Johan Cruijff ArenA

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Johan Cruijff ArenA
Amsterdam Arena Roof Open.jpg
UEFA SterSterSterSter
Plaats Vlag van Nederland Amsterdam
Capaciteit 54.990[1]
Bouwjaar 1993-1996
Geopend 14 augustus 1996
Kosten 96.000.000,-
Eigenaar Gemeente Amsterdam en Stadion Amsterdam N.V.
Bespelers AFC Ajax
Amsterdam Admirals (1996-2007)
Nederlands elftal
Eerste wedstrijd Ajax - AC Milan (0-3)
Veldafmetingen 105 x 68 meter[2]
Vroegere namen Amsterdam ArenA (1996-2018)
De ArenA tijdens de Europa Leaguefinale van 2013
De ArenA tijdens de Europa Leaguefinale van 2013
Portaal  Portaalicoon   Sport
Toegangsweg naar het stadion
De ArenA vanachter het oude trainingsveld gezien
De ArenA van boven
De ArenA van binnen

De Johan Cruijff ArenA, tot 2018 Amsterdam ArenA, is een multifunctioneel stadion in Amsterdam aan de noordwestkant van de ArenA Boulevard op nog geen 200 meter ten westen van Station Amsterdam Bijlmer ArenA. Het is met 54.990 plaatsen het grootste stadion van Nederland. Sinds 14 augustus 1996 is het de thuisbasis van voetbalclub AFC Ajax. Ook de American footballers van Amsterdam Admirals speelden er hun thuiswedstrijden.[3] Sinds de start van het voetbalseizoen 2018-2019 draagt het stadion de naam Johan Cruijff ArenA.[4]

Met een helling van 37 graden zijn de tribunes van de ArenA de op drie na steilste van Europa. In 2020 is de ArenA een van de speelstadions voor het EK.

Geschiedenis[bewerken]

Vanaf 1989 ontwikkelde Ajax plannen voor een nieuw stadion. Het oude stadion De Meer voldeed niet meer aan de eisen. Vanaf 1993 waren de plannen voor de Amsterdam ArenA definitief.

Opening[bewerken]

De Amsterdam ArenA werd op 14 augustus 1996 door koningin Beatrix officieel geopend. Hierbij zong Trijntje Oosterhuis de voor deze gelegenheid geschreven hymne De zee. Frank Rijkaard maakte met een fakkel een groot vuur aan. Op 6, 7 en 8 september trad Tina Turner als eerste internationale artiest op in de ArenA. Met haar Wildest Dreams Tour werd de ArenA met in totaal 155.000 fans in gebruik genomen.

Eerste doelpunten[bewerken]

Na de openingsceremonie werd de eerste wedstrijd in het stadion gespeeld tussen Ajax en AC Milan. Ajax verloor dit vriendschappelijk duel met 0-3. Het eerste doelpunt in het stadion werd gemaakt door Dejan Savićević. Het eerste officiële doelpunt werd gescoord door Marc Degryse namens PSV tijdens de strijd om de Johan Cruijff Schaal. Het eerste officiële Nederlandse doelpunt werd tijdens dezelfde wedstrijd ook namens PSV, gescoord door René Eijkelkamp. Het eerste Ajax-doelpunt werd op 21 augustus 1996 gemaakt door Kiki Musampa, in de 81e minuut van de competitiewedstrijd tegen NAC.

Architectuur[bewerken]

Architect Rob Schuurman ontwierp de ArenA. Er ging een ontwerpfase van tien jaar aan vooraf. Schuurman werkt vooral met associaties. Zo heeft het ontwerp het aanzien van een vliegende schotel, met name bij kunstlicht. De trappenhuizen zijn diagonaal met elkaar verbonden waarbij het beeld van veters in voetbalschoenen wordt opgewekt. In de trappenhuizen op de kopse kant van het stadion zitten grote ronde gaten, die doen denken aan het spelletje, waarbij een bal door gaten heen geschoten moet worden.[5] Opmerkelijk voor een project van deze omvang en vernieuwing, werd het binnen de begroting opgeleverd. Schuurman bouwde ook het olympisch stadion van Tunesië, het Stade 7 November in Radès, een voorstad van Tunis.

Dak[bewerken]

De ArenA heeft een dak dat kan worden dichtgeschoven bij slecht weer. Dit dak bestaat uit twee delen van elk 37 bij 120 meter en weegt 520 ton. Het dak kan in 18 minuten geopend of gesloten worden.[6] De ArenA en GelreDome zijn de enige stadions in Nederland waarbij dit mogelijk is.

Voorgeschiedenis, locatie, overbouwing[bewerken]

Het stadion werd eind jaren 80 als project gelanceerd om voor Ajax een betere toekomst te bieden dan het oude thuisstadion De Meer in de Watergraafsmeer in Amsterdam. Het werd aanvankelijk ontworpen voor de kandidatuur van Amsterdam voor de Olympische Zomerspelen in 1992, die echter naar Barcelona gingen.

Destijds ging het plan gepaard met kritiek en bezwaren van buurgemeentes en particulieren. Het stadion was aanvankelijk half op grondgebied van de gemeente Ouder-Amstel gesitueerd. Die voelde daar niets voor, en daarop werd het stadion binnen de gemeente Amsterdam over de Burgemeester Stramanweg gebouwd, met onder het stadion een parkeergarage (het Transferium genaamd) op maaiveldniveau en een niveau hoger. Begin jaren 90 verklaarde de Raad van State alle bezwaren tegen de bouw ongegrond. De bouw startte in 1993 en duurde drie jaar.

Grasmat[bewerken]

De onderkant van het stadion ligt op 8 meter 40 boven het maaiveld. De Amsterdam ArenA kampte met problemen met de grasmat. Oorspronkelijk was gekozen voor een geheel verrijdbare grasmat, die buiten het stadion kon worden geparkeerd, vergelijkbaar met de GelreDome in Arnhem. Hieraan zou een gedeelte van het parkeerterrein worden opgeofferd. In het uiteindelijk ontwerp was dit niet meer mogelijk. Tegenwoordig plaatst de Amsterdam ArenA lampen na elke wedstrijd. De lampen staan de hele week op het veld. De lampen bevorderen de groei en het herstel van de grasmat. Tegenwoordig wordt de grasmat nog maar 1 x per jaar vervangen. Het sluitbare dak heeft het voordeel dat bij slecht weer het veld bespeelbaar blijft, maar het is minder voordelig voor de kwaliteit van de grasmat omdat zon, regen en wind vereist zijn voor goede groei van het gras.

Belangrijke evenementen[bewerken]

Vlak bij het stadion is ArenaPark.[7] Hier worden diverse muziekfestivals als Pacha georganiseerd. Hier gezien vanaf De Corridor

Naast interlands van het Nederlands elftal, de wedstrijd om de Johan Cruijff-schaal en wedstrijden van Ajax wordt het stadion ook voor andere belangrijke voetbalwedstrijden gebruikt. Zo werd er in 1998 de Champions League-finale gespeeld. Real Madrid versloeg Juventus met 1-0 door een doelpunt van Predrag Mijatović. Tijdens Euro 2000, het Europese Kampioenschap voetbal in 2000, georganiseerd door Nederland en België, werden er drie poulewedstrijden, een kwartfinalewedstrijd en een halve-finalewedstrijd gespeeld.

In 2013 werd de finale van de Europa League in de ArenA gespeeld. Chelsea won daarin met 2-1 van Benfica.[8]

Op 19 september 2014 werd bekend dat de ArenA drie groepswedstrijden en 1 wedstrijd in de knock-outfase gaat organiseren bij het EK 2020 dat over heel Europa gespeeld gaat worden ter ere van het 60-jarig bestaan van de UEFA.

In de laatste week van juli of de eerste week van augustus stond het jaarlijks terugkerende Amsterdam Tournament op het programma. Wat was begonnen als het Euro Six' toernooi in de winterstop, er werd gespeeld op een veld van een zaalformaat, is in 1999 overgegaan in het door IEP Tournaments georganiseerde Amsterdam Tournament. Een aantal internationale topclubs hebben meegedaan: Manchester United, FC Barcelona, AC Milan, Arsenal, Internazionale, Liverpool, FC Porto, Galatasaray, Boca Juniors, Lazio Roma, Santos, Valencia, Parma, Panathinaikos en River Plate. Dit toernooi beloonde aanvallend voetbal door behalve punten toe te kennen bij gelijkspel of een overwinning, ook ieder gemaakt doelpunt te belonen met één punt. In 2009 is het toernooi voor het laatst gespeeld.

Daarnaast wordt het stadion gebruikt voor popconcerten en andere grote manifestaties. Vele artiesten hebben reeds opgetreden in de ArenA, waaronder Muse, Phil Collins, U2, Céline Dion, The Rolling Stones, AC/DC, Simon & Garfunkel, Michael Jackson, Metallica, Red Hot Chili Peppers, Robbie Williams, Tina Turner, Lenny Kravitz, Bon Jovi, Eminem, David Bowie, Luciano Pavarotti, André Hazes (ook werd hier zijn afscheidsceremonie gehouden, nadat hij op 23 september 2004 was overleden), Madonna, Justin Timberlake, Genesis, Coldplay, One Direction,The Police en René Froger. In 2008 traden Madonna, Bruce Springsteen, Bon Jovi, Céline Dion en André Rieu in de ArenA op. Hoewel het stadion geschikt zou zijn voor concerten, wordt dikwijls kritiek geuit. Met name de geluidskwaliteit wordt vaak als bedroevend omschreven. De Amsterdam ArenA heeft een traject ingezet waarbij door speciale doeken in de dakconstructie beoogd wordt om de geluidskwaliteit te verhogen. Bij tournees van de grote artiesten wordt echter veel gebruikgemaakt van een standaard podium- en geluidsopstelling. Wat in het ene stadion perfect klinkt, hoeft in de ArenA nog niet zo te klinken en omgekeerd.

In mei en/of juni vinden er vaak concerten plaats van de Toppers. Bij de tiende editie van Toppers in Concert in 2014 verwelkomden de Toppers hun twee miljoenste concertbezoeker. Vanaf 2000 tot 2017 werd in de ArenA het door ID&T georganiseerde dancefestijn Sensation gehouden.

In 2002 werd er een feest gehouden voorafgaande aan het huwelijk van kroonprins Willem-Alexander met Máxima Zorreguieta.

Van 9 tot en met 11 juni 2005 vond er de zesde uitreiking van de IIFA-Awards plaats.[9] Bij het evenement dat werd gepresenteerd door Shahrukh Khan traden er onder andere de Bollywood-sterren Aishwarya Rai, Abishek Bachchan en Amitabh Bachchan, alsmede illusionist Hans Klok op.[10][11]

In 2017 trad DJ Armin van Buuren op met zijn “Best of Armin Only” concertreeks.

In het begin kreeg ook het betalingssysteem met de zogenaamde Arena's veel kritiek. Deze speciale munteenheid maakte het lastig uitgaven te berekenen. Na verloop van tijd werd overgegaan op een betaalpasjessysteem in guldens. De pasjes maken een efficiënt betalingsproces mogelijk, ze zijn op veel punten in het stadion verkrijgbaar, tegen zowel contante als pinbetaling. Indien pasjes niet geheel zijn opgemaakt kunnen ze worden bewaard tot een volgend evenement of worden ingeleverd bij de vaste verkooppunten. De resterende waarde ontvangt men dan terug. Veel bezoekers zien de pasjes als verzamelobject omdat voor diverse concerten en wedstrijden speciale ontwerpen worden gemaakt.

De skyboxen worden deels verhuurd als kantoor- en conferentieruimte.

Uitbreidingen en toekomstplannen[bewerken]

De eerste aanzienlijke uitbreiding van de stadioncapaciteit vond plaats in het kader van Euro 2000. De capaciteit werd verhoogd naar 52.140 zitplaatsen door onder meer 700 stoelen bij te plaatsen in de gracht: 500 aan de oost- en 200 aan de westzijde. In twee hoeken werden tribunes gebouwd met ieder 120 zitplaatsen. Verder kwamen er 12 skyboxen bij met ieder 10 zitplaatsen en vier lounges met plaats voor ieder 20 toeschouwers. Daarmee passeerde de ArenA de Kuip als het grootste voetbalstadion van Nederland.[12] Enkele maanden na het Europees kampioenschap verdwenen de hoektribunes weer, maar bleven de noodtribunes aan de lange zijden behouden.

In 2003 werd een rolstoelplatform gerealiseerd door het veld aan de noordkant uit te breiden. Momenteel kunnen in totaal 145 rolstoelgebruikers en begeleiders de wedstrijden bijwonen: 80 op het platform en 65 elders in het stadion.[13]

Zes jaar later vond een volgende uitbreiding plaats. Door extra rijen stoelen te plaatsen voor de tribunes in de grachten, steeg de capaciteit opnieuw, dit maal met 700 plaatsen.[14]

Begin 2013 en begin 2015 werden permanente tribunes opgeleverd in de grachten aan respectievelijk de west- en oostkant van het stadion. In 2013 ging het aantal zitplaatsen gefaseerd omhoog van 52.960 naar 53.052. In de winterstop van het seizoen 2014/2015 steeg de capaciteit verder naar 53.346 plaatsen.[15] In de zomer van 2015 werd een nieuwe demontabele tribune opgeleverd aan de noordkant van het stadion. Het stadion beschikte sindsdien over 53.502 stoelen, exclusief de plaatsen voor begeleiders van mindervaliden.

In januari 2017 werd de vernieuwde tribune op de eerste ring Zuid in gebruik genomen. Alle stoelen werden vervangen en in de gracht werd een uitbreiding met 402 plaatsen gerealiseerd. De totale capaciteit van het stadion steeg daarmee verder van 53.631 naar 54.033 plaatsen.

Na de toekenning van de organisatie van vier wedstrijden tijdens het Europees Kampioenschap voetbal in 2020 werd duidelijk dat de Arena met hoogstens 1.000 zitplaatsen zal worden uitgebreid.[16] Daarnaast zal de omloop rond de tweede ring worden verruimd, komen er meer roltrappen, horecapunten en sanitaire voorzieningen en gaat het stadion over op het gebruik van duurzame energie. Daartoe zijn op het dak zonnepanelen geplaatst.[17] Op 19 september 2014 kreeg het stadion drie groepswedstrijden en één achtste finale toegewezen voor het Europees kampioenschap voetbal in 2020, waardoor de uitbreiding doorgang gaat vinden.

Vernoeming naar Johