werd opgeheven en waarbij Balen en Dessel zelfstandige gemeenten werden. Het gebied van Postel, tot dan toe zelfstandig bezit van de Abdij van Postel, werd bij de gemeente gevoegd en in 1818 werd ook de Geelse enclave Millegem aan Mol toegevoegd, waarmee het de meest uitgestrekte gemeente van België werd. De bijnaam van de Mollenaars is "Sopweikers".

Hoelang Mol bestaat, is niet geweten, maar het gebied wordt al duizenden jaren bewoond. In de middeleeuwen was de streek gekend als Molle. De eerste lettergreep (Mol) verwijst naar de mulle zand. De tweede lettergreep (le) betekent "beboste hoogte". Sinds wanneer het gebied omschreven werd als Molle is evenmin geweten, maar men vermoedt rond 54 voor Christus na de opstand van de Eburonen.[2]

Geografie[bewerken]

Kernen[bewerken]

Mol is een uitgestrekte gemeente en bestaat buiten Mol (Mol-Centrum) zelf nog uit 11 gehuchten: Achterbos, Donk, Ezaart, Ginderbuiten, Gompel, Heidehuizen, Millegem, Rauw, Sluis, Wezel en het uitgestrekte en dunbevolkte Postel in het noorden dat slechts door een smalle strook met de rest van Mol verbonden is. Tussen het centrum en het gehucht Ezaart bevindt zich de woonwijk Heidehuizen wat, gezien de vele speculaties hieromtrent, door de gemeente Mol wel degelijk aangezien wordt als een gehucht.[3] Desondanks staat het gehucht niet vermeld op de diverse officiële kaarten en is er geen naambord dat de bebouwde kom aanduidt.


# Naam Oppervlakte
(km²)
Bevolking
(31/12/2015)
Bevolkingsdichtheid
inw/km²
I Mol-Centrum 3,97 7.578 1.909
II Achterbos 5,41 3.964 733
III Donk 6,62 1.465 221
IV Ezaart 7,61 3.429 451
V Ginderbuiten 2,61 3.676 1.408
VI Gompel 2,92 1.571 538
VII Heidehuizen 2,65 2.375 896
VIII Millegem 11,92 3.506 294
IX Rauw 13,91 3.159 227
X Sluis 6,82 2.319 340
XI Wezel 5,32 2.775 522
XII Postel 44,43 203 5
Bronnen:Bevolkingsevolutie

Beboste oppervlakte[bewerken]

Naar schatting[4] bedroeg de beboste oppervlakte van de gemeente Mol 4725 hectare in 1900. In 1950 was er, op basis van het kadaster, een bosareaal van 4.062 hectare.[5] In 1995 bleef nog 3750 hectare bos over.[4]

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
 Arendonk, Retie   Dessel, Reusel (NL), Bladel (NL)   Bergeyk (NL) 
 Geel  Brosen windrose nl.svg  Lommel 
 Meerhout   Balen    

Demografie[bewerken]

Evolutie van het inwoneraantal[bewerken]

Bronnen: NIS en Gemeente Mol - Opm:1806 t/m 1970=volkstellingen op 31 december; vanaf 1980= inwoneraantal per 1 januari

Politiek[bewerken]

Structuur[bewerken]

De gemeente Mol ligt in het kieskanton Mol en het provinciedistrict Turnhout. Deze maken deel uit van het kiesarrondissement Mechelen-Turnhout en de kieskring Antwerpen.

Mol Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente
Administratief Niveau Vlag van Europa Europese Unie Vlag van België België Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen Vlag Antwerpen (provincie) Antwerpen Turnhout Mol
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur
Raad Europees Parlement Kamer van
Volksvertegenwoordigers
Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad
Kiesomschrijving Nederlands Kiescollege Kieskring Antwerpen Mechelen-Turnhout Turnhout Mol Mol
Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-

Geschiedenis[bewerken]

(Voormalige) Burgemeesters[bewerken]

Tijdspanne Burgemeester
1941 - 1942 Thomas Debacker (VNV)
...
1965 - 1970 Bob Van Rompaey (CVP)
1970 - 1974 Jozef Cools (BSP)
1974 - 1975 Urbain Schuerwegen (BSP)
1975 - 1977 Alfons De Wit (BSP)
1977 - 1982 Bob Van Rompaey (CVP)
1983 - 2000 François Luyten (SP)
2001 - heden Paul Rotthier (CD&V)

19e eeuw[bewerken]

In het centrum van Mol was de sociëteit De Eendracht gelegen, de opvolger van het Molse rederijkersgezelschap. De liberaal-katholieke burgerij had tot dan toe het gemeentebestuur in handen. Omstreeks 1870 kwam daar verandering in toen de katholieken het gemeentebestuur overnamen. De eerste schoolstrijd had tot gevolg dat er naast een 'neutrale' gemeenteschool, waar niet langer godsdienst tijdens de lesuren werd gegeven, ook een katholieke jongensschool werd gesticht door de Broeders van Liefde (waar nu het gesticht is).

