Aalter

**Aalter**
Gemeente in België
	(Details) (Details)
	;
Geografie
Gewest	Vlaanderen
Provincie	Oost-Vlaanderen
Arrondissement	Gent
Oppervlakte; – Onbebouwd; – Woongebied; – Andere	119,85 km² (2023); 79,5%; 9,41%; 11,09%
Coördinaten	51°5'0"NB, 3°27'0"OL
Bevolking (bron: Statbel)
Inwoners; – Mannen; – Vrouwen; – Bevolkingsdichtheid	29.830 (01/01/2025) ; 50,02% ; 49,98% ; 248,9 inw./km²
Leeftijdsopbouw; – 0-17 jaar; – 18-64 jaar; – 65 jaar en ouder	(01/01/2025); 17,66%; 59,06%; 23,28%
Politiek en bestuur
Burgemeester	Mathias Van de Walle (CD&V/DU)
Bestuur	CD&V/DU, N-VA
Zetels; CD&V/DU; N-VA; Groen; VB	29; 13; 8; 6; 2
Economie
Gemiddeld inkomen	25.045 euro/inw. (2022)
Werkloosheidsgraad	2,89% (jan. 2019)
Overige informatie
Postcode; 9880; 9880; 9880; 9881; 9910; 9910	Deelgemeente; Aalter; Lotenhulle; Poeke; Bellem; Knesselare; Ursel
Zonenummer	09
NIS-code	44084
Politiezone	Aalter / Maldegem
Hulpverleningszone	Meetjesland
Website	www.aalter.be
Detailkaart
	ligging binnen het arrondissement Gent; in de provincie Oost-Vlaanderen
Portaal	België

Aalter is een gemeente in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen, in de regio Meetjesland. De gemeente telt ruim 29.000 inwoners, die Aalternaars^[1] worden genoemd.

Geschiedenis

Archeologische vondsten uit de voorbije decennia tonen aan dat er op het grondgebied Aalter reeds bewoning was tijdens de prehistorie.^[2] Er werden een aantal stenen artefacten gevonden op een aantal paleontologische sites. Ze dateren mogelijk van 3000 tot 2000 voor het begin van onze jaartelling. Archeologen vonden ook de restanten van een bronzen bijl, die volgens onderzoek tussen 1200 en 1000 v.Chr. moet vervaardigd zijn. In 2026 werden twee grafcirkels uit de bronstijd blootgelegd.^[3]

De naam Aalter dook, door de schenking van een deel van de Villa Haleftra (het landgoed Haleft(e)ra) door graaf Diederik van West-Friesland aan de Sint-Pietersabdij van Gent, voor het eerst op in het jaar 974. Deze naam is mogelijk afgeleid van het Germaanse halahdrja, wat jeneverbessenstruik betekent.^[4] Villa Haleftra zou zich op de huidige markt hebben bevonden, vlak naast de huidige kerk. Het landgoed werd omringd door velden (campis), akkers (agris), meersen (pratis), weiden en bossen. In 840 en in 1112 komt de naam Haltra voor.^[5]

In de middeleeuwen en later (periode van ca. 1000 tot 1800) bestond de bestuurlijke organisatie uit heerlijkheden die zich vaak over een aantal parochies uitstrekten. De belangrijkste heerlijkheid, het Land van de Woestijne, was het grafelijk domein rond het Woestijnegoed. Ze strekte zich uit over het grondgebied Aalter en Knesselare met een aantal enclaves in Bellem. In de jaren 1560 verspreidde de geuzin Catharina van Boetzelaer er het calvinisme, tot ze moest vluchten.

Aalter speelde een belangrijke rol in de Gentse Opstand tegen de graaf van Vlaanderen. In 1379 versloegen de Witte Kaproenen op het Aalterse grondgebied de Brugse kanaalgravers. Het graven van de Brugse Vaart van 1613 tot 1623 in het stroomgebied van de Durme, was een zeer belangrijke ontwikkeling voor de plaats. Langs het kanaal werden heel wat vestingen gebouwd, ter verdediging tegen de Nederlanders. Er werd ook een overzetdienst ingevoerd, die eind juni 2008 werd stopgezet.^[6] De overzet was de enige langs het kanaal. In 1187 lag in Oostmolen een watermolen. Daar moesten de bewoners van Aalter hun graan laten malen. Voordat het kanaal werd gegraven in de bedding van de Zuidleie en de Durme, lagen er drie bruggen over de riviertjes: de Geetbrug, de Woestijnebrug over de Zuidleie en de Oostmolenbrug over de Hoge Kale. Toen de Brugse Vaart uiteindelijk werd gegraven, moesten die bruggen wijken. Vanaf 1617 werden de noord- en zuidkant per overzetboot verbonden. De eerste brug in Aalter dateert van 1775.

