L (spoorwegrijtuig)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Jump to search
L-rijtuig
Een bij de Chemins de Fer à Vapeur des 3 Vallées bewaard gebleven rijtuig eerste en tweede klasse.
Een bij de Chemins de Fer à Vapeur des 3 Vallées bewaard gebleven rijtuig eerste en tweede klasse.
2011-05-08 3rd class L-Type rail carrige (formerly belgian railways SNCB) as preserved by CFV3V heritage railway.jpg
Exploitant NMBS
Aantal 312
Nummering a2b6: 30001 - 30050
b8: 32001 - 32020
c10: 33001 - 33192
b5p: 43201 43220
c6p: 43301 - 43330
Fabrikant Familleureux, Ragheno, CCC, La Hestre, 's-Gravenbrakel, Société Franco-Belge, Ateliers de Godarville, Ats Germain, Haine, Seneffe
Ontwerper Compagnie Centrale de Construction
In dienst 1932
Uit dienst 1985
Spoorwijdte 1435 mm (normaalspoor)
Massa 34 ton
Lengte over buffers 19,3 m
Breedte 2,895 m
Hoogte 3,95 meter m
Maximumsnelheid 120 km/h
Portaal  Portaalicoon   Verkeer & Vervoer

Het L-rijtuig is een voormalige serie rijtuigen van Belgische spoorwegen voor binnenlands verkeer. Ten opzichte van de andere rijtuigtypes uit die periode onderscheidt het type L zich door een groot aantal deuren, ook halverwege het rijtuig. Hierdoor konden reizigers vlot in- en uitstappen en hoefde de trein maar kort aan het perron te staan.

De L-rijtuigen waren in gebruik vanaf de jaren dertig en werden in de jaren tachtig met de komst van de rijtuigen M4 buiten dienst gesteld.

Prototypen[bewerken]

In 1932 werden door C.C.C. twee prototypen gebouwd. Beide rijtuigen kenden alleen derde klasse. Oorspronkelijk waren de rijtuigen genummerd 42001–42002, later werd dit 33001–33002.

Serielevering[bewerken]

Na de prototypen werden er van 1933 tot 1935 werden er 310 rijtuigen gebouwd door negen bouwers. In totaal omvatte de L-serie vijf verschillende rijtuigtypes:

  • Vijftig rijtuigen werden gebouwd als gemengde rijtuigen, met zowel een afdeling eerste als tweede klas.
  • 20 rijtuigen kenden alleen een tweede klasse.
  • Twintig rijtuigen hadden zowel een tweede klasse als een bagageafdeling.
  • Dertig rijtuigen hadden een derde klasse en een bagageafdeling.
  • 192 rijtuigen, inclusief de prototypen, kenden alleen een afdeling derde klasse.

a2b6[bewerken]

  • 50 rijtuigen type a2b6 met de oorspronkelijke nummering in de serie 30001 - 30050. Deze rijtuigen werden gebouwd door Ateliers de construction de Familleureux. Deze rijtuigen hadden twee afdelingen. De eerste klasse bestond uit twee coupés met een zijgang met in totaal twaalf zitplaatsen, in de tweede klasse had men zes ramen en in totaal 50 zitplaatsen, naast twee klapstoelen.
Serienummers L a2b6
30001 - 30050

Van de vijftig a2b6 rijtuigen gingen er al snel tien verloren, waarvan negen ten gevolge van de Tweede Wereldoorlog. Nog eens vijf rijtuigen raakten zwaar beschadigd maar konden hersteld worden. Vier van deze vijf rijtuigen worden in 1950-1952 verbouwd tot b8-rijtuigen en worden opeenvolgend vernummerd in de 32000-reeks (32021 - 32024).

Vanaf 1958 werd de inzet van de L-rijtuigen veranderd, vanwege de ingebruikname van de rijtuigseries M2 en M3 tussen 1958 en 1962. Rekening houdend met de afschaffing van de oorspronkelijke eerste klasse en derde klasse werden 15 van de resterende 35 rijtuigen verbouwd tot rijtuigen tweede klasse. De stoffen bekleding van deze rijtuigen werd vervangen door kunstleer. De a2b6-rijtuigen krijgen de nummers 33001 - 33020, de b8-rijtuigen de nummers 32501 - 32515.

b8[bewerken]

  • Twintig rijtuigen type b8 met de oorspronkelijke nummering in de serie 32001 - 32020. Deze rijtuigen werden gebouwd door Ragheno. Deze rijtuigen hadden enkel een tweede klasse met 64 zitplaatsen.
Serienummers L b8
32001 - 32020

Van deze twintig rijtuigen werden er zeven rijtuigen onherstelbaar beschadigd tijdens de Tweede Wereldoorlog. Na de afschaffing van de eerste en derde klasse werden de rijtuigen aansluitend vernummerd tot rijtuigen eerste klasse A8 31101 - 31113.

Een c10 als museumstuk.

c10[bewerken]

  • 190 rijtuigen type c10 met de oorspronkelijke nummering in de serie 33003 - 33192. Deze rijtuigen werden gebouwd door CCC (33003 - 33106), La Hestre (33107 - 33111), Braine-le-Comte (33112 - 33115), Seneffe (33116 - 33120), Godarville (33121 - 33131), Germain (33132 - 33142) en A.F.B. (33143 - 33192). Deze rijtuigen kenden alleen een derde klasse en hadden 97 zitplaatsen.
Serienummers L b8
33001, 33002, 33003 - 33192

Van deze reeks van 190 rijtuigen en twee prototypen werden er 17 vernietigd tijdens de Tweede Wereldoorlog. Na de afschaffing van de eerste en derde klasse werden de rijtuigen aansluitend vernummerd tot rijtuigen tweede klasse 32002 - 32174.

b5p[bewerken]

  • Twintig rijtuigen type b5p met de oorspronkelijke nummering in de serie 43201 - 43220. Deze rijtuigen werden gebouwd door Ragheno. Deze rijtuigen kenden alleen een tweede klasse en een bagageruimte. Ze hadden 38 zitplaatsen en één klapzitting.
Serienummers L b5p
43201 - 43220

Van de twintig rijtuigen raakten er drie total loss tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ook raakte een rijtuig te zwaar beschadigd bij een ongeval. De resterende rijtuigen kregen de nummering 36001 - 360016. Na de afschaffing van de eerste klasse en derde klasse werden de rijtuigen aansluitend vernummerd tot rijtuigen 1e klasse 38001 - 38016.

c6p[bewerken]

  • Dertig rijtuigen type c6p met de oorspronkelijke nummering in de serie 43301 - 43330. Van deze rijtuigen werden er 13 gebouwd door Seneffe en 17 door Godarville. Deze rijtuigen kenden alleen een derde klasse en een bagageruimte en hadden zestig zitplaatsen.
Serienummers L c6p
43301 - 43330

Van de dertig rijtuigen raakte er een total-loss tijdens de Tweede Wereldoorlog. De resterende rijtuigen kregen de nummering 37001 - 37029. Na de afschaffing van de eerste en derde klasse werden de rijtuigen aansluitend vernummerd tot rijtuigen 2e klasse 39001 - 39029.

Interieurfoto's[bewerken]

Tweede leven[bewerken]

Hoewel het grootste gedeelte van de rijtuigen is gesloopt, heeft een klein deel van de vloot een tweede leven gekregen, voornamelijk in de vorm van museummaterieel. Daarnaast is mogelijk een aantal rijtuigen na de Tweede Wereldoorlog terechtgekomen bij de Oost-Duitse Deutsche Reichsbahn, hoewel daar slechts weinig bronnen over te vinden zijn. Mogelijk betreft dit rijtuigen, die door de NMBS na de oorlog zijn afgeschreven.

Nummer Bij Opmerking Afbeelding
A 31105 NMBS[1]
A 31110 Train 1900 Eerst bij Museum Stoomtrein der Twee Bruggen
A 31111 stoomspoorlijn Dendermonde-Puurs
A 31113 NMBS
B 32011 NMBS
B 32012 stoomspoorlijn Dendermonde-Puurs Gerestaureerd
C 32024 Chemins de Fer à Vapeur des 3 Vallées Gerestaureerd Olloy-sur-Viroin steam V.JPG
B 32037 NMBS
B 32070 STAR eerst bij SGB, in 1997 naar STAR
B 32074 Train 1900
C 32076 Chemins de Fer à Vapeur des 3 Vallées Gerestaureerd
B 32127 Train 1900 Eerst bij Museum Stoomtrein der Twee Bruggen
C 32158 Restaurant Eerst bij Kolenspoor, later naar een restaurant
B 32164 CIER Eerst bij SGB, in 1997 naar STAR, in 2011 CIER
AB33002 stoomspoorlijn Dendermonde-Puurs
AB33004 stoomspoorlijn Dendermonde-Puurs Gesloopt
C 33006 Chemins de Fer à Vapeur des 3 Vallées
AB33018 CIER eerst bij SGB, in 1997 naar STAR, in 2011 CIER
AB38005 NMBS
AB38009 stoomspoorlijn Dendermonde-Puurs Gerestaureerd
AB38010 NMBS
AB39010 stoomspoorlijn Dendermonde-Puurs Inmiddels gesloopt
BD39013 STAR eerst bij SGB, in 1997 naar STAR als BD 144
BD39025 NMBS
BD39026 Train 1900