Vanaf 1884 keerde de gemeenteschool naar haar oude toestand (met godsdienstonderwijs). De dorpsliberalen steunden vooral op de aanhang in de middenklasse van het dorp, de katholieken (kadodders genaamd) geheten, in de buitengehuchten. In Mol-Centrum rekruteerde pastoor Cuypers een groot deel van de hoge burgerij, waar onder de familie Swinnen-De Clercqs. Deze brouwersfamilie sloot in het begin van de 20ste eeuw de Eendracht, en richtte er volgens het Gildenhuis in. De Eendracht bouwde een zaal aan het Laar.[6]

Legislatuur 2013 - 2018[bewerken]

Burgemeester is Paul Rotthier (CD&V). Hij leidt een coalitie bestaande uit CD&V, sp.a en Open Vld. Samen vormen ze de meerderheid met 18 op 31 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij of kartel 10-10-1976[7] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[8] 14-10-2012[9]
Stemmen / Zetels  % 29 % 29 % 29 % 31 % 31 % 31 % 31
CVP1 / CD&V2 35,751 11 24,881 8 27,821 9 31,061 11 27,141 9 33,452 12 26,652 10
SP1 / sp.a-spirit2 / sp.a3 26,811 8 29,921 9 33,221 12 35,421 13 26,111 9 23,652 8 15,723 5
PVV1/VLD2/Open Vld3 - 7,91 1 8,661 2 11,732 3 20,562 7 12,982 4 9,593 3
AGALEV1 / Groen!2 / Groen3 - - 4,931 0 5,31 1 5,871 1 3,812 0 3,803 0
Vlaams Blok1/Vlaams Belang2 - - 1,351 0 5,561 1 10,391 3 15,152 5 7,042 1
Memo-Meermol - - - - - 8,11 2 8,28 2
N-VA - - - - - 2,31 0 27,13 10
OS Party - - - - - - 1,79 0
VSD / VSD-MOL(*) - - - - 0,37 0,54 -
VU1/VU&ID2 18,171 5 13,871 4 8,141 2 4,821 1 9,562 2 - -
MOL - - - 6,1 1 - - -
VMB-MD1 / VMB2 18,391 5 22,291 7 14,52 4 - - - -
PVDA 0,89 0 1,15 0 0,35 0 - - - -
MD - - 1,03 0 - - - -
Totaal stemmen 19319 20646 21826 21811 22957 22940 24417
Opkomst % 95,97 93,94 94,2 95,59 92,38
Blanco en ongeldig % 4,9 5,38 4,82 3,19 4,34 4,41 2,88

De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt

Bezienswaardigheden[bewerken]

Monument voor de gesneuvelden van de Eerste Wereldoorlog
Sint-Jan Berchmanscollege
Kapel Het Beleken
Het voormalig fabrieksschooltje van het glasfabriek Glaverbel te Gompel
Treinstation Mol
Sas 2
Sunparks De Kempische Meren - Rauwse Meer
Rauwse Meer
Podium binnen de Galaxy Studios
Sint-Antoniuskapel en wegkruis
Het oude, ommuurde kerkhof in het centrum
1rightarrow blue.svg Zie Lijst van onroerend erfgoed in Mol voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Burgerlijke bouwwerken[bewerken]

  • Sluizencomplex langs het kanaal Dessel-Schoten
  • Baileybrug (Postel)
  • Ezaartmolen (Ezaart)
  • Casino (Gompel)

Religieuze bouwwerken[bewerken]

Museum[bewerken]

Toeristische attracties[bewerken]

Cultuur[bewerken]

Evenementen[bewerken]

  • Lichtstoet Mol-Ginderbuiten. Jaarlijks evenement op de laatste zaterdag van september.
  • Lichtstoet in Mol-Centrum / Rozenberg bestaat sinds 1885 en heeft jaarlijks plaats op de eerste zaterdag van september.

Cultureel ambassadeur[bewerken]

Sinds 2005 wordt er jaarlijks een Mols gehucht aangeduid als Cultureel Ambassadeur. Bedoeling is dat dat gehucht door het jaar enkele activiteiten organiseert die gedeeltelijk worden gesponsord door de gemeente.

