Rhodium

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Rhodium
Periodiek systeem
H He
Li Be B C N O F Ne
Na Mg Al Si P S Cl Ar
K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr
Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
Cs Ba * Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
Fr Ra ** Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Uut Fl Uup Lv Uus Uuo
* La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu
** Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr
Rhodium
Rhodium
Algemeen
Naam Rhodium
Symbool Rh
Atoomnummer 45
Groep Platinagroep
Periode Periode 5
Blok D-blok
Reeks Overgangsmetalen
Kleur Zilverwit
Chemische eigenschappen
Atoommassa (u) 102,91
Elektronenconfiguratie [Kr]4d8 5s1
Oxidatietoestanden +3
Elektronegativiteit (Pauling) 2,28
Atoomstraal (pm) 134
1e ionisatiepotentiaal (kJ·mol−1) 719,68
2e ionisatiepotentiaal (kJ·mol−1) 1744,47
3e ionisatiepotentiaal (kJ·mol−1) 2996,86
Fysische eigenschappen
Dichtheid (kg·m−3) 12400
Hardheid (Mohs) 6,0
Smeltpunt (K) 2238
Kookpunt (K) 4033
Aggregatietoestand Vast
Smeltwarmte (kJ·mol−1) 21,55
Verdampingswarmte (kJ·mol−1) 493,00
Kristalstructuur Kub
Molair volume (m3·mol−1) 8,30·10-6
Geluidssnelheid (m·s−1) 4700
Specifieke warmte (J·kg−1·K−1) 242
Elektrische weerstandΩ·cm) 4,51
Warmtegeleiding (W·m−1·K−1) 150
SI-eenheden en standaardtemperatuur en -druk worden gebruikt,
tenzij anders aangegeven
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde
Autokatalysator waarin rhodium wordt gebruikt.

Rhodium is een scheikundig element met symbool Rh en atoomnummer 45. Het is een zilverwit overgangsmetaal.

Ontdekking[bewerken]

Rhodium is in 1803 ontdekt door Engelse chemicus William Hyde Wollaston tijdens het onderzoeken van ruw platina-erts afkomstig uit Zuid-Afrika. Eerst loste hij het erts op in koningswater en neutraliseerde het zuur met natriumhydroxide. Door ammoniumchloride toe te voegen sloeg het platina neer en na het verwijderen van nog wat andere elementen bleven er rode rhodiumchloride kristallen over. Hieruit werd door reductie met waterstofgas zuiver rhodium geïsoleerd.

De naam rhodium komt van het Griekse ῥόδον, rhodon, dat roos betekent.

Toepassingen[bewerken]

Rhodium

Rhodium wordt in de industrie weinig gebruikt. Het meest voorkomende gebruik is als toevoeging aan platina en palladium om deze metalen harder te maken.[1] Dergelijke legeringen worden gebruikt in gloeispiralen, thermokoppels, elektroden in bougies voor de luchtvaart, in trekstenen voor het vervaardigen van glasvezel, en voor smeltkroezen in laboratoria.[1] Andere toepassingen zijn:

Opmerkelijke eigenschappen[bewerken]

Rhodium is een zeer hard metaal met goede lichtweerkaatsende eigenschappen. Indien roodheet wordt het langzaam omgezet in zijn sesquioxide, rhodium(III)oxide, maar bij nog hogere temperaturen keert het weer terug naar de metallische vorm.[1] Chemisch vertoont rhodium veel overeenkomsten met platina, maar de dichtheid is lager en het smeltpunt ligt hoger.

Verschijning[bewerken]

Er zijn zeer weinig rhodiumhoudende mineralen. Op de plaatsen waar rhodium voorkomt is het veelal gemengd met platina, goud en palladium en het scheiden hiervan is een ingewikkeld en duur proces. De grootste bronnen zijn te vinden in de Oeral. In sommige streken in Noord-Amerika wordt rhodium ook wel aangetroffen in koper- en nikkelsulfide. Wereldwijd bedraagt de jaarlijkse rhodiumproductie nog geen 25 ton.[3]

Isotopen[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Isotopen van rhodium voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Meest stabiele isotopen
Iso RA (%) Halveringstijd VV VE (MeV) VP
101Rh syn 3,3 j EV 1,614 101Ru
102Rh syn 207 d β+ en β- 2,323 102Pd
103Rh 100 stabiel met 58 neutronen

In de natuur komt er op aarde één stabiele isotoop voor ( 103Rh). Daarnaast zijn er ongeveer 20 radioactieve isotopen bekend waarvan de halveringstijden veelal niet langer dan een uur bedragen. Alleen 101Rh en 102Rh vormen hierop een uitzondering met respectievelijk 3,3 jaar en 207 dagen.

Toxicologie en veiligheid[bewerken]

Rhodiumverbindingen zijn meestal zeer giftig en kunnen kankerverwekkend zijn.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b c d e f C. R. Hammond, CRC Handbook of Chemistry and Physics, 56, CRC Press, p. B-31
  2. C. Kimme-Smith, J. Wang, N. DeBruhl, M. Basic, L. W. Bassett (juni 1994). Mammograms obtained with rhodium vs molybdenum anodes: contrast and dose differences 162 (6): 1313-1317 (American Journal of Roentgenology). Geraadpleegd op 5 september 2011.
  3. Rhodium is het nieuwe goud, Quote, 19 mei 2010
Zoek dit woord op in WikiWoordenboek