Arendonk

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Arendonk
Gemeente in België Vlag van België
Vlag van Arendonk Wapen van Arendonk
(Details) (Details)
Arendonk
Arendonk
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Antwerpen (provincie) Antwerpen
Arrondissement Turnhout
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
55,38 km² (2011)
78,77%
6,79%
14,44%
Coördinaten 51° 19' NB, 5° 5' OL
Bevolking (Bron: AD Statistiek)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
12.956 (01/01/2014)
49,93%
50,07%
233,94 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2013)
21,38%
63,17%
15,45%
Buitenlanders 11,69% (01/01/2013)
Politiek en bestuur
Burgemeester Kristof Hendrickx (N-VA)
Zetels
N-VA
CD&V
sp.a
A+
Vlaams Belang
23
8
7
4
3
1
Economie
Gemiddeld inkomen 15.280 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 5,87% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
2370
Deelgemeente
Arendonk
Zonenummer 014
NIS-code 13001
Politiezone Kempen Noord-Oost
Website www.arendonk.be
Detailkaart
ArendonkLocatie.png
ligging binnen het arrondissement Turnhout
in de provincie Antwerpen
Portaal  Portaalicoon   België

Arendonk is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Antwerpen. Arendonk is de hoofdplaats van het kieskanton en het gerechtelijk kanton Arendonk.

Toponymie[bewerken]

Doorheen de eeuwen kwam Arendonk in de archieven voor als Arendoncq, Arendonc en Arendonck. De toponiem Arendonk bevat de twee woorddelen Aren- en donk.

  • Aren-, afgeleid van a in de betekenis van stromend water.
  • Het woord donk slaat op hooggelegen land nabij laagten en water.

De naam Arendonk betekent dus hoger gelegen land tussen aren, kleine riviertjes die naar de Wamp vloeien.[1]

Geschiedenis[bewerken]

In 1212 ontving Arendonk de stadsrechten van Hendrik I, Hertog van Brabant. In het ancien régime hoorde Arendonk bij het hertogdom Brabant, meer bepaald bij het Land van Turnhout. Vanaf de 17e eeuw was Arendonk een afzonderlijke heerlijkheid.

In de middeleeuwen stond Arendonk bekend voor de valkerij. Het vangen en africhten van roofvogels was een specialiteit waarvoor de Vrijheid bij veel vorstenhuizen bekend stond. Toen in 1460 toestemming gegeven werd om linnen- en tijk weverijen op te richten brachten deze grote welstand onder de bevolking. Tot 1800 bezat de tijkweversgilde een eigen verkoophal te Antwerpen. In de 19e eeuw kwam de sigarenindustrie op en in de hoogdagen werden door ruim vijftien fabrikanten jaarlijks zo’n 30 miljoen sigaren vervaardigd.[2]

Geografie[bewerken]

Kernen[bewerken]

De verschillende historische woonkernen zijn grotendeels aan elkaar gegroeid. Toch zijn naast het centrum van Arendonk nog gehuchten te onderscheiden zoals de Voorheide (of de "Vraai"), den Berendonk, den Heikant, de Huiskes en den Broekkant. De Voorheide heeft een eigen parochie met een rooms-katholieke kerk.

Arendonk is in 1976 niet gefusioneerd met buurgemeenten, waardoor het geen deelgemeenten heeft.

Straatnamen[bewerken]

Arendonk heeft een aantal merkwaardige straatnamen, waaronder Bellekens, Bocht, Meulegoor, Saren, Voorhoofd en Zoenbraak.

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
 Ravels       
 Oud-Turnhout  Brosen windrose nl.svg  Reusel-De Mierden (NL) 
    Retie   Mol 

Demografie[bewerken]

Samenstelling bevolking[bewerken]

De Kempense gemeente telt ruim 13.000 inwoners[3], waarvan ruim 1440 inwoners met Nederlandse nationaliteit. In totaal zijn er 69 verschillende nationaliteiten in Arendonk, de bewoners van het asielcentrum niet meegerekend.

