Kinder- und Hausmärchen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Kinder- und Hausmärchen, eerste deel, 1812
De gebroeders Grimm door hun broer Ludwig Emil Grimm, 1843
Kinder- und Hausmärchen, eerste deel, 1837
Dorothea Viehmann was een van de vertelsters van de sprookjes. Afbeelding uit de druk van 1857.
Kinder- und Hausmärchen, eerste deel, 1843
Kinder- und Hausmärchen, volledige uitgave, 1850
KHM55 Repelsteeltje, illustratie door Walter Crane voor de Engelse vertaling Household Stories by the Brothers Grimm, 1886
Kinder- und Hausmärchen, volledige uitgave, 1894
KHM15 Hans en Grietje en de heks, afgebeeld door Arthur Rackham in The Fairy Tales of the Brothers Grimm van Mevr. Edgar Lucas uit 1909
Anmerkungen, 1932; in de Anmerkungen gaven de gebroeders Grimm achtergrondinformatie.
KHM40 De roversbruidegom, illustratie door Walter Crane in Household Stories by the Brothers Grimm, vertaald door Lucy Crane in 1886
Postzegels uit 1985 met afbeeldingen uit Kinder- und Hausmärchen

Kinder- und Hausmärchen (KHM) is de verzameling van 201 sprookjes en 10 kinderlegenden aangelegd door de gebroeders Grimm en uitgegeven vanaf 1812.

De sprookjes zijn genummerd van KHM1 tot en met KHM200 en worden als zodanig aangeduid. Zo heeft Sneeuwwitje de aanduiding KHM53. Er is één a-nummer, KHM151a (De twaalf luie knechten), en de verzameling bevat sinds de laatste editie dus 201 verhalen. De kinderlegenden hebben geen nummer gekregen, maar worden soms aangeduid met KHM(201) t/m KHM(210).

Sinds 2005 staat de sprookjesverzameling op de Werelderfgoedlijst voor documenten van UNESCO.

Verhalen[bewerken]

In de verschillende edities van Kinder- und Hausmärchen kwamen in de loop van de tijd verscheidene verhalen te vervallen en andere verhalen werden toegevoegd. Ze werden soms ook aangepast. De Nederlandse vertaling is gebaseerd op de laatste editie. De edities zijn:

  1. 156 verhalen in 1815 (de twee delen samen, deel 1 verscheen in 1812)
  2. 161 verhalen in 1819
  3. 168 verhalen in 1837
  4. 178 verhalen in 1840
  5. 194 verhalen in 1843
  6. 200 verhalen in 1850
  7. 201 verhalen in 1857

De volledige lijst van KHM-nummers[bewerken]

  1. De kikkerkoning of IJzeren Hendrik
  2. Het huishouden van kat en muis of Kat en muis samen thuis
  3. Het kind van Maria
  4. Sprookje van iemand die erop uittrok om te leren griezelen
  5. De wolf en de zeven geitjes
  6. De trouwe Johannes
  7. De goede ruil
  8. De wonderlijke speelman
  9. De twaalf broeders
  10. Het gespuis
  11. Broertje en zusje
  12. Raponsje
  13. De drie mannetjes in het bos
  14. De drie spinsters
  15. Hans en Grietje
  16. De drie slangenbladeren
  17. De witte slang
  18. Strohalm, kooltje vuur en boontje of Strohalm, kooltje en boon
  19. Van de visser en zijn vrouw
  20. Het dappere snijdertje of Het dappere kleermakertje
  21. Assepoester
  22. Het raadsel
  23. Van het muisje, het vogeltje en de braadworst
  24. Vrouw Holle
  25. De zeven raven
  26. Roodkapje
  27. De Bremer straatmuzikanten
  28. Het zingende botje
  29. De duivel met de drie gouden haren
  30. Luisje en Vlootje
  31. Het meisje zonder handen
  32. Slimme Hans of Snuggere Hans
  33. De drie talen
  34. Knappe Elsje of Pientere Elsje
  35. De kleermaker in de hemel
  36. Tafeltje dek je, ezeltje strek je en knuppel uit de zak
  37. Duimendik
  38. De bruiloft van vrouw Vos
  39. De kabouters
  40. De roversbruidegom
  41. Meneer Korbes of Boeman
  42. De peetoom
  43. Vrouw Trui
  44. De dood als peet of Peetoom Dood
  45. Duimpje de wereld in of Duimpje op reis
  46. Vleerken vogel
  47. Van de wachtelboom of De jeneverboom
  48. De oude Sultan
  49. De zes zwanen
  50. Doornroosje
  51. Vondevogel
  52. Koning Lijsterbaard
  53. Sneeuwwitje
  54. De ransel, het hoedje en het hoorntje
  55. Repelsteeltje
  56. Vrijer Roland of Geliefde Roland
  57. De gouden vogel
  58. De hond en de mus
  59. Frieder en Katherliesje
  60. De twee gebroeders
  61. Het boerke
  62. De bijenkoningin
  63. De drie veren
  64. De gouden gans
  65. Bontepels
  66. Hazekebruid
  67. De twaalf jagers
  68. De gauwdief en zijn meester
  69. Jorinde en Joringel
  70. De drie gelukskinderen
  71. Met z'n zessen de hele wereld rond
  72. De wolf en de mens
  73. De wolf en de vos
  74. De vos en de moeder van zijn petekind of De vos en vrouw Wolf
  75. De vos en de kat
  76. De anjer
  77. Slimme Grietje
  78. De oude grootvader en zijn kleinzoon
  79. De waternimf
  80. De dood van het hennetje
  81. Vrolijke Frans
  82. Speelhans
  83. Gelukkige Hans
  84. Hans viert bruiloft of De bruiloft van Hans
  85. De goudkinderen of De gouden kinderen
  86. De vos en de ganzen
  87. De arme en de rijke
  88. De zingende springende leeuwerik
  89. De ganzenhoedster
  90. De jonge reus
  91. Het aardmanneke
  92. De koning van de gouden berg
  93. De raaf
  94. De verstandige boerendochter
  95. De oude Hildebrand of Boer Hildebrand
  96. De drie vogeltjes
  97. Het water des levens
  98. Dokter Alwetend of Dokter Weetal
  99. De geest in de fles
  100. De roetzwarte broer van de duivel
  101. Berenpels
  102. Het winterkoninkje en de beer
  103. De zoete pap
  104. De verstandige lieden of Slimme mensen
  105. Sprookje van de slang of Slangensprookje
  106. De arme molenaarsknecht en het katje
  107. De twee reisgezellen of De twee reizigers
  108. Hans-mijn-egel
  109. Het doodshemdje
  110. De jood in de doornstruik
  111. De volleerde jager of De jagersgezel
  112. De dorsvlegel uit de hemel
  113. De twee koningskinderen
  114. Het snuggere snijdertje of Het schrandere kleermakertje
  115. De heldere zon brengt het aan het licht
  116. Het blauwe licht
  117. Het eigenzinnige kind of Het koppige kind
  118. De drie heelmeesters
  119. De zeven Zwaben
  120. De drie handwerksgezellen of De drie reizende gezellen
  121. De koningszoon die nergens bang voor was
  122. De groente-ezel
  123. De oude vrouw in het bos
  124. De drie broers
  125. De duivel en zijn grootmoeder
  126. Fernand getrouw en Fernand ontrouw
  127. De ijzeren kachel
  128. De luie spinster
  129. De vier kunstvaardige broers of De vier vakkundige broers
  130. Eenoogje, tweeoogje en drieoogje
  131. Het mooie Katrinelletje en Pief Paf Poltrie
  132. De vos en het paard
  133. De stukgedanste schoentjes
  134. De zes dienaren
  135. De witte en de zwarte bruid
  136. IJzeren Hans of IJzerhans
  137. De drie zwarte prinsessen
  138. Knoest en zijn drie zonen
  139. Het meiske van Brakel
  140. De huishouding
  141. Het lammetje en het visje
  142. Simeliberg
  143. Op reis gaan of Op reis
  144. Het ezeltje
  145. De ondankbare zoon
  146. De raap
  147. Het mannetje dat jong gegloeid werd of Het mannetje dat verjongd werd in het vuur
  148. Het gedierte van de Heer en de Duivel of De dieren van de Heer en de dieren van de duivel
  149. De hanenbalk
  150. De oude bedelares
  151. De drie luiaards

   151a. De twaalf luie knechten

  1. Het herdersjongetje
  2. De sterrendaalders
  3. De gestolen duit
  4. Bruidskeuze
  5. Klitten of De plukken
  6. De mus en zijn vier kinderen
  7. Het sprookje van Luilekkerland
  8. Het leugensprookje uit Ditmar
  9. Raadselsprookje
  10. Sneeuwwitje en Rozerood
  11. De schrandere knecht of De slimme knecht
  12. De glazen doodskist of De glazen kist
  13. Luie Hein
  14. Vogel Grijp
  15. Sterke Hans
  16. Het boerke in de hemel
  17. Magere Liesje
  18. Het boshuis
  19. Lief en leed samen delen
  20. Het winterkoninkje
  21. De schol
  22. De roerdomp en de hop
  23. De uil
  24. De maan
  25. De duur van het leven of De levensduur
  26. De boden van de dood
  27. Meester Priem
  28. De ganzenhoedster aan de bron
  29. Eva's ongelijke kinderen
  30. De waternimf in de vijver of De nimf in de vijver
  31. De geschenken van het kleine volkje
  32. De reus en de kleermaker
  33. De hoefnagel
  34. De arme jongen in het graf
  35. De ware bruid
  36. De haas en de egel
  37. Het klosje, de schietspoel en de naald
  38. De boer en de duivel
  39. De broodkruimels op de tafel of De kruimels van de tafel
  40. Het zeehaasje
  41. De meesterdief
  42. De trommelslager of De tamboer
  43. De korenaar
  44. De grafheuvel
  45. De oude Rinkrank
  46. De kristallen bol
  47. Jonkvrouw Maleen
  48. De laars van buffelleer
  49. De gouden sleutel

Kinderlegenden[bewerken]

De kinderlegenden worden meestal aangeduid met een nummer tussen haakjes vanaf 201:
   (201). De heilige Jozef in het bos
   (202). De twaalf apostelen
   (203). De Roos
   (204). Armoe en deemoed leide ten hemel
   (205). De spijze Gods
   (206). De drie groene twijgen
   (207). Onze-Lieve-Vrouwenglaasje
   (208). Het oude moedertje
   (209). De hemelse bruiloft
   (210). De hazelaar

Verdwenen sprookjes[bewerken]

Enkele sprookjes uit eerdere edities komen niet terug.

Nederlandse vertalingen[bewerken]

  • Sprookjes-boek voor Kinderen. Uit de Nalatenschap van Moeder de Gans, bijeenverzameld en uitgegeven door de Gebroeders Grimm, 1820
    Geïllustreerde collectie van twintig sprookjes, vermoedelijk naar de tweede editie van 1819
  • Volkssprookjes, 1866
    Negenenveertig sprookjes met zwart-witplaten
  • De sprookjes van Grimm, vertaald door M.M. de Vries-Vogel, 1942
    Populaire volledige uitgave met illustraties van Anton Pieck, laatst herdrukt in 1984
  • Sprookjes voor kind en gezin, 1974
    Complete uitgave van de 200 sprookjes en 10 legenden uit de editie van 1857, met zwart-witprenten, aantekeningen en register, samengesteld door diverse vertalers, illustratoren en onderzoekers
  • De ongeschminkte Grimm, vertaald en toegelicht door Patricia van Reet, 1983
    Editie van de 45 sprookjes uit het Ölenbergse handschrift, teruggevonden in 1920
  • Alle sprookjes van Grimm, vertaald door M.M. de Vries-Vogel en Mariska Hammerstein, 2001
    Selectie van 50 sprookjes uit de complete uitgave van 1942, overeenstemmend met de Kleine Uitgave. Vertaling van M.M. de Vries-Vogel bewerkt door Mariska Hammerstein en kleurenillustraties van Philip Hopman
  • Grimm. Volledige uitgave van de 200 sprookjes verzameld door de gebroeders Grimm, vertaald door Ria van Hengel, 2005
    Complete uitgave van de 200 sprookjes uit de editie van 1857, zonder de 10 legenden, met kleurenillustraties van Charlotte Dematons