Het Cultureel Ambassadeurschap vloeit voort uit de Molse Feesten die al langere tijd werden georganiseerd in juli en augustus op en rondom het Rondplein in het centrum.

  • 2014: Heidehuizen - Heidehuizen-Hutten Buitengewoon
  • 2013: Sluis - Open Sluis
  • 2012: Wezel - Wezel Grenzeloos
  • 2011: Postel - Natuurlijk Postel
  • 2010: Donk - Donk Sleutelrol
  • 2009: Gompel - Gompel Glashelder
  • 2008: Achterbos - 2008erbos
  • 2007: Ezaart - Ezaart draait
  • 2006: Millegem - Mee met Millegem
  • 2005: Ginderbuiten - Hier is Ginderbuiten

Streekproducten[bewerken]

  • Molse zander, Snoekbaarsfilet, vroeger gevangen in plaatselijke zandputten.
  • Molse witte, een Molse jenever.
  • Kip-kap (hoofdkaas) en pensen (bloedworst) zijn erkende streekproducten
  • Postelse abdijkaas
  • Molse zandzakskes: chocolade tabletten (wit, melk of fondant) in kleine jute zakjes
  • Molder: een streekbier op basis van handgeplukte gagel

Jeugdbewegingen[bewerken]

De gemeente Mol telt zo'n twintig jeugdbewegingsgroepen. Dat grote aantal is het gevolg van de vele gehuchten waarin onafhankelijk van elkaar jeugdbewegingen ontstonden. Vaak zijn deze ook nog eens opgesplitst in jongens- en meisjesgroepen. Hieronder een overzicht van de Molse jeugdbewegingen.[10] Daarnaast kent Mol ook verschillende andere werkingen, zoals het jeugdhuis en de speelpleinwerking.

  • Chiro Centrum Sprankel
  • Chiro Millegem
  • Chiro Rauw Alhambra-Camora
  • Chirojongens Gompel Ambiorix
  • Chirojongens Rauw Alhambra
  • Chirojongens Wezel Albatros
  • Chiromeisjes Gompel Paragon
  • Chiromeisjes Sluis Gorabos
  • Gidsen Achterbos Nele
  • Gidsen Centrum JF Kennedy
  • Jeugd Rode Kruis Mol
  • KSA Mol
  • Scouts en Gidsen Donk St. Antonius-St. Agnes
  • Scouts en Gidsen Ezaart St. Willebrordus
  • Scouts Achterbos Tijl
  • Scouts Centrum St. Pieter
  • Scouts Ginderbuiten St. Carolus
  • Scouts Sluis St. Paulus

Religie en levensbeschouwing[bewerken]

De parochies van Mol vormen samen de federatie Mol die op haar beurt deel uitmaakt van het dekenaat Zuiderkempen en het Bisdom Antwerpen.

Economie[bewerken]

In de 19e eeuw vestigden zich op het grondgebied van Mol tal van bedrijven:

  • De textielindustrie in Mol bloeide. Er waren meerdere wolfabrieken, waaronder deze van Van Iersel, Van Hoof, Krings, en Van Dooren. De fabrieksgebouwen van Van Dooren werden door de gemeente Mol aangekocht en in 1995 verbouwd tot gemeentelijk, cultureel en administratief centrum 't Getouw.
  • In Balen-Wezel nabij de grens van Mol-Wezel vestigden zich een zink- (het huidige Nyrstar) en springstoffenfabriek PRB. Deze bepaalden mee het dagelijks leven in Mol-Wezel. De historische vervuiling van de zinkfabriek liet ook sporen na in Mol-Wezel.
  • Einde 19e eeuw begon Sibelco het zilverzand te winnen, wat de grondstof is voor de glasfabricage en in 1922 werd een flessenfabriek te Donk opgericht (Verlipack, bestaat thans niet meer), terwijl in Gompel een vensterglasfabriek van Glaverbel (tegenwoordig AGC Flatglass Europe) ontstond.
  • In Mol Donk (in de nabijheid van het op Dessels grondgebied gelegen Eurochemic) werd een conventionele elektriciteitscentrale gebouwd. Deze laatste werd in 2010 buiten dienst gesteld.
  • Na de Tweede Wereldoorlog vestigde zich te Mol in 1952 de eerste nucleaire installatie in België. Aanvankelijk bedoeld als proefreactor, werd deze later uitgebreid tot Studiecentrum voor kernenergie (SCK). Het SCK werd in 1990 gesplitst. Dit gaf het ontstaan van het VITO de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek.
  • Mol beschikt over enkele bedrijvenzones. Een van de grotere werkgevers van Mol is de Mora-fabriek.

Wekelijkse Markten[bewerken]

Konijnenmarkt[bewerken]

De dierenmarkt, in de volksmond konijnenmarkt genoemd, bestaat reeds sinds 1886 en vindt iedere zondag plaats van 8 tot 12 uur op het Rondplein. Indien het Rondplein niet beschikbaar is (bijvoorbeeld wegens een manifestatie), wordt de konijnenmarkt verplaatst naar de Adolf Reydamslaan en Jakob Smitslaan (beide straten zijn in Mol beter bekend als "Den Boulevard").

De konijnenmarkt heeft begin jaren 1990 heel wat stof doen opwaaien omdat er allerhande huisdieren werden verkocht. Daarnaast mogen op de markt zowel handelaars als particulieren verkopen. Dierenrechtenorganisaties waren van mening dat mensen impulsief een huisdier kochten. Door dit impulsieve gedrag zouden veel van die dieren worden verwaarloosd, gedumpt, gedood (al dan niet door een dierenarts) of stonden de nieuwe eigenaars enkele weken later terug op de markt om het dier opnieuw te verkopen. Zo hebben aanhangers van GAIA via diverse televisieprogramma's, zoals Telefacts en Het ei van Colombus, de "wanpraktijken" op de Molse Konijnenmarkt in beeld laten brengen.[11] Gezien dergelijke "wanpraktijken" zich ook voordeden op andere dierenmarkten in België werd in 1995 de Belgische wet betreffende "het welzijn en bescherming van de dieren" aangepast waardoor het nationaal verboden werd om op openbare markten honden of katten te verkopen. Ook mogen dierenwinkels sindsdien hun dieren niet meer zichtbaar plaatsen vanop straat.[12]

Tegenwoordig mag men op de Molse Konijnenmarkt enkel pluimvee, vogels, knaagdieren en vissen verkopen. Ook dierenbenodigdheden (inclusief diereneten) en waterplanten worden op deze dierenmarkt aangeboden.[13]

Boerenmarkt[bewerken]

De eerste boerenmarkt vond plaats op 9 maart 2008 in de Corbiestraat. Sindsdien kunnen zowel handelaars als particulieren hier op zondag tussen 08:00 en 12:00 hun groenten, fruit, bloemen, natuur- en zuivelproducten, etenswaren en drank verkopen.[13] Particulieren hoeven niet in het bezit te zijn van een leurderskaart, maar moeten zich 's ochtends wel tijdig melden bij de marktleider.

De beslissing om een Boerenmarkt in te richten, is een onrechtstreeks gevolg van de wijziging van de wet op "het welzijn en bescherming van de dieren" in 1995 (zie kopje "Konijnenmarkt"). Hierdoor verloor de Konijnenmarkt een groot deel van haar charme met als gevolg dat het aantal bezoekers en handelaars in de daaropvolgende jaren steeds achteruit ging.[14]

Dinsdagmarkt[bewerken]

Deze gaat elke dinsdag door (behalve met Kerstmis of Nieuwjaar) op het Rondplein en in de Corbiestraat tussen 8 en 12 uur. Op de Dinsdagmarkt staan enkel ambulante handelaars of personen met een leurderskaart.

Sociale kaart[bewerken]

Gemeenschapsinstelling De Kempen[bewerken]

In 1878 kochten de Broeders van Liefde twee panden (de Zwaan en het Secretarishuis) in de gemeente en opende een kostschool. Een jaar later werd er een normaalschool toegevoegd en in 1884 werd de kapel gewijd. In 1893 werd de school verkocht aan de overheid en deze voegde een derde pand (Sint-Joris) toe. De gevels werden afgebroken en vervangen en er werd een Weldadigheidsschool in ondergebracht (Koninklijk Besluit van 29 januari 1894). Deze werd later omgevormd tot het Rijksopvoedingsgesticht (KB van 16 april 1923).[15] Later werd deze hervormd naar Gemeenschapsinstelling De Kempen met twee campussen, met name De Markt en De Hutten.[16]

Bekende inwoners[bewerken]

Bekende personen die geboren of woonachtig zijn of waren in Mol of een andere significante band met de gemeente hebben:

Partnersteden[bewerken]

Ex-Partnersteden[bewerken]

  • Vlag van Kosovo Pejë (Kosovo), de gemeente Mol heeft in januari 2011 een punt achter deze stedenband gezet.[18]

Externe links[bewerken]