Wikipedia:Uitgelicht/januari

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Overzicht beheerpagina's

Elke dag van het jaar wordt op de hoofdpagina een lezenswaardig artikel uit de Nederlandstalige Wikipedia samengevat onder de noemer uitgelicht. Deze pagina bevat de uitgelicht artikelen van de maand januari.

1 januari

Kalender uit 1882, Straatsburg

Gangbare jaartelling

Gangbare jaartelling, gewone tijdrekening of onze jaartelling zijn de Nederlandse vertalingen van het Engelse begrip Common Era, Current Era of ook wel Christian Era, vaak afgekort tot CE. Ze zijn alternatieven op de standaardnotatie voor/na Christus of v.Chr./n.Chr. die men om bepaalde redenen wil vermijden. Buiten Nederlands en Engels bestaan in veel andere talen ook alternatieven op deze christelijke notatie. (Lees verder)

2 januari

Kilroy was here

Kilroy was here

Kilroy was here is een uitdrukking die tijdens de Tweede Wereldoorlog, meestal in de vorm van graffiti, in veel landen door soldaten werd aangebracht. De uitdrukking werd vaak vergezeld door Mr. Chad, een kaalhoofdig mannetje dat met zijn grote neus over de rand van een muur staart. Er ontstonden ook veel varianten op de graffiti, zoals het Australische equivalent Foo was here.

In de loop der tijd werd Kilroy was here met Mr. Chad een van de bekendste vormen van graffiti. Terwijl sommige mensen die tot de vijandelijke mogendheden behoorden zich ongerust afvroegen wat de woorden te betekenen hadden, zagen veel mensen het als een eerbetoon aan de Onbekende Soldaat. Anderen geloofden dat Kilroy een soort kwartiermaker was, die in oorlogsgebieden als eerste arriveerde om ervoor te zorgen dat de aankomst van de frontsoldaten zo soepel mogelijk kon verlopen. (Lees verder)

3 januari

Het economische systeem van de mens als een subsysteem van het ecosysteem van de Aarde

Ecologische economie

Ecologische economie is een interdisciplinair veld van academisch onderzoek dat zich richt op de onderlinge afhankelijkheid en co-evolutie van de menselijke economie en natuurlijke ecosystemen, zowel doorheen de tijd als doorheen de ruimte.

Door de economie te behandelen als een subsysteem van het grotere ecosysteem van de aarde en door het behoud van natuurlijk kapitaal te benadrukken, is de ecologische economie een andere economische school dan de milieueconomie, wat de mainstream manier is om het milieu te behandelen in de economische wetenschap. (Lees verder)

4 januari

Vrouw in softcupbeha

Beha

Een beha, bh of bustehouder is een aansluitend kledingstuk dat vrouwen als ondergoed dragen ter ondersteuning van hun borsten. Er is een grote verscheidenheid beha's in verschillende materialen, al bestaan de meeste modellen uit een band rond de borstkas, twee cups over de borsten en twee schouderbandjes. De beha is een ingewikkeld kledingstuk waarvan elk model in tientallen maten wordt geproduceerd.

De beha ontstond eind 19e eeuw in het Westen. Daarvoor droegen vrouwen onderhemden en korsetten als onderkleding. Beha's boden meer bewegingsvrijheid en een betere ondersteuning. Ze raakten begin 20e eeuw ingeburgerd, waarna hun vorm en functie meermaals veranderden. In de jaren 1920 vlakten beha's de boezem af, maar vanaf de jaren 30 hielpen ze een meer vrouwelijk silhouet te creëren. In de jaren 40 en 50 droegen veel vrouwen opvallende puntbeha's, waarna het silhouet de lichaamsvormen opnieuw meer volgde en de beha's minimalistischer en comfortabeler werden. Sinds midden jaren 90 van de 20e eeuw zijn beugel-, push-up- en T-shirtbeha's, die de borsten een regelmatig ronde vorm geven, de populairste types. (Lees verder)

5 januari

Adenauer in 1951

Konrad Adenauer

Konrad Hermann Josef Adenauer (Keulen, 5 januari 1876 – Rhöndorf, 19 april 1967) was een Duits politicus en de eerste bondskanselier van de Bondsrepubliek Duitsland (West-Duitsland), een ambt dat hij bekleedde in de periode van 1949 tot 1963. Zijn bijnaam was Der Alte.

Konrad Adenauer was de zoon van een rechtbankfunctionaris en studeerde van 1894 tot 1897 rechtswetenschap en politicologie in Freiburg, München en Bonn. Gedurende korte tijd werkte hij als jurist. Hij was lid van de vooroorlogse katholieke Zentrumspartei, respectievelijk de naoorlogse CDU. Vanaf 1917 was hij burgemeester van Keulen maar zag zich genoodzaakt na de machtsovername door de nazi's in 1933 af te treden; na de oorlog was hij in 1945 opnieuw enige tijd burgemeester. (Lees verder)

6 januari

De wet van Baumol stelt dat diensten relatief duurder worden dan goederen. Onderling zijn er bij diensten echter grote verschillen te zien, zoals hier bij verschillende consumentenprijsindices van het US Bureau of Labor Statistics. Andere zaken spelen daarbij dan ook een rol

Wet van Baumol

De wet van Baumol stelt dat de dienstensector en niet-commerciële sector relatief duurder worden bij een stijging van de arbeidsproductiviteit in de agrarische sector en de industriële sector. Omdat veel overheidsdiensten relatief arbeidsintensief zijn, groeit de productiviteit voor de quartaire sector minder snel dan in de primaire en secundaire sector. Een gevolg is dat het aandeel van de overheidsbestedingen in een land een steeds groter deel gaat uitmaken van het bruto nationaal product en dat de economische groei af zal vlakken. De wet werd opgesteld door de Amerikaanse econoom William Baumol. (Lees verder)

7 januari

Oosters-orthodoxe kerken

De oosters-orthodoxe kerk, ook wel orthodoxe kerk of Byzantijnse kerk genoemd, ziet zichzelf als voortzetting van de ene, heilige, katholieke en apostolische kerk. Deze kerken kwamen voort uit het Oosters Schisma (1054).

In tegenstelling tot wat het woord 'oosters' doet vermoeden, komen deze kerken wereldwijd voor. Alle kerken hebben een eigen hoofd; ze zijn doorgaans nationaal georganiseerd. Het morele leiderschap ligt niettemin bij de oecumenisch patriarch van Constantinopel.

(Lees verder)

8 januari

Zelfportret van Lourens Alma Tadema (1896)

Lourens Alma Tadema

Lourens (Laurens) Alma Tadema (Dronrijp, 8 januari 1836 – Wiesbaden, 25 juni 1912) was een Nederlands-Brits kunstschilder, die werkte volgens de academische traditie. Hij was een van de meest gerenommeerde schilders van het laat 19e-eeuwse Groot-Brittannië.

Hoewel hij tijdens zijn leven werd bewonderd om zijn afbeeldingen van de klassieke oudheid, viel zijn werk na zijn dood volkomen in ongenade en werd vervolgens zo'n veertig jaar, niet toevallig net tijdens de hoogtijdagen van het modernisme, volstrekt genegeerd. Pas na 1960 nam de belangstelling voor zijn werk weer toe, in eerste instantie vanwege zijn belang voor de 19e-eeuwse Engelse kunst. De laatste 10 à 15 jaar worden in toenemende mate hoge prijzen voor zijn werken betaald. (Lees verder)

9 januari

Portret van Adele Bloch-Bauer

Gustav Klimt

Gustav Klimt (Baumgarten, 14 juli 1862Wenen, 6 februari 1918) was een Oostenrijkse symbolistische schilder, muralist en tekenaar. Hij geldt als het prominentste lid van de Wiener Secession, waarvan hij ook enige tijd voorzitter was. Kenmerkend voor zijn latere werken, waarmee hij het meest bekend werd, is het decoratieve ornamentalisme (waarbij hij vaak ook werkte met bladgoud) en de suggestief-erotische symboliek. Hij maakte vooral naam met zijn vrouwportretten en allegorische werken, maar schilderde ook een groot aantal landschappen. Klimts kunst ontstond tijdens een artistieke bloeiperiode in het Wenen van het belle époque en wordt vaak geassocieerd met de jugendstilbeweging en de art-nouveau. Zijn oeuvre wordt wel beschouwd als exemplarisch voor het toenmalige spanningsveld tussen behoudzucht en drang tot vooruitgang. (Lees verder)

10 januari

Priemgetal

Een priemgetal is een natuurlijk getal groter dan 1 dat slechts restloos deelbaar is door 1 en door zichzelf. Het kleinste priemgetal is dus 2, want het heeft alleen 1 en 2 als delers. Het volgende is 3, met alleen de delers 1 en 3. Het getal 4 is geen priemgetal, het heeft naast 1 en 4 ook 2 als deler. Een getal dat groter dan 1 is en geen priemgetal, heet een samengesteld getal. Priemgetallen vormen een belangrijk onderwerp in het deelgebied van de wiskunde, dat getaltheorie genoemd wordt. Door de afspraak dat priemgetallen groter dan 1 moeten zijn (waardoor 1 zelf dus uitgesloten wordt), kan onder andere de hoofdstelling van de rekenkunde eenvoudiger geformuleerd worden.

De eerste 30 priemgetallen zijn 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43, 47, 53, 59, 61, 67, 71, 73, 79, 83, 89, 97, 101, 103, 107, 109 en 113. (Lees verder)

11 januari

MRI-scan

MRI-scanner

Een MRI-scanner is een medisch apparaat voor beeldvorming van het binnenste van het lichaam zonder dat dit daarvoor hoeft te worden geopend. De afkorting komt van "magnetic resonance imaging"; magnetische resonantie-beeldvorming. Het apparaat werd in de jaren 70 uitgevonden door de Amerikaanse biofysicus Raymond Damadian. Tegen 1977 kon hij een eerste (enorm groot) prototype laten zien. Vanaf toen ging de ontwikkeling snel en ieder jaar worden er verbeteringen in de beeldvorming en verwerking aangebracht. (Lees verder)

12 januari

Zeekomkommer

Zeekomkommers

Zeekomkommers (Holothuroidea) zijn ondanks de naam een klasse van ongewervelde dieren uit de stam van de stekelhuidigen (Echinodermata). De meeste soorten hebben een vrij uniforme worstvormige lichaamsbouw. Er zijn ook soorten met een sliertige of juist een bolle lichaamsvorm.

Zeekomkommers zijn net als alle andere stekelhuidigen uitgesproken zeedieren; ze kunnen niet overleven in zoet water of op het land. De verschillende soorten komen voor van de getijdenzone tot in de diepzee. De meeste soorten leven op de bodem, waar ze zich kruipend voortbewegen, ook zijn er strikt gravende soorten bekend en enkele soorten zijn zelfs goede zwemmers. (Lees verder)

13 januari

Lambic

Lambiek

Lambiek (ook lambik of lambic) is een streekbier uit de Zennevallei, waarin ook Brussel is gelegen, en vooral uit het Pajottenland ten zuidwesten van Brussel. Het wordt nu echter ook door enkele brouwerijen buiten deze streek gebrouwen, namelijk in West-Vlaanderen.

Kenmerkend voor lambiek is dat het door spontane gisting met wilde gisten uit de buitenlucht ontstaat. Het wordt met gemoute gerst, ongemoute tarwe en veel oude hop gebrouwen en het gist in eikenhouten vaten. De naam lambiek is ofwel een verbastering van de naam van de gemeente Lembeek ofwel afkomstig van de gelijkenis van de brouwketel met de alambiek van jeneverstokers. (Lees verder)

14 januari

een soortgelijke raket waarin Félicette de ruimtereis maakte

Félicette

Félicette (bijnaam: Astro-kat) (sterfdatum januari 1964) was de eerste kat die een ruimtereis maakte. Zij maakte deel uit van het Franse ruimtevaartprogramma en is tot op vandaag de enige kat die in de ruimte verbleef en dit overleefde. Haar verblijf in de ruimte duurde 15 minuten. Het doel van haar ruimtereis was het verkrijgen van meer wetenschappelijke kennis over de effecten van gewichtsloosheid. Het idee was dat als een dier een ruimtereis kan overleven, mensen dat ook kunnen.(Lees verder)

15 januari

Reconstructie van de mummie

Ötzi

(Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) is de naam die is gegeven aan de ijsmummie van een man uit de Kopertijd. Twee Duitse amateurbergbeklimmers vonden hem op 19 september 1991 in de Italiaanse Ötztaler Alpen. Hij is de oudste menselijke mummie die in Europa is gevonden. Bestudering van Ötzi, in het bijzonder zijn voeding, kleding, uitrusting en bewapening, heeft kennis opgeleverd over het leven in de nieuwe steentijd, 5300 jaar geleden. Vooral de koperen bijl die hij bij zich droeg is opmerkelijk. (Lees verder)

16 januari

Het originele telegram

Zimmermanntelegram

Het Zimmermanntelegram was een telegram dat op 16 januari 1917 door de Duitse minister van buitenlandse zaken Arthur Zimmermann naar de ambassadeur in Mexico werd gestuurd, met het verzoek om Mexico over te halen deel te nemen aan de Eerste Wereldoorlog aan de kant van Duitsland. Het telegram werd door de Britse geheime dienst onderschept, ontcijferd en doorgespeeld aan de Amerikaanse regering. Dit telegram was de directe aanleiding voor de deelname van de Verenigde Staten aan de oorlog. Er bestond al irritatie binnen de Verenigde Staten over de onbeperkte duikbotenoorlog die ook hun handelsvloot trof; het Zimmermanntelegram was de spreekwoordelijke druppel die de emmer deed overlopen. (Lees verder)

17 januari

Wapen van de ZAR

Zuid-Afrikaansche Republiek

De Zuid-Afrikaansche Republiek of ZAR, informeel bekend als Transvaal, was een onafhankelijk land dat tegenwoordig onderdeel is van Zuid-Afrika. Het werd in de tweede helft van de 19e eeuw geregeerd door de Boeren, Nederlandstalige afstammelingen van blanke kolonisten.

De republiek werd op 17 januari 1852 opgericht door de Voortrekkers, die tijdens de Grote Trek de Britse Kaapkolonie hadden verlaten om een eigen thuisland te stichten. Aanvankelijk was er weinig internationale belangstelling voor het geïsoleerde en onrustige land, maar dit veranderde na de Eerste Boerenoorlog (1880-1881) en de ontdekking van goud bij Johannesburg (1886). De ZAR werd na de Tweede Boerenoorlog (1899-1902) ingelijfd door het Verenigd Koninkrijk. (Lees verder)

18 januari

Jacques Brel, 1962

Jacques Brel

(Schaarbeek, 8 april 1929Bobigny, 9 oktober 1978) was een Belgische zanger, componist en tekstschrijver die in de vroege jaren zestig uitgroeide tot een internationale beroemdheid. Na zijn afscheid van het podium in 1967 was hij enige tijd actief als filmacteur en -regisseur. Tijdens het belangrijkste deel van zijn carrière werkte hij intensief samen met de componisten François Rauber en Gérard Jouannest. (Lees verder)

19 januari

Graham Nash

Graham Nash

Graham William Nash (Blackpool, 2 februari 1942) is een Engels zanger en songwriter. Hij was begin jaren zestig de zanger van The Hollies, bekend om hun driestemmige harmonie en eenvoudige popliedjes. Aan het eind van de jaren zestig vormde Nash met David Crosby van The Byrds en Stephen Stills van Buffalo Springfield de supergroep Crosby, Stills & Nash. Kort voor hun optreden op het Woodstock-festival sloot Neil Young zich bij hen aan, waardoor de bandnaam veranderde in Crosby, Stills, Nash & Young (CSNY). Nash schreef betrekkelijk eenvoudige popliedjes die bij een groot publiek aansloegen. Zo schreef hij voor CSN en CSNY de hits "Marrakesh Express", "Teach your children" en "Just a song before I go". Crosby en Nash vormen sinds de jaren zeventig een duo. In oktober 2010 werd Nash onderscheiden met de benoeming tot Officier in de Orde van het Britse Rijk voor zijn muziek en liefdadigheidswerk. (Lees verder)

20 januari

Afbeelding van heksenverbranding uit de Heksenhamer

Heksenprocessen te Asten

De reeks van heksenprocessen in Asten die rond 1595 gevoerd werd, vormde een onderdeel van een grotere reeks processen in de Peel en de Meierij van 's-Hertogenbosch. Op twee na bleven alle beschuldigden drijven bij de waterproef en bekenden geslachtelijke gemeenschap met de duivel te hebben gehad. In totaal werden zeker 19 mensen geëxecuteerd.

In 1592 had koning Filips II van Spanje een waarschuwing doen uitgaan wegens toegenomen hekserij en de kerkelijke en wereldlijke overheden opgeroepen om de toverij uit te roeien. Ook moesten zij niet meer wachten op aanklachten vanuit het volk, maar zelf actief zoeken naar verdachte personen. Dit advies werd door de autoriteiten opgevolgd, waarbij beschuldigden onder marteling gedwongen werden om de namen van andere heksen te noemen. Hierdoor ontstond een keten van processen. (Lees verder)

21 januari

Jheronimus Bosch

Jheronimus Bosch

Jheronimus Bosch ('s-Hertogenbosch, circa 1450 – aldaar begraven, 9 augustus 1516), postuum ook Hiëronymus Bosch genoemd, was een Zuid-Nederlands kunstschilder behorend tot de Noordelijke renaissance. Hij ging de geschiedenis in als ‘den duvelmakere’ (de schepper van duivels) en als schilder van satirische voorstellingen, maar hij is vooral van betekenis als vernieuwer van de bestaande beeldtraditie. Hij gaf op vindingrijke wijze invulling aan bestaande motieven en bedacht een reeks van nieuwe composities. Het gevolg hiervan is dat de precieze betekenis van een deel van zijn werk vandaag de dag onbekend is. Hoewel hij al tijdens zijn leven een beroemd schilder was, en hij zelfs opdrachten van het hertogelijk hof in Brussel kreeg, is er vrij weinig over hem bekend. (Lees verder)

22 januari

Frits Philips voor het Evoluon in 1971

Frits Philips

Frederik Jacques (Frits) Philips (Eindhoven, 16 april 1905 – aldaar, 5 december 2005) was een Nederlands industrieel. Hij was de vierde bestuursvoorzitter van het elektronicaconcern Philips.

In 1935 werd hij onderdirecteur en lid van de directie. Toen gedurende de Tweede Wereldoorlog de top van het concern naar het buitenland uitweek, bleef Frits Philips in Nederland. Van mei tot september 1943 was hij opgesloten in het concentratiekamp Vught. Hij slaagde erin een deel van zijn Joodse personeel te behoeden voor deportatie en werd hiervoor door Yad Vashem onderscheiden als Rechtvaardige onder de Volkeren. In 1961 volgde hij Frans Otten op als president van het concern, en in 1971 werd hij opgevolgd door Henk van Riemsdijk. (Lees verder)

23 januari

Édouard Manet in 1874

Édouard Manet

Édouard Manet (Parijs, 23 januari 1832 – aldaar, 30 april 1883) was een 19e-eeuws Frans kunstschilder en een sleutelfiguur in de overgang van het realisme naar het impressionisme. Zijn vroege meesterwerken, zoals Le déjeuner sur l'herbe en Olympia, waren controversieel en inspireerden een generatie jonge impressionistische schilders. Manet kwam uit een Parijs bourgeois milieu. Zijn vader, Auguste, was rechter en zijn moeder, Eugénie-Desirée Fournier, was de peetdochter van een Zweedse prins. Manet, die erg op zijn ouders gesteld was, schijnt een gelukkige jeugd gehad te hebben. (Lees verder)

24 januari

Replica van de buste in het Mauritshuis

Buste van Johan Maurits

De 'buste van Johan Maurits' is een borstbeeld van Johan Maurits van Nassau-Siegen uit 1664, gemaakt door de Nederlandse beeldhouwer Bartholomeus Eggers.

