L (spoorwegrijtuig)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
L-rijtuig
Een bij de Chemins de Fer à Vapeur des 3 Vallées bewaard gebleven rijtuig 1e en 2e klasse.
Een bij de Chemins de Fer à Vapeur des 3 Vallées bewaard gebleven rijtuig 1e en 2e klasse.
2011-05-08 3rd class L-Type rail carrige (formerly belgian railways SNCB) as preserved by CFV3V heritage railway.jpg
Exploitant NMBS
Aantal 312
Nummering a2b6: 30001 - 30050
b8: 32001 - 32020
c10: 33001 - 33192
b5p: 43201 43220
c6p: 43301 - 43330
Fabrikant Familleureux, Ragheno, CCC, La Hestre, 's-Gravenbrakel, Société Franco-Belge, Ateliers de Godarville, Ats Germain, Haine, Seneffe
Ontwerper Compagnie Centrale de Construction
In dienst 1932
Uit dienst 1985
Spoorwijdte 1435 mm (normaalspoor)
Massa 34 ton
Lengte over buffers 19,3 m
Breedte 2,895 m
Hoogte 3,95 meter m
Maximumsnelheid 120 km/h
Portaal  Portaalicoon   Verkeer & Vervoer

Het L-rijtuig is een voormalige serie rijtuigen van Belgische spoorwegen voor binnenlands verkeer. Van de jaren 30 tot de jaren 80 waren de L-rijtuigen in gebruik. Ten opzichte van de andere rijtuigtypes uit die periode onderscheidt het type L zich door een groot aantal deuren, ook halverwege het rijtuig. Hierdoor was het mogelijk dat reizigers snel konden in- en uitstappen en daardoor de stationnementen verkort konden worden.

Prototypen[bewerken]

In 1932 werden door C.C.C. twee prototypen gebouwd. Beide rijtuigen kenden alleen derde klasse. Oorspronkelijk waren de rijtuigen genummerd 42001 - 42002, later werd dit 33001 - 33002.

50 rijtuigen werden gebouwd als gemengde rijtuigen, met zowel een afdeling eerste als tweede klas. 20 rijtuigen kenden alleen een 2e klasse. 20 rijtuigen hadden zowel een 2e klasse als een bagageafdeling. 30 rijtuigen hadden een 3e klasse en een bagageafdeling. 192 rijtuigen kenden alleen een afdeling 3e klasse.

In de jaren 80 werden met de komst van de rijtuigen M4 de laatste L-rijtuigen buiten dienst gesteld.

Serielevering[bewerken]

Tussen 1933 en 1935 werd vervolgens een 310 rijtuigen gebouwd door negen bouwers. Samen met de twee proefrijtuigen kwam het totaal zo op 312 rijtuigen. In totaal werden door deze bedrijven vijf verschillende rijtuigtypes gebouwd.

a2b6[bewerken]

  • 50 rijtuigen type a2b6 met de oorspronkelijke nummering in de serie 30001 - 30050. Deze rijtuigen werden gebouwd door Ateliers de construction de Familleureux. Deze rijtuigen hadden 2 afdelingen. De 1e klasse afdeling bestond uit 2 coupés met een zijgang met in totaal 12 zitplaatsen. Het 2e-klassegedeelte had zes ramen en in totaal 50 zitplaatsen, naast een twee klapstoelen.
L a2b6
30001 - 30050

Van deze 50 a2b6 rijtuigen gaan al snel 10 rijtuigen verloren, waarvan 9 ten gevolge van de Tweede Wereldoorlog. Vijf rijtuigen raken zwaar beschadigd maar worden toch hersteld. Vier van deze vijf rijtuigen worden in 1950-1952 direct verbouwd tot b8-rijtuigen en worden opeenvolgend vernummerd in de 32000-reeks (32021 - 32024).

Na de ingebruikname van de rijtuigen series M2 en M3 tussen 1958 en 1962 wordt de inzet van de L-rijtuigen veranderd. Van de resterende 35 rijtuigen wordt -rekening houdend met de afschaffing van de oorspronkelijke 1e klasse en 3e klasse- 15 rijtuigen verbouwd tot rijtuigen 2e klasse. De stoffen bekleding van deze rijtuigen wordt herbekleed met kunstleer. De a2b6-rijtuigen krijgen de nummers 33001 - 33020, de b8-rijtuigen de nummers 32501 - 32515.

b8[bewerken]

  • 20 rijtuigen type b8 met de oorspronkelijke nummering in de serie 32001 - 32020. Deze rijtuigen werden gebouwd door Ragheno. Deze rijtuigen hadden 1 afdeling 2e klasse met in totaal 64 zitplaatsen.
L b8
32001 - 32020

Van de 20 rijtuigen raakten uiteindelijk 7 rijtuigen total-loss tijdens de Tweede Wereldoorlog. Na de afschaffing van de 1e klasse en 3e klasse werden de rijtuigen aansluitend vernummerd tot rijtuigen 1e klasse A8 31101 - 31113.