Evolutie van het inwonertal[bewerken]

  • Bron:NIS - Opm:1806 t/m 1970=volkstellingen op 31 december; vanaf 1980= inwonertal per 1 januari
  • 1977: Gebiedsuitwisseling met Retie (verlies van 26 inwoners)

Politiek[bewerken]

Structuur[bewerken]

De gemeente Arendonk ligt in het kieskanton Arendonk en het provinciedistrict Turnhout. Deze maken deel uit van het kiesarrondissement Mechelen-Turnhout en de kieskring Antwerpen.

Arendonk Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente
Administratief Niveau Vlag van Europa Europese Unie Vlag van België België Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen Vlag Antwerpen (provincie) Antwerpen Turnhout Arendonk
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur
Raad Europees Parlement Kamer van
Volksvertegenwoordigers
Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad
Kiesomschrijving Nederlands Kiescollege Kieskring Antwerpen Mechelen-Turnhout Turnhout Arendonk Arendonk
Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
College van burgemeester en schepenen
Burgemeester Kristof Hendrickx (N-VA)
Schepenen

Luc Bouwen (CD&V)
An Hermans (N-VA)
Ann Hermans (CD&V)
Joke Segers (CD&V)
Kenny Viskens (N-VA)

Voorzitter gemeenteraad Rob Blockx (CD&V)

Geschiedenis[bewerken]

Duivenaccomodatie van Karel Meulemans

(Voormalige) Burgemeesters[bewerken]

Tijdspanne Burgemeester
 ? - 1804 Joannes Baptiste Terdie[4]
1804 - 1815 Wouters[5]
1815 - ? G. De Vocht
1830 - 1836 William De Vocht
1836 - 1873 Petrus H. Verbist
1873 - 1893 August Gilles
1893 - 1914 Jan-Baptist Peeters
1914 - 1921 Hendrik Maes
1921 - 1937 Hendrik Lens
1937 - 1939 Frans Borgmans
1939 - 1940 Jan Van Poppel (UCB)
1941 - 1944 Jan Goris[6] (VNV)
1944 - 1964 Jan Van Poppel[7] (CVP)
1965 - 1976 Victor Maes (CVP)
1977 - 1982 Jef Bouwen (CVP)
1983 - 1988 Karel Van Gool (CVP)
1989 - 2000 Jef Bouwen (CVP)
2001 - 2012 Ernest Buijs (CVP / CD&V)
2013 - heden Kristof Hendrickx (N-VA)

Legislatuur 1983 - 1988[bewerken]

Volksunie trok naar de kiezer onder de naam GOED (dit stond voor Gemeentebelangen, Openheid, Eerlijkheid, Democratie). Ze behaalden drie verkozenen.

Legislatuur 1989 - 1995[bewerken]

Volksunie, SP, PVV en onafhankelijken trokken samen naar de kiezer met de lijst NIEUW.[8]

Legislatuur 2013 - 2018[bewerken]

Burgemeester is Kristof Hendrickx (N-VA). Hij leidt een coalitie bestaande uit N-VA en CD&V. Samen vormen ze de meerderheid met 15 op 23 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij of kartel 10-10-1976[9] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[10] 14-10-2012[11]
Stemmen / Zetels  % 21 % 21 % 21 % 21 % 21 % 23 % 23
CVP1 / CD&V+N-VA2 / CD&V3 45,931 11 39,251 9 47,31 12 45,11 11 37,11 10 35,052 10 28,573 7
SP1 / NIEUW2 / sp.a2 31,491 7 29,651 7 25,181 5 38,072 9 23,491 5 22,043 6 16,263 4
Vlaams Blok1 / Vlaams Belang2 - - - 6,771 0 8,571 1 13,642 2 8,172 1
Arendonk Positief - - - - - 17,73 4 15,80 3
N-VA - - - - - - 31,20 8
PVV1 / VLD2 12,511 2 10,871 2 7,881 1 - 11,212 2 7,63 1 -
AGALEV1 / Groen!2 - - 8,761 1 10,061 1 7,171 1 3,912 0 -
NN.V.A. - - - - 12,47 2 - -
VU1 / GOED2 8,361 1 15,392 3 10,881 2 - - - -
AGB - 4,83 0 - - - - -
BVA 1,71 0 - - - - - -
Totaal stemmen 6611 7144 7660 7917 8129 8172 8365
Opkomst % 96,41 95,29 94,34 93,29
Blanco en ongeldig % 4,69 5,25 3,88 4,67 4,21 4,2 2,6

