Nijeveld

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nijeveld
Kasteel Nijeveld in 1646tekening van Roelant Roghman
Kasteel Nijeveld in 1646
tekening van Roelant Roghman
Locatie De Meern
Algemeen
Kasteeltype oorspronkelijk woontoren
Huidige functie park
Gebouwd in voor 1288
Monumentale status Rijksmonument

(categorie archeologie)

Monumentnummer  46101
Bijzonderheden ridderhofstad
Het terrein tegenwoordig
Het terrein tegenwoordig

Nijeveld (ook: Nijevelt) is een voormalig middeleeuws kasteel, en vanaf 1536 ridderhofstad, dat waarschijnlijk gebouwd is in de 13e eeuw. Dit kasteel verrees in de polder Veldhuizen, ongeveer 1,5 km ten westen van de nederzetting De Meern, die mogelijk is ontstaan kort na de aanleg van de Meerndijk omstreeks het jaar 1200. Deze dijk beschermde het gebied ten westen ervan tegen overstromingen van Utrechtse rivieren als de Lek en de Hollandse IJssel. Kasteel Nijeveld lag in dit beschermde gebied en bovendien op de relatief hoge stroomrug van een verdwenen tak van de Rijn. Ooit voeren daar Romeinse schepen, waarvan een gaaf gebleven exemplaar is opgegraven in de directe omgeving van Nijeveld. Dit schip kan worden bekeken in het museum van het gereconstrueerde Romeinse castellum op de Hoge Woerd in De Meern. De weinige overblijfselen van kasteel Nijeveld liggen thans in het De Milan Viscontipark in de Meernse buurt Veldhuizen. Sinds 1 januari 2001 is de woonplaats De Meern, en daarmee Veldhuizen, een deel van de gemeente Utrecht.

Over de oudste bewoners van het kasteel is niet veel bekend. Het kasteel stond er in ieder geval al in 1288. In 1311 gaf het kapittel van Sint-Jan 26 morgen land bij het huis te Nijevelt in pacht aan ridder Steven van Zuylen en zijn vrouw Mabelia; de oud-adellijke familie Van Zuylen van Nievelt ontleent haar naam mede aan dit goed/kasteel.

In mei 1356 werd het kasteel belegerd door de troepen van Jan van Egmond, in dienst van de Hollandse graaf Willem V op weg naar Utrecht. Na een belegering van zeven weken en een hardnekkige verdediging, geleid door Steven van Zuylen van Nijevelt, moest hij zich op 22 mei overgeven, waarna het kasteel werd geplunderd en verbrand.

In 1536 was Nijevelt door huwelijk van erfdochter Oeda van Zuylen overgegaan in de familie Van Rossum nadat zij getrouwd was met Jan, de broer van Maarten van Rossum. In 1579 kwam het door koop en vervolgens huwelijk in het geslacht Van Brederode. Door vererving en verkoop kwam het goed, waarop nu alleen nog een boerderij stond, vervolgens in buitenlandse handen (onder andere families Lippe en Visconti) waarna het via de familie Van Reede uiteindelijk in 1849 in handen kwam van de familie Van Lawick van Pabst in wier bezit het nog steeds is.

Tijdens de Franse bezetting in 1672/73 raakte het in verval. Op een tekening van Jan de Beijer uit 1745 is het kasteel afgebeeld als een ruïne. In 1832 blijkt het verdwenen.

Het huidige kasteelterrein bestaat uit een tweetal eilandjes met muurresten in het reeds genoemde De Milan Viscontipark in De Meern.

Literatuur[bewerken]

  • Kastelen en ridderhofsteden in Utrecht. 1995, p. 347-350.
  • René de Kam Nijevelt. Een verdwenen kasteel in Leidsche Rijn. Utrecht, 2005.