Het marmeren beeld is gemaakt voor de toenmalige overtuin van het Mauritshuis in Den Haag en bevond zich aan het einde van de zichtas van de tuin. Eggers had gedurende zijn tijd in Den Haag een atelier aan het Mauritshuis waar hij ook het praalgraf van Jacob van Wassenaer Obdam voor de Grote Kerk maakte. Het beeld toont Johan Maurits in legerkostuum met zichtbaar de onderscheidingen van de Olifantsorde en het Johannieterkruis. De schouders van het harnas worden geflankeerd met krijgsolifanten. Zijn rechterhand houdt hij op de borst als teken van eer, zijn linkerhand rust op een schild. (Lees verder)

25 januari

Vlag van Turkije

Turkije

Turkije, officieel de Republiek Turkije, is een presidentiële republiek gelegen in Zuidwest-Azië en Zuidoost-Europa. De hoofdstad en regeringszetel van het land is Ankara.

Als staat ligt Turkije voor het overgrote deel in Azië. Ook de hoofdstad Ankara ligt in het Aziatische gedeelte van het land. Een kleine hoeveelheid land ligt geografisch in Europa: het oudste en westelijke deel van de grootste stad, Istanboel, en het gebied ten westen daarvan liggen in Europa, wat overeenkomt met 3% van het Turkse land. Het Aziatische (Anatolië) en Europese deel (Oost-Thracië) worden van elkaar gescheiden door de Dardanellen, de Zee van Marmara en de Bosporus, die gezamenlijk de Middellandse Zee met de Zwarte Zee verbinden: die 97% van Turkije ligt in West-Azië. Het land wordt om politieke en geschiedkundige redenen soms tot Europa, maar vanwege culturele en religieuze redenen echter veel vaker tot Azië gerekend. Het grenst aan Bulgarije, Griekenland, Georgië, Armenië, Azerbeidzjan, Iran, Irak en Syrië. Turkije heeft in totaal 6530 km kustlijn. (Lees verder)

26 januari

Tegenwoordige verspreidingsgebied van de typologisch Nederlandse (in roodachtige tinten) en de Nederduitse dialecten (geel- en bruinachtig)

Nederduits

Nederduits is de verzamelnaam voor een aantal in het noorden van Duitsland en het noorden en oosten van Nederland gesproken West-Germaanse dialecten die niet hebben deelgenomen aan de tweede Germaanse klankverschuiving. Tot het Nederduits worden onder meer volgende (deel)dialecten gerekend: het Noord-Nedersaksisch (inclusief het Oost-Fries en Sleeswijk-Holsteins), het Westfaals, het Oostfaals en het Oost-Nederduits. In de dialecten zelf wordt het Nederduits Plattdüütsch of eenvoudig Platt genoemd.

De benaming Nederfrankisch wordt gebruikt voor een aantal ten westen van het Nederduitse taalgebied gesproken taalvariëteiten die in het algemeen als Nederlands of daarmee zeer verwant worden beschouwd. Door sommige Duitse taalkundigen werden vooral vroeger de Nederfrankische taalvariëteiten echter ook "Nederduits" genoemd. (Lees verder)

27 januari

Auschwitz-Birkenau - de 'Poort des Doods'

Auschwitz

Auschwitz was een door nazi-Duitsland opgezet concentratie- en vernietigingskamp. Het kamp lag in Polen, bij de huidige Poolse stad Auschwitz (Poolse naam: Oświęcim).

De naam Auschwitz is synoniem geworden voor het geheel van werk-, concentratie- en vernietigingskampen die de nazi's in Midden-Europa voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog hebben opgericht. Miljoenen mensen zijn in deze kampen om het leven gekomen. Op 27 januari 1945 trok het Rode Leger Auschwitz binnen. Daarom wordt op 27 januari de Internationale Herdenkingsdag voor de Holocaust gehouden. (Lees verder)

28 januari

Pentagram als magisch symbool, de tekens zijn astrologisch

Magie

Magie of toverij is de vermeende kunst van het manipuleren van de werkelijkheid vanuit de gedachte dat men in contact kan treden met het bovennatuurlijke door middel van rituelen en bezweringen. Een van de functies van magie in premoderne maatschappijen was het ongewone duiding te geven of om een houvast te bieden in een onzekere wereld. Praktijken die als magisch worden gezien zijn onder meer voorspellen, astrologie, bezweringen, alchemie, hekserij, tovenarij en spiritisme. Moderne antropologische en sociologische studies van magie zien deze en andere praktijken nu eerder als aspecten en uitingen van een totale wereldbeschouwing van een bepaalde cultuur op een bepaald tijdstip in zijn geschiedenis, net zoals ook religie en wetenschap een deel vormen van de cultuur van een volk. Magie is dus met andere woorden niet alleen een 'techniek': het gaat onvermijdelijk uit van een achterliggend wereldbeeld, een manier waarop alles wat gebeurt begrepen en verklaard wordt. Met magie wordt dus ook een wijze van rationaliteit, een kosmologie, beschreven waarbij ervan uitgegaan wordt dat onzichtbare krachten veranderingen kunnen teweegbrengen in de materiële werkelijkheid. (Lees verder)

29 januari

Wapen van het Hertogdom Saksen

Hertogdom Saksen

Het hertogdom Saksen (Duits: Herzogtum Sachsen) was een middelgroot land in het Heilige Roomse Rijk. Het werd geregeerd door de jongere Albertijnse linie van het Huis Wettin.

Het land bestond uit twee delen, die van elkaar gescheiden werden door het keurvorstendom Saksen, dat geregeerd werd door de oudere Ernestijnse linie van het Huis Wettin. Het noordwestelijke deel lag in het noorden van Thüringen en het gebied rond de handelsstad Leipzig. Het zuidoostelijke deel lag aan de bovenloop van de Elbe en op de noordelijke hellingen van het Ertsgebergte. De belangrijkste steden in dit deel van het land waren Meißen, St. Annaberg en de hoofdstad Dresden. Het hertogdom werd in 1500 ingedeeld bij de Oppersaksische Rijkskreits. (Lees verder)

30 januari

Grazende zeekoe

Zeekoeien

Zeekoeien (Sirenia) zijn een kleine orde van plantenetende, in zee levende zoogdieren. Ze worden tot de Afrotheria gerekend en zijn daarbinnen het nauwste verwant aan de slurfdieren. Naast de walvissen en de zeeroofdieren zijn de zeekoeien de derde grotere groep zeezoogdieren. Anders dan zeeroofdieren hebben ze geen geschikte ledematen om zich op het land voort te bewegen en in tegenstelling tot walvissen houden ze zich steeds in de buurt van de kust of zelfs in zoetwater op. De orde van Sirenia omvat binnen twee (nog) levende families, de Dugongidae (Doejongs) en de Trichechidae (Lamantijnen), vier nog levende soorten. (Lees verder)

31 januari

Gustave Rolin-Jaequemyns

Gustave Rolin-Jaequemyns

Gustavus Henricus Angelus Hippolytus Rolin-Jaequemyns (Gent, 31 januari 1835 – Brussel, 9 januari 1902) was een Belgisch rechtswetenschapper en diplomaat, minister van Binnenlandse Zaken (1878-1884) en lid van de Liberale Partij. Als adviseur van koning Rama V (Chulalongkorn) speelde hij een cruciale rol bij de hervorming van Thailand naar westers model. (Lees verder)