De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt

Bezienswaardigheden[bewerken]

Telowerelè'er en de Toremansmolen
Academie voor Schone Kunsten in voormalige sigarenfabriek Karel I
Monument Oorlogsslachtoffers
1rightarrow blue.svg Zie Lijst van onroerend erfgoed in Arendonk voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
  • "Den telowerelè'er" (de bordenlikker) is een klein monument vernoemd naar de bijnaam van de Arendonkenaars. Het ligt nabij de Toremansmolen, een andere bezienswaardigheid in het dorp.
  • De neogotische Onze-Lieve-Vrouw en Sint-Jobkerk.[12]
  • De sobere laat-barokke Onze-Lieve-Vrouw ter Sneeuwkapel.[13]
  • Het voormalig klooster Sint-Agnetendal.
  • De Berendonkse Hoeve, gebouwd in 1756 en destijds in het bezig van de abdij van Postel.[14]
  • Heemhuis van heemkundige kring 'Als Ice Can' met heem- en sigarenmakersmuseum.
  • Het monument ter nagedachtenis van de slachtoffers van beide Wereldoorlogen, op de markt.

Cultuur[bewerken]

Bijnamen[bewerken]

Een inwoner van Arendonk wordt een Arendonkenaar[15] genoemd. De bijnaam van de Arendonkenaar is "den telowerelè'er" (de bordenlikker). Naar verluidt likten vroeger de Arendonkenaren hun bord schoon, om niks van het schaarse voedsel verloren te laten gaan.

Evenementen[bewerken]

Sinte Katrinazingen[bewerken]

Driekoningen zingen doet men in tegenstelling tot de buurgemeenten niet in Arendonk. Op 25 november gaan kinderen 's avonds huis aan huis Sinte Katrinazingen, waarbij ze snoep krijgen. De tekst luidt al volgt:

Sinte Katrina, fille fille mina,
een kjeske voor ne cent,
En al wie daar niet over kan,
over een kjeske, over een kjeske voor ne cent.
Laat ons, laat ons,
Ne goeien avond onder ons.

Teljoorlekkersdag[bewerken]

Een hoogdag voor de Arendonkenaren is de Teljoorlekkersdag. Die vindt plaats eind juni op en rond de markt en het plein Deroissart. Het gemeentebestuur en verenigingen organiseren dan een volksfeest met activiteiten voor kinderen en volwassenen. Eén van de activiteiten is het leegeten en schoonlikken van een bord rijstpap. Een andere activiteit de laatste jaren is de "Lucky Duck Race", een grote badeendenrace ten voordele voor een lokaal goed doel.

Arendonk Zingt & Swingt[bewerken]

In navolging van het teloor gegane Bemdfestival organiseert de Chiro van Arendonk-Centrum sinds 2001 het gratis popfestival Arendonk Zingt & Swingt op en rond de Bemdweide. Met een gevarieerd programma lokt men jaarlijks zo'n 15 000 bezoekers uit alle leeftijdsklassen. Grote namen waren o.a. Gers Pardoel, De Jeugd van Tegenwoordig, Laura Lynn en Les Truttes. De opbrengst gaat naar het goede doel.