De eerste spoorlijn werd in 1838 aangelegd, waardoor Aalter nu ook door de spoorweg met de grotere steden (Gent, Brugge, Deinze, ...) was verbonden. Op 12 augustus van dat jaar werd het station geopend.

Overal was de hoofdactiviteit de landbouw en zorgde de huisnijverheid voor een extra inkomen. Deze gelijklopende geschiedenis hield pas omstreeks 1962 op met de aanleg van een industrieterrein van meer dan 125 hectare. De eerste echte fabriek stond nochtans in Bellem. Vanaf ongeveer 1800 verschafte de manufactuur tijdens de bloeiperiode werk aan 500 personen.

In 1918 werd het bovenste deel van de torenspits van de Sint-Corneliuskerk gedynamiteerd door Duitse troepen. Deze verwoesting bracht ook veel schade toe aan het dak. De kerk was 15 jaar daarvoor herbouwd en sterk uitgebreid. De verwoesting uit de Eerste Wereldoorlog werd hersteld van 1921 tot 1923, naar de neogotische plannen van architect Camille Goethals uit 1902. De oudste delen van de kerk (nu volledig nieuw) gaan terug tot de 12de of 13de eeuw.

In de jaren 30 begon de bouw aan de autosnelweg E5 tussen Brussel en Oostende, waarbij ook een afrit in Aalter werd aangelegd.

Tweede Wereldoorlog

De gemeente werd op 23 mei 1940 bezet door het Duitse leger en bevrijd op 8 september 1944 door soldaten van de Poolse 1ste Pantserdivisie. In Ter Walle werd een monument voor deze divisie van generaal Maczek opgericht. Gedurende 1569 dagen werd de bevolking niet enkel getroffen door het oorlogsgebeuren, maar ook politieke vervolgingen, wegvoeren van burgers en soldaten naar krijgsgevangenen- en concentratiekampen, honger, ziektes en ontberingen.

Naoorlogse tijd

Aalter bleef tot omstreeks 1960 een agrarische plaats. Ten westen van de Markettebossen verrezen in de jaren '50 van de 20e eeuw tal van villa's. In 1962 werd een bedrijventerrein van 125 ha aangelegd tussen de Brugse Vaart en de dorpskom. Hierdoor kon ook Aalter zich met nieuwe woonwijken uitbreiden en verdween geleidelijk het landelijk karakter.

Fusies

In 1977 werd het grondgebied van Aalter aanzienlijk uitgebreid in de context van de golf van fusies van Belgische gemeenten die toen over heel het land doorgevoerd werd. Bellem, Poeke en Lotenhulle zijn sindsdien deelgemeenten van Aalter.

Op 11 oktober 2017 kozen de gemeenteraden van Aalter en Knesselare officieel voor een fusie, na een principiële goedkeuring voor een vrijwillige samenvoeging eerder dat jaar. Met het decreet van 4 mei 2018 bekrachtigde Vlaanderen de fusie en op 1 januari 2019 hielden de twee gemeenten (rechtspersonen) op met bestaan. De nieuwe fusiegemeente met de naam Aalter nam alle rechten en plichten over. Knesselare en Ursel zijn sindsdien Aalterse deelgemeenten.

Geografie

Deelgemeenten

De gemeente Aalter bestaat uit zes deelgemeenten: Aalter, Bellem, Knesselare, Lotenhulle, Poeke en Ursel. Knesselare en Ursel maken deel uit van het grondgebied sinds 1 januari 2019, de anderen reeds sinds de fusie van 1 januari 1977.

De deelgemeente Aalter bevat naast de gelijknamige kern ook nog twee andere dorpen: Aalter-Brug en Maria-Aalter. Beide zijn nooit zelfstandige gemeenten geweest en zijn dus geen deelgemeente.

Tabel

	Naam	Opp. (km²)	Inwoners (2025)	Inwoners per km²	NIS-code (oud)	NIS-code
1	Aalter (I) -Aalter-centrum (I) -Aalter-Brug(V) -Maria-Aalter(VI)	46,68 29,87 5,10 11,71	15.924 12.818 1.017 2.089	341 429 199 178	44001 44001A0-2 44001A3 44001A1	44084 44001A0-2 44001A3 44001A1
2	Bellem (II)	12,29	2.195	179	44001B	44084B
3	Lotenhulle (III)	17,60	2.819	160	44001C	44084C
4	Poeke (IV)	5,82	537	92	44001D	44084D
5	Knesselare (a)	16,67	5.501	330	44029A	44084A
6	Ursel (b)	20,79	2.809	135	44029B	44084B

Aangrenzende deelgemeenten

De gemeente Aalter grenst aan volgende deelgemeenten (zie ook de bovenstaande kaart):

c. Poesele (Deinze)
d. Meigem (Deinze)
e. Vinkt (Deinze)
f. Kanegem (Tielt)
g. Ruiselede
h. Beernem
i. Sint-Joris (Beernem)
j. Oedelem (Beernem)
k. Maldegem
l. Adegem (Maldegem)
m. Zomergem (Lievegem)

Bezienswaardigheden

De laatgotische Sint-Corneliuskerk
Het Kasteel Nobelstede uit de 16de eeuw.
De Warandemolen, een windmolenrestant.

Natuur en landschap

Aalter ligt in Zandig Vlaanderen op een hoogte van ongeveer 10 meter. Aalter is rijk aan natuurschoon, zoals heide en dennenbossen, de Kraenepoel (grote vijver op grondgebied Bellem) met Markettebossen, het Ganzeveld en de bossen van Maria-Aalter (met De Vaanders). Het Hooggoedbos (67 ha) is een wandelgebied, dat doorkruist wordt door zandige wegen en dreven. Het Hooggoedbos is tevens rijk aan vogelsoorten. De groene long Drongengoed-Maldegemveld ligt in Knesselare en Ursel. Het Drongengoed is, met ongeveer 750 hectare, het grootste aaneengesloten bosgebied van Oost-Vlaanderen. In Ursel bevindt zich het Kattenbos.

Demografie

Demografische ontwikkeling voor de fusie

Bronnen: 1831 t/m 1970=volkstellingen, 1976 = inwonertal op 31 december

Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 2019.

Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari 1992 tot heden
jaar	Aantal^[7]	Evolutie: 1992=index 100
1992	24.804	100,0
1993	25.055	101,0
1994	25.103	101,2
1995	25.267	101,9
1996	25.463	102,7
1997	25.608	103,2
1998	25.935	104,6
1999	26.152	105,4
2000	26.303	106,0
2001	26.343	106,2
2002	26.443	106,6
2003	26.530	107,0
2004	26.492	106,8
2005	26.544	107,0
2006	26.726	107,7
2007	26.781	108,0
2008	27.025	109,0
2009	27.371	110,3
2010	27.665	111,5
2011	27.904	112,5
2012	28.076	113,2
2013	28.237	113,8
2014	28.239	113,8
2015	28.250	113,9
2016	28.435	114,6
2017	28.563	115,2
2018	28.784	116,0
2019	28.906	116,5
2020	29.182	117,7
2021	29.242	117,9
2022	29.340	118,3
2023	29.529	119,0
2024	29.787	120,1
2025	29.830	120,3

Politiek

Structuur

De gemeente Aalter is het laagste niveau in de relatie tussen de overheid en haar burgers. Naargelang de aard van zijn bestuurlijke activiteiten refereert het aan volgende verschillende overheden:

Aalter		Supranationaal	Nationaal		Gemeenschap	Provincie	Arrondissement	Provinciedistrict	Kanton	Gemeente
Administratief	Niveau	Europese Unie	België		Vlaanderen	Oost-Vlaanderen	Gent			Aalter
	Bestuur	Europese Commissie	Belgische regering		Vlaamse regering	Deputatie				Gemeentebestuur
	Raad	Europees Parlement	Kamer van volksvertegenwoordigers	Vlaams Parlement		Provincieraad				Gemeenteraad
Kiesomschrijving		Nederlands Kiescollege	Kieskring Oost-Vlaanderen				Gent	Deinze	Nevele	Aalter
Verkiezing		Europese	Federale		Vlaamse	Provincieraads-				Gemeenteraads-

Gemeentebestuur

Burgemeesters

Tijdspanne		Burgemeester^[8]
	? - 1831	Charles-Joseph de Seille
	1831 - 1837	Joseph Libbrecht
	1837 - 1847	Joseph Charles Soudan
	1848 - 1853	Joseph Jean Snoeck
	1853 - 1860	Constant Bruneel
	1861 - 1866	Joseph Jean Snoeck
	1867 - 1872	Petrus Livinus Claeys
	1873 - 1883	Alfons Goeminne
	1884 - 1893	Theodoor Diericx
	1893 - 1914	Henri Soudan
	1914 - 1915	Joseph Rysenaer
	1916 - 1921	August Goeminne
	1921 - 1932	graaf Karel De Hemricourt de Grunne
	1933 - 1942	Karel Bockaert
	1942 - 1944	Omer Vandekerckhove
	1944 - 1952	Emiel De Pauw (UCB / CVP)
	1953 - 1959	Raymond Van den broecke (CVP)
	1959 - 1994	Jan De Crem (CVP)
	1995 - 2025	Pieter De Crem (CVP / CD&V)
	2008 - 2020	Patrick Hoste^[9] (waarnemend, CD&V)
	2025 - heden	Mathias Van de Walle (CD&V)

Legislatuur 1989 - 1994

De Volksunie kwam op onder de naam GROEP.

Legislatuur 2007 - 2012

Open Vld, GROEP en Groen trokken in kartel naar de kiezer met de kieslijst OPEN.^[10]

Legislatuur 2013 - 2018

CD&V en N-VA trokken in kartel naar de kiezer.^[11] Het kartel OPEN (Groen, GROEP en Open Vld) werd opengebroken, van de voormalige kartelpartners kwamen enkel Groen en Open Vld op. Zowel Groep als de sp.a besloten niet deel te nemen aan de verkiezingen.^[12]^[13] Lijsttrekkers bij deze verkiezingen waren Pieter De Crem (CD&V-N-VA), Hans Herbrant (Open Vld), Mieke Schauvliege (Groen) en Pascal Verschuere (Vlaams Belang). Burgemeester is Pieter De Crem van de CD&V. Zijn functie wordt tijdelijk waargenomen door Patrick Hoste.^[14] Het kartel CD&V-N-VA heeft de meerderheid met 19 op 25 zetels.^[15] Populairste politici waren Pieter De Crem (3.922), Patrick Hoste (2.806), Birger Quintyn (2.222), Dirk De Smul (1.971) en ten slotte Bieke De Neve (1.445), allen van CD&V.

Legislatuur 2018 - 2024

Op 23 mei 2017 werd door de beide gemeenteraden van Knesselare en Aalter gelijktijdig de intentie tot fusie bekrachtigd. De inwoners van Aalter en Knesselare gingen op 14 oktober 2018 dan ook voor het eerst samen naar de stembus om een gezamenlijke gemeenteraad te kiezen voor de nieuwe fusiegemeente Aalter. Het kartel CD&V/N-VA behaalde de meerderheid van 20 op 29 zetels en mocht dus de burgemeester leveren voor de nieuwe gemeente.

Pieter De Crem behaalde tijdens de gemeenteraadsverkiezingen 5.056 stemmen en werd burgemeester. Andere populaire politici waren: Patrick Hoste (2.363 stemmen), Dirk De Smul (2.080 stemmen), Herlinde Trenson (1.927 stemmen), Mieke Schauvliege (1.707 stemmen) en Johan Van den Kerckhove (1.657 stemmen).

Zolang Pieter De Crem minister van Binnenlandse Zaken en Veiligheid was, was Patrick Hoste waarnemend burgemeester.

Halfweg de legislatuur brak het kartel en stapte N-VA uit de meerderheid. CD&V had alleen echter nog steeds een absolute meerderheid en bestuurde nu alleen verder.

Legislatuur 2024-2030

Bij de verkiezingen van oktober 2024 verloor CD&V, dat met Democratische Unie het kartel CD&V/DU vormde, haar absolute meerderheid in Aalter en hield ze nog 13 van de 29 zetels in de gemeenteraad over. Lijsttrekker Pieter De Crem bleef met 2.926 voorkeurstemmen de populairste kandidaat en kon dus opnieuw het burgemeesterschap opeisen, omdat er geen bestuur zonder CD&V/DU mogelijk was. De andere partijen in de gemeenteraad waren N-VA, Groen en Vlaams Belang. Hun lijsttrekkers waren Michael Ally, Mieke Schauvliege en Paul Beheyt. CD&V/DU vormde een bestuur met N-VA, de twee partijen beschikken over een meerderheid van 21 op 29 zetels.

Burgemeester De Crem nam in september 2025 ontslag uit het gemeentebestuur nadat Audit Vlaanderen oordeelde dat het lokale inschrijvingsbeleid voor nieuwe bewoners van buitenlandse afkomst onwettig en discriminerend was. Zijn partijgenoot Mathias Van de Walle, die op de lijst van CD&V/DU de tweede meeste stemmen haalde tijdens de laatste verkiezingen (eerste schepen Michael Ally behaalde meer stemmen op de lijst van N-VA), volgde hem op als burgemeester. Door het kiesdecreet bleef het burgemeesterschap echter bij de partij met het hoogst aantal stemmen.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976

Partij of kartel		10-10-1976^[16]		10-10-1982		9-10-1988		9-10-1994		8-10-2000		8-10-2006^[17]		14-10-2012^[18]		14-10-2018^[19]		13-10-2024
Stemmen / Zetels		%	23	%	25	%	25	%	25	%	25	%	25	%	25	%	29	%	29
	CVP¹/ CD&V²/ CD&V-N-VA^B / CD&V/DU³	69,53¹	18	61,2¹	18	61,42¹	18	54,88¹	16	52,14¹	15	63,9²	16	64,56^B	19	57,4^B	19	42,4³	13
	Volksbelangen¹/ VU²/ GROEP³/ OPEN^A/ CD&V-N-VA^B/ N-VA⁴	24,75¹	5	21,86¹	6	15,68²	4	21,78³	5	14,28³	3	36,1^A	9	64,56^B	19	57,4^B	1	27,5⁴	8
	PVV¹/ VLD²/ OPEN^A/ Open Vld³/ Open Vld PLUS⁴	-		3,71¹	0	8,38¹	1	11,22²	2	15,44²	3			9,19³	1	9,5⁴	2	-
	Agalev¹/ OPEN^A/ Groen²	-		7,34¹	1	10,04¹	2	12,13¹	2	18,14¹	4			20,71²	5	21,4²	6	21,3²	6
	SP¹/ sp.a & meer²	5,72¹	0	5,89¹	0	4,48¹	0	-		-		-		-		3,7²	0	-
	Vlaams Belang	-		-		-		-		-		-		5,54	0	8,1	1	8,8	2
Totaal stemmen		9951		11089		11901		12737		13562		13997		14477		20093		15031
Opkomst %						96,26		95,29		94,66		95,62		92,69		91,2		65,0
Blanco en ongeldig %		2,84		3,29		3,55		4,11		4,56		5,13		3,47		3,7		0,7

De resultaten in het vet geven de gevormde meerderheid weer. De grootste partij is in kleur.

Cultuur

Wapenschild van Aalter

Aalter gebruikte voor de fusie van 1 januari 1977 een wapen van zilver met een rood (keel in heraldische termen) Sint-Andries- of schuinkruis. Na de fusie verwerkte het gemeentebestuur in een nieuw wapenschild ook heraldische elementen uit de wapens van de deelgemeenten. Het huidige wapenschild is in keel met een ankerkruis van zilver (zoals het oorspronkelijk wapen van de heren van de Woestine, de gezagsdragers in Aalter en een deel van Bellem) en een schildhoofd van goud met een gaande leeuw (zoals de gouden leeuw van het zegel van de heren van Poeke) van sabel, geklauwd en getongd van keel.

Na de fusie met Knesselare en Ursel werd het wapenschild niet aangepast.^[20]

Mobiliteit

Aalter ligt halverwege tussen Gent en Brugge aan de snelweg A10/E40, het Kanaal Gent-Brugge en de spoorlijn 50A (Oostende - Brussel). De IC-trein Blankenberge - Genk en de IC-trein Knokke - Brussels-Airport-Zaventem stoppen in Station Aalter , alsook de L-trein (Zeebrugge/) Brugge - Mechelen.

Ter hoogte van Aalter sluit de N44, die de A10 en de N49 met elkaar verbindt, aan op de A10. In 2007-2008 werd er in de N44 een tunnel aangelegd.

In februari 2016 startten de werken aan het op- en afrittencomplex van de E40. Met drie lokale rotondes en een fly-over van E40 naar de N44 kiest het Agentschap Wegen en Verkeer voor een veilige en vlotte doorstroming van het verkeer. Er kwamen ook twee nieuwe bruggen, namelijk waar de Steenweg op Deinze en de Tieltsesteenweg onder de E40 gaan. In 2020 ging de vernieuwde afrit volledig open.

Sport

In het centrum van de gemeente speelt voetbalclub KV Eendracht Aalter. De club speelde vroeger verschillende jaren in de nationale reeksen, maar is nu weggezakt naar de provinciale reeksen. Verder spelen in de andere kernen nog voetbalclubs SK Bellem, Daring Maria-Aalter en WS Lovrienden Lotenhulle in de provinciale reeksen.

In Aalter speelt basketbalclub Sgolba Aalter, die zowel een mannen- als vrouwenteam heeft.