Een c10 als museumstuk.

c10[bewerken]

  • 190 rijtuigen type c10 met de oorspronkelijke nummering in de serie 33003 - 33192. Deze rijtuigen werden gebouwd door CCC (33003 - 33106), La Hestre (33107 - 33111), Braine-le-Comte (33112 - 33115), Seneffe (33116 - 33120), Godarville (33121 - 33131), Germain (33132 - 33142) en A.F.B. (33143 - 33192). Deze rijtuigen kenden alleen een derde klasse en hadden 97 zitplaatsen.
L b8
33001, 33002, 33003 - 33192

Van de 190 (192 inclusief prototypen) rijtuigen raakten uiteindelijk 17 rijtuigen total-loss tijdens de Tweede Wereldoorlog. Na de afschaffing van de 1e klasse en 3e klasse werden de rijtuigen aansluitend vernummerd tot rijtuigen 2e klasse 32002 - 32174.

b5p[bewerken]

  • 20 rijtuigen type b5p met de oorspronkelijke nummering in de serie 43201 - 43220. Deze rijtuigen werden gebouwd door Ragheno. Deze rijtuigen kenden alleen een tweede klasse en een bagageruimte en hadden 38 zitplaatsen en 1 klapzitting.
L b5p
43201 - 43220

Van de 20 rijtuigen raakten uiteindelijk 3 rijtuigen total-loss tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ook raakte in rijtuig te zwaar beschadigd bij een ongeval. De resterende rijtuigen kregen de nummering 36001 - 360016. Na de afschaffing van de 1e klasse en 3e klasse werden de rijtuigen aansluitend vernummerd tot rijtuigen 1e klasse 38001 - 38016.

c6p[bewerken]

  • 30 rijtuigen type c6p met de oorspronkelijke nummering in de serie 43301 - 43330. Deze rijtuigen werden gebouwd door Seneffe (de eerste 13 rijtuigen) en Godarville. Deze rijtuigen kenden alleen een derde klasse en een bagageruimte en hadden 60 zitplaatsen.
L c6p
43301 - 43330

Van de 30 rijtuigen raakte uiteindelijk 1 rijtuig total-loss tijdens de Tweede Wereldoorlog. De resterende rijtuigen kregen de nummering 37001 - 37029. Na de afschaffing van de 1e klasse en 3e klasse werden de rijtuigen aansluitend vernummerd tot rijtuigen 2e klasse 39001 - 39029.

Interieurfoto's[bewerken]

Tweede leven[bewerken]

Hoewel het grootste gedeelte van de rijtuigen is gesloopt, heeft een klein deel van de vloot een tweede leven gekregen, voornamelijk in de vorm van museummaterieel. Daarnaast is mogelijk een aantal rijtuigen na de Tweede Wereldoorlog terechtgekomen bij de Oost-Duitse Deutsche Reichsbahn, hoewel daar slechts weinig bronnen van te vinden zijn. Mogelijk betreffen dit rijtuigen, die door de NMBS na de oorlog zijn afgeschreven.

Nummer Bij Opmerking Afbeelding
A 31105 NMBS[1]
A 31110 Train 1900 Eerst bij Museum Stoomtrein der Twee Bruggen
A 31111 stoomspoorlijn Dendermonde-Puurs
A 31113 NMBS
B 32011 NMBS
B 32012 stoomspoorlijn Dendermonde-Puurs Gerestaureerd
C 32024 Chemins de Fer à Vapeur des 3 Vallées Gerestaureerd Olloy-sur-Viroin steam V.JPG
B 32037 NMBS
B 32070 STAR eerst bij SGB, in 1997 naar STAR
B 32074 Train 1900
C 32076 Chemins de Fer à Vapeur des 3 Vallées Gerestaureerd
B 32127 Train 1900 Eerst bij Museum Stoomtrein der Twee Bruggen
C 32158 Restaurant Eerst bij Kolenspoor, later naar een restaurant
B 32164 CIER Eerst bij SGB, in 1997 naar STAR, in 2011 CIER
AB33002 stoomspoorlijn Dendermonde-Puurs
AB33004 stoomspoorlijn Dendermonde-Puurs Gesloopt
C 33006 Chemins de Fer à Vapeur des 3 Vallées
AB33018 CIER eerst bij SGB, in 1997 naar STAR, in 2011 CIER
AB38005 NMBS
AB38009 stoomspoorlijn Dendermonde-Puurs Gerestaureerd
AB38010 NMBS
AB39010 stoomspoorlijn Dendermonde-Puurs Inmiddels gesloopt
BD39013 STAR eerst bij SGB, in 1997 naar STAR als BD 144
BD39025 NMBS
BD39026 Train 1900