Streekproducten[bewerken]

  • De Arendonker Bruin (bruin, 8,5%) en de Arendonker Tripel (goudblond, 8%) van Dorpsbrouwerij Humulus.
  • De Keikop Tripel (blond, 8,7%) en de Keikop Saison (goudblond, 6,5%) van Brouwerij De Kassei.
  • Arendonks Sigaartje, een boterkoekje gebakken door bakkerij Vanbroekhoven.

Jeugdverenigingen[bewerken]

Mobiliteit[bewerken]

Wegennet[bewerken]

Verschillende gewestwegen doen de gemeente aan. Dit zijn:

In het zuiden van de gemeente loopt de snelweg E-34. Deze vormt de grens met buurgemeente Retie.

Openbaar Vervoer[bewerken]

Het openbaar vervoer in Arendonk bestaat uit een busnetwerk geëxploiteerd door de Vlaamse Vervoermaatschappij De Lijn. Het netwerk bestaat uit 2 reguliere lijnen (430 Reusel - Turnhout - Hoogstraten en 432 Arendonk - Turnhout - Brecht), welke om het half uur rijden, en 8 schoollijnen naar onder andere Geel, Mol, Oud-Turnhout, Poppel en Zondereigen. Alle lijnen bedienen de halte Gemeentehuis op de markt in Arendonk.

Wandelwegen[bewerken]

  • Bertel Pegh Pad 9 km
  • Hufkenswandeling 6,6 km
  • Natuurwandelpad 9 km
  • Arendonks Wandelpad 10 km
  • Wandelen op Wieltjes 6 km
  • Talanderwandeling 14 km - Wandeling van het Jaar 2014

Onderwijs[bewerken]

Klooster Sint-Agnetendal

Kleuter- en lager onderwijs[bewerken]

  • Gemeentelijke Basisschool Sint-Jan (twee campussen)
  • Gemeentelijke Basisschool Voorheide
  • Vrije Basisschool Sint-Clara
  • Talentenschool Atlantis
  • Talentenschool Dol-Fijn

Secundair onderwijs[bewerken]

  • Sint-Claracollege (ASO-TSO-BSO)
  • DOnA (Deeltijds onderwijs)

Kunstonderwijs[bewerken]

Volwassenenonderwijs[bewerken]

  • CVO Hoger Instituut der Kempen - Sint-Claracollege

Sport[bewerken]

  • het Glossocircuit, een circuit voor rallycross
  • Voetbalclubs KFC Verbroedering Arendonk (actief in de 2de Prov. Antwerpen) en KFC Vrij Arendonk (actief in de 3de Prov. Antwerpen)
  • Sportpark Heikant, waar atletiekclub ARAC en KFC Verbroedering Arendonk gevestigd zijn. Er is tevens een Finse piste, twee beachvolleybalvelden en een visvijver
  • De Bemdhal met sporthal, gymzaal, squashterreinen en buitenterreinen
  • Het gemeentelijk zwembad, sinds 1976 gevestigd aan de Van Eycklaan
  • FC Broekkant en tal van kleinere caféploegen spelende in de amateurreeksen
  • Rugbyclub Pitbulls, spelende op de terreinen van Postelboer
  • Tennisclub De Lusthoven met acht buitenterreinen en twee indoor terreinen
  • Okidohal, thuisbasis van basketbalclub Okido en Volleybalclub Arvoc
  • Gevechtsportclubs ASV Judo en Okinawa Gojo Ryu Karate
  • Sint-Sebastiaansgilde, de oudste vereniging van Arendonk
  • Dansschool Baila en Dansstudio Focus
  • Landelijke Rijvereniging Kempenzonen

Bekende Arendonkenaars[bewerken]

Torso van Rik Van Steenbergen door de Kunstacademie Arendonk (2004)

Bekende personen die geboren of woonachtig zijn of waren in Arendonk of een andere significante band met de gemeente hebben:

Zustergemeenten[bewerken]

Externe link[bewerken]