Naar inhoud springen

Deinze

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Deinze
Stad in België Vlag van België
Deinze (België)
Deinze
Geografie
Gewest Vlag Vlaanderen Vlaanderen
Provincie Vlag Oost-Vlaanderen Oost-Vlaanderen
Arrondissement Gent
Oppervlakte
 Onbebouwd
 Woongebied
 Andere
128,03 km² (2023)
74,9%
12,06%
13,04%
Coördinaten 50°59'0"NB, 3°31'38"OL
Bevolking (bron: Statbel)
Inwoners
 Mannen
 Vrouwen
 Bevolkings­dichtheid
46.026 (01/01/2025)
49,35%
50,65%
359,5 inw./km²
Leeftijdsopbouw
 0-17 jaar
 18-64 jaar
 65 jaar en ouder
(01/01/2025)
18,54%
59,14%
22,32%
Politiek en bestuur
Burgemeester Rutger De Reu (CD&V)
Bestuur CD&V, Open Deinze
Zetels
CD&V
N-VA
Groen & Vooruit
Open Deinze
Vlaams Belang
35
15
8
5
5
2
Economie
Gemiddeld inkomen 24.783 euro/inw. (2022)
Werkloosheids­graad 3,6% (jan. 2019)
Overige informatie
Postcode
9800
9800
9800
9800
9800
9800
9800
9800
9800
9800
9800
9850
9850
9850
9850
9850
9850
Deelgemeente
Deinze
Astene
Bachte-Maria-Leerne
Gottem
Grammene
Meigem
Petegem-aan-de-Leie
Sint-Martens-Leerne
Vinkt
Wontergem
Zeveren
Nevele
Hansbeke
Landegem
Merendree
Poesele
Vosselare
Zonenummer 09 en 051
NIS-code 44083
Politiezone Deinze-Zulte-Lievegem
Hulpverlenings­zone Centrum
Website www.deinze.be
Detailkaart
ligging binnen het arrondissement Gent
in de provincie Oost-Vlaanderen
Portaal  Portaalicoon   België
Deinze. parochiekerk Sint-Martinus en Sint-Antonius Abt

Deinze is een stad in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen, langs de rivier de Leie. De gemeente fuseerde met Nevele op 1 januari 2019 en telt ruim 46.000 inwoners, die Deinzenaars[1] worden genoemd. De gemeente bestaat uit 17 deelgemeentes waarbij Deinze en Petegem-aan-de-Leie een stedelijke kern vormen met 17.900 inwoners.[2] Deinze heeft een oppervlakte van 127,38 km².

De vroegste vermelding van Deinze stamt uit het jaar 840. De oudste geschriften verwijzen naar Donsa of Dunsa. Wat dit betekent, is nog onbekend, maar mogelijk verwijst het naar een mosrijk gebied.[3]

De heilige Poppo, de abt van Stavelot, werd in 978 te Deinze geboren. Hij schonk later aan zijn geboortestad relieken, die hij van zijn bedevaarttochten van het Heilige Land meebracht. Deze relieken zitten ingemetseld in de muur van de Onze-Lieve-Vrouwekerk.

In het feodale tijdperk was Deinze een heerlijkheid in handen van verscheidene vooraanstaande geslachten; Poppo's vader is de oudst bekende. Dan was er Iwein van Aalst en zijn zoon Diederik, die de heerlijkheid in leen van de graven van Vlaanderen hielden. Daarna kwam het geslacht Courtenay, de gravin van Bar en de graaf van Luxemburg.

In de 12e eeuw kende Deinze een bloei door de lakennijverheid. Omstreeks 1300 werd Deinze door Walram van Luxemburg verkocht aan Robrecht van Bethune en kwam het terug in het bezit van de graven van Vlaanderen. Het duurde niet lang want het werd bezit van Robrecht van Kessel, die het opnieuw aan de graven van Bar overliet.

De vroeggotische parochiekerk van Onze-Lieve-Vrouw werd gebouwd in de 13e eeuw. Op het einde van de 18e eeuw werd ze ingericht met waardevol meubilair en divers liturgisch vaatwerk. In de 13e eeuw bestond er een begijnhof ter ere van de heilige Margaretha van Antiochië. Nadat het verwoest was richtte men in 1423 op dezelfde plaats het Sint-Margrietenklooster op.

In 1431 bezat Filips de Goede de heerlijkheid en in de volgende twee eeuwen werd het bezit van het geslacht della Faille, Filips IV van Spanje, Diego Messia en het geslacht van Merode, dat in het bezit bleef van het markizaat Deinze, de Vrijheid van Petegem, Astene en Drongen.

Op bestuurlijk en juridisch vlak was Deinze in twee delen verdeeld: Deinze-Binnen en Deinze-Buiten.

Deinze binnen was onderverdeeld in Stad en Vrijheid en had een schepenbank met 7 schepenen. Een baljuw vertegenwoordigde de koning. Op het einde van de 13e eeuw liet Gwijde van Dampierre de stad versterken. Tijdens de opstand van Kustvlaanderen was Deinze bondgenoot van Brugge. Daarom werd Deinze in 1327 bijna geheel verwoest door de Gentenaren. Tijdens de Gentse Opstand in 1380 tegen Lodewijk van Male koos de stad opnieuw partij voor Brugge. Deinze werd afwisselend belegerd door Gentse en Brugse troepen wat een tweede verwoesting tot gevolg had. In 1452 werd de stad een derde maal verwoest door de Gentenaren. Ook tijdens de opstand tegen Maximiliaan van Oostenrijk werd er door de Franse troepen (1488) en de Gentse militie (1492) lelijk huisgehouden. Na al dat geweld brak er bovendien nog een pestepidemie uit.

Vroegmoderne tijd

[bewerken | brontekst bewerken]

In 1566 woedde ook in Deinze de Beeldenstorm. Onder meer het gasthuis dat toegewijd was aan Sint-Blasius en bediend werd door de zusters augustinessen werd verwoest. Daarna werd de stad bezet door een garnizoen van de Spaanse koning. Het kerkelijk leven van Deinze werd vanaf 1570 gedirigeerd door het bisdom Gent (voorheen was dat het het bisdom Doornik). In 1579 sloot Deinze aan bij de Unie van Utrecht, maar na een korte adempauze brak het geweld opnieuw los. In 1580 was Deinze totaal vernield en ontvolkt en waren de kloosterlingen moeten vluchten naar Ekkergem-Gent voor de Gentse opstandelingen.

De 16e eeuw was echter ook de eeuw waarin de linnen- en tapijtindustrie in Deinze ontstond. Ook de lederbewerking was belangrijk. Deinze had ook al vroeg een voornaam cultureel leven. In de 16e eeuw was de Rederijkerskamer "Nazarenen" er actief, die voortbouwde op de 15e-eeuwse toneelgroepen in de stad. Deze Rederijkerskamer en bijhorende cultuur evolueerde verder in de 17e eeuw en de 18e eeuw. Zo waren er toen talrijke toneelgezelschappen in de stad.

Ook in de 17e en 18e eeuw was er veel oorlogsellende, vooral de Franse troepen waren daarvan de oorzaak. Zo werden tijdens de Franse Revolutie de zusters augustinessen verdreven. Al deze gewelddaden hebben echter niet kunnen beletten dat Deinze grote bloeiperioden kende.

19e eeuw – heden

[bewerken | brontekst bewerken]

In 1816 vestigden de zusters Maricolen zich in de verlaten gebouwen van de verdreven augustinessen en verschaften er onderwijs.

In de 20e eeuw was er industriële activiteit, onder meer van de firma Torck, bekend onder meer van zijn kinderwagens en meubelen. Zowel tijdens de Eerste Wereldoorlog als de Tweede Wereldoorlog had de stad veel te lijden.

Op 1 januari 1977 breidde Deinze zijn grondgebied gevoelig uit in de context van de nationale golf van fusies van Belgische gemeenten. De gemeenten Astene, Bachte-Maria-Leerne, Gottem, Grammene, Meigem, Petegem-aan-de-Leie, Sint-Martens-Leerne, Vinkt, Wontergem en Zeveren werden immers opgeheven en als deelgemeenten aan de stad toegevoegd.

Op 19 december 2017 keurden de gemeenteraden van Deinze en buurgemeente Nevele een fusie tussen beide gemeenten goed. Met het decreet van 4 mei 2018 bekrachtigde Vlaanderen de fusie. De nieuwe stad bleef Deinze heten, maar kreeg de slagzin Het Land van Nevele. De gemeenten zijn officieel gefuseerd op 1 januari 2019. Sindsdien zijn Nevele, Hansbeke, Landegem, Merendree, Poesele, Vosselare eveneens deelgemeenten van de stad.

De stad telt 17 deelgemeenten, heeft drie treinstations (Station Deinze, Station Hansbeke en Station Landegem) en heeft zowel aan de E40 als de E17 een op- en afrit.

Deelgemeenten

[bewerken | brontekst bewerken]
NaamOpp.
(km²)
Inwoners
(2025)
Inwoners
per km²
NIS-code
1Deinze8,757.65187444011A
2Astene9,585.63958944011B
3Petegem-aan-de-Leie9,5410.5051.10144011C
4Zeveren3,7489824044011D
5Grammene3,081.06834744011E
6Gottem6,2466010644011F
7Wontergem5,081.08321344011G
8Vinkt10,151.38013744011H
9Meigem7,4583811344011J
10Bachte-Maria-Leerne8,702.26026044011K
11Sint-Martens-Leerne3,811.06327944011L
12Nevele13,903.07922144049A
13Poesele2,5257522844049B
14Hansbeke9,892.14321744049C
15Merendree10,822.06919144049D
16Landegem8,563.64742644049E
17Vosselare6,211.43823244049F
NaamOppervlakte (km²)Bevolking (01/01/2022)[4]
IDeinze8,667.315
IIPetegem-aan-de-Leie9,4810.237
IIIAstene9,565.057
IV
(XII)
(XIII)
Bachte-Maria-Leerne
-Sint-Maria-Leerne
-Bachte
8,62


2.119


VSint-Martens-Leerne3,781.148
VIMeigem7,34818
VIIZeveren3,75928
VIIIVinkt9,961.461
IXWontergem5,091.005
XGrammene3,061.021
XIGottem6,19621
XIINevele14,142.941
XIIIHansbeke9,832.128
XIVLandegem8,843.498
XVMerendree10,942.115
XVIPoesele2,52510
XVIIVosselare6,271.397

Bezienswaardigheden

[bewerken | brontekst bewerken]
Zie Lijst van onroerend erfgoed in Deinze voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Natuur en landschap

[bewerken | brontekst bewerken]

Deinze ligt aan de Leie op een hoogte van ongeveer 7 meter. Iets ten zuiden van Deinze begint het Schipdonkkanaal met een loop in noordelijke richting, waar de Leie zich naar het noordoosten begeeft. De omgeving van Deinze is sterk verstedelijkt.

Vlak bij het stadscentrum ligt het natuur- en recreatiedomein De Brielmeersen. In dit park is er een grote speeltuin, een dierenpark en een aantal sportvelden.[5] De gronden werden in 1971 door het stadsbestuur aangekocht en vanaf 1975 werd het dierenpark ontwikkeld.[6] Sinds januari 2015 wordt het park beheerd door de provincie Oost-Vlaanderen.s

Het Goed te Parijs is het stadsbos van Deinze.

Demografische ontwikkeling

[bewerken | brontekst bewerken]
  • Bronnen:NIS, Stad Deinze - Opm:1806 t/m 1970=volkstellingen op 31 december; vanaf 1977= inwonertal per 1 januari
  • 1971: aanhechting van Astene, Petegem-aan-de-Leie en Zeveren (+22,79 km² met 10.521 inwoners)
  • 1977: aanhechting van Bachte-Maria-Leerne, Gottem, Grammene, Meigem, Sint-Martens-Leerne, Vinkt en Wontergem (+44,10 km² met 6.430 inwoners)
  • 2019: aanhechting van Nevele (incl. Hansbeke, Landegem, Merendree, Poesele en Vosselare) (+51,89 km² met 12.179 inwoners)

Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente

[bewerken | brontekst bewerken]

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 2019.

  • Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari
1992 tot heden
jaarAantal[7]Evolutie: 1992=index 100
199236.652100,0
199336.816100,4
199437.020101,0
199537.326101,8
199637.639102,7
199737.963103,6
199838.299104,5
199938.472105,0
200038.552105,2
200138.583105,3
200238.576105,2
200338.700105,6
200438.926106,2
200539.137106,8
200639.537107,9
200739.969109,0
200840.234109,8
200940.594110,8
201041.083112,1
201141.391112,9
201241.632113,6
201341.764113,9
201441.894114,3
201542.419115,7
201642.738116,6
201743.016117,4
201843.264118,0
201943.571118,9
202043.580118,9
202143.922119,8
202244.315120,9
202344.930122,6
202445.471124,1
202546.026125,6

Deinze heeft voor de legislatuur 2025-2030 een coalitie tussen CD&V en Open Deinze. Samen vormen ze de meerderheid met 20 op 35 zetels. N-VA, Groen & Vooruit en Vlaams Belang zetelen in de oppositie.

De huidige burgemeester is Rutger De Reu (CD&V), die Jan Vermeulen (CD&V) opvolgde.

Burgemeesters

[bewerken | brontekst bewerken]
PeriodeBurgemeester
1773 - ?Jan François Hopsomere[8]
1777 - 1784Pierre François Beyens
...
1788 - 1792Pierre François Beyens
...
1800 - 1815Jan-Baptist Ottevaere[9]
...
1837 - 1848Charles Reyntjens
1848 - 1849François Francoys
1849 - 1857Joseph Provost
1858 - 1869Constant De Beil
1870 - 1872Gentil Vander Straeten
1872 - 1890Karel Lodewijk Declerck
PeriodeBurgemeester
1891 - 1894Philippe Eduard Provost
1894 - 1902Prudent Van Hoecke
1902 - 1920Eduard Galens
1921 - 1932Joannes Lagrange (UCB)
1933 - 1944Jozef Van Risseghem (UCB)
...
1947 - 1952Jozef Verleye (CVP)
1953 - 1964Jozef Van Risseghem (CVP)
1965 - 1970Carlos Maere (CVP)
1971 - 1980Ernest Van De Wiele (OK / CVP)
1980 - 2001Roger Boerjan (CVP)
2001 - 2011Jacques De Ruyck[10] (CD&V)
2012 - 2024Jan Vermeulen (CD&V)
2024 - hedenRutger De Reu (CD&V)

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976

[bewerken | brontekst bewerken]
Partij10-10-1976[11]10-10-19829-10-19889-10-19948-10-20008-10-2006[12]14-10-2012[13]14-10-201813-10-2024
Stemmen / Zetels%27%27%27%27%29%29%29%35%35
CVP1 / CD&V+N-VAA / CD&V261,4511944,4411450,3811642,4511441,9611539,85A1331,221136,121439,6215
VU1 / VU&ID2 / CD&V+N-VAA / N-VA3-6,51112,12136,46116,032117,553517,03622,038
PVV1 / VLD2 / Open Vld+3 / Open DeinzeB-11,641215,31417,112528,572926,213819,383621,1B814,8B5
Wakker Deinze / Open DeinzeB------10,723
SP1 / sp.a2 / sp.a plus3 / Groen & VooruitC8,861114,61417,351416,851512,611312,09236,07215,33116,2C5
AGALEV1 / GroenRood2 / Groen & VooruitC--4,85105,58116,511111,592311,122312,024
Vlaams Blok1 / Vlaams Belang2---3,1110-10,27223,95207,4227,422
D.TWEE.D.---7,6114,330----
GD-22,826-------
KVB27,587--------
Anderen(*)2,120--0,820---1,20-
Totaal stemmen169321803818747193242034722269219003165723133
Opkomst %95,9594,694,1295,293,8094,166,3
Blanco en ongeldig %2,233,583,154,024,393,83,93,30,4

De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt. De grootste partij is in kleur.
De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.
(*) 1976: DND / 1994: ROSSEM / 2018: DBA
Zie ook op Nevele voor de verkiezingen van 2012 en vroeger.

  • Deinze heeft sinds 8 januari 2012 nog slechts één lokaal radiostation Radio Tequila (105.1 FM). Radio Canteclaer werd in 2011 vervangen door de ketenradio Club FM, Radio Veronieka ging op 8 januari 2012 uit de ether. Per 2 januari 2018 zendt Radio Tequila op twee frequenties uit, in Deinze op 106,2 MHz FM en in Aalter op 107,8 MHz FM.
  • Stoet van Canteclaer - vijfjaarlijks
  • Batjesmarkt - eerste zaterdag van mei
  • Bloemenmarkt - eerste zaterdag van mei
  • Meiboomplanting Petegem - 1 mei
  • Bijenmarkt Petegem - 1 mei
  • Vlasfeesten Gottem - vijfjaarlijks
  • Elfdorpenfietstocht - Pinksterenzondag
  • Gezinsfietstocht Wontergem - Tweede zondag van augustus
  • Bloedprocessie Meigem - eerste zondag van juli
  • Jaarmarkt - woensdag voor de 4e zondag van juli
  • Deinse feesten - twee laatste weken van juli
  • Kaandelconcerten - Gedurende de maanden juli en augustus, iedere woensdagavond
  • Muzikaal vuurwerk - Laatste woensdagavond van juli om 23:00 u
  • Canteclaermarsen - derde zondag van september
  • Antiek- en rommelmarkt Grammene - 15 augustus
  • Zijspoor festival - eerste vrijdag en zaterdag van oktober
  • Wijnfeesten Petegem - zaterdag voor eerste zondag van oktober
  • Paarden- en hondenwijding Sint-Hubertus - eerste zondag van november
  • Paaseierenzoektocht - zaterdag voor Pasen
  • Beiaardconcerten - regelmatig
  • Wijnfeesten Vinkt - november
  • Europees Schutterstreffen (EST) - 19, 20 en 21 augustus 2022[14]
  • Leerzewegels- en Jan Filliersroute - Sneukelfietstocht begin augustus
  • Valentijnswandeling - Rond 14 februari

Deinze kent meerdere sportclubs, waaronder Sferos Deinze, de volleybalclub in 1ste provinciale, BBC LDP Donza, de basketbalploeg in 1ste provinciale, AC Deinze, de atletiekvereniging en tafeltennisclub TTC Knal Deinze die in de Super divisie speelt (dit zijn de 10 beste clubs van België).

KMSK Deinze was een voetbalclub met stamnummer 818 die sinds 2020 in de Eerste klasse B uitkwam. Ze speelde in de Dakota Arena, voorheen het Burgemeester Van de Wiele Stadion genaamd. In het seizoen 2024-2025 werd ze failliet verklaard.

Deinze werd in 2020 voor de derde keer uitgeroepen tot fietsstad.[15] De stad voert een duurzaam mobiliteitsbeleid dat het veiliger maakt om te fietsen en de modal shift bevordert.[16]

Bekende personen afkomstig uit Deinze

[bewerken | brontekst bewerken]

Nabijgelegen kernen

[bewerken | brontekst bewerken]

Petegem-aan-de-Leie, Astene, Grammene, Zeveren, Meigem, Bachte

[bewerken | brontekst bewerken]
Zie de categorie Deinze van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.