1650-1659

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De jaren 1650-1659 (van de christelijke jaartelling) zijn een decennium in de 17e eeuw.

Belangrijke gebeurtenissen[bewerken]

Europa
Willem II
Schilderij van Antoon van Dyck, 1641
Maarten Harpertszoon Tromp
Schilderij van Jan Lievensz.
Nederlanden
  • 1650 - De Staten van Holland besluiten in mei met 11 tegen 8 stemmen tot afdanking van troepen, zeer tegen de zin van stadhouder Willem II. De Staten-Generaal noemen de resolutie van Holland illegaal, waardoor in de Republiek een politieke crisis ontstaat. De Staten-Generaal stellen, dat de defensie een taak is van de Unie, en niet van de aangesloten gewesten. Op 30 juni van hetzelfde jaar pleegt Stadhouder Willem II een staatsgreep. Vooraanstaande leden van de Staten van Holland worden gearresteerd, onder hen Jacob de Wit. Op 6 november bezwijkt Willem II aan pokken.
  • Groningen en Drenthe besluiten na de plotselinge dood van Willem II, de Friese stadhouder Willem Frederik van Nassau ook tot hun stadhouder te benoemen. Zijn pogingen ook door de andere gewesten aanvaard te worden als regent voor de kleine Willem III lopen echter op niets uit. Alleen in Overijssel wordt hij door twee derde van het gewest als zodanig erkend.
  • Begin van het Eerste Stadhouderloos Tijdperk. Johan de Witt wordt raadpensionaris van Holland. Deze benoeming kan alleen geschieden met de nadrukkelijke instemming van Amsterdam, dat onder leiding staat van burgemeester Cornelis de Graeff, de meest succesvolle Amsterdamse burgemeester uit de Gouden Eeuw, van wie De Witt een aangetrouwde neef is. De voorbeeldige samenwerking tussen de twee politici zal een grote factor blijken in het succes van De Witts politiek en de herleving van de economie na de Eerste Engels-Nederlandse Oorlog.
  • 1655 - De Witt en Willem Frederik komen tot een vergelijk. Willem Frederik mag opperbevelhebber van het leger worden, maar hij moet ophouden zich luitenant-stadhouder van Overijssel te noemen. Daarmee erkent hij in feite de Akte van Seclusie van Willem III.
  • Er heerst van 1653 tot 1657 een burgeroorlogachtige toestand in Overijssel. Hasselt en Steenwijk willen ook een stem in de Staten en rebelleren tegen Zwolle, met steun van Deventer. Hasselt wordt drie dagen gebombardeerd en Deventer stuurt versterkingen. Een commissie van de Staten-Generaal wordt in 1657 gevormd (op aandringen van Holland). De Witt en Cornelis de Graeff maken een eind aan de Overijsselse troebelen. De klok wordt teruggedraaid. Hasselt en Steenwijk krijgen geen gelijk.
scheepvaart
  • Admiraal Robert Blake is verantwoordelijk voor de bouw van de grootste marine die Engeland ooit heeft gehad. De oorlogsvloot wordt uitgebreid van een paar tientallen schepen tot aan over de honderd. Blake is de eerste die een vloot tijdens de winter op zee weet te houden. Hij ontwikkelt nieuwe technieken om blokkades en landingen uit te voeren; zijn "Sailing Instructions" en "Fighting Instructions" , die hij schrijft als hij van zijn verwonding thuis herstelt.
  • 1652 - Kaapstad wordt in 1652 gesticht door de Nederlander Jan van Riebeeck als verversingsstation van de Vereenigde Oostindische Compagnie.
koloniën
  • 1653 - Nederland annexeert het eiland Solor (Indonesië).
  • Als Portugal weigert het in 1654 verloren gegane Nederlands-Brazilië terug te geven, wordt het land in 1656 de oorlog verklaard. De VOC voltooit de verovering van Portugees Ceylon in 1657.
  • Er vertrekt een groep Portugees Joodse kolonisten o.l.v. JOAO DE YLLAN met 12 gezinnen naar de Nederlandse kolonie Curaçao.
  • De Venetiaans-Turkse oorlog, die van 1645 tot 1669 duurt, stelt de Republiek in staat veel van Venetiës posities over te nemen.
Wetenschap en techniek
Kunst
  • 1656 - 20 juli - Rembrandt voltooit "De anatomische les van dr. Jan Deyman", maar wordt failliet verklaard. Zijn kunstverzameling, atelierspullen en huis worden aan de schuldeisers verkocht.
Eerste Engels-Nederlandse Oorlog
Inmenging nabij de Oostzee
Oorlog met Portugal
  • De Republiek verklaart in 1657 de oorlog aan Portugal omdat dat land geen schadevergoeding voor het verlies van Brazilië wil betalen. De vloot onder Obdam blokkeert de haven van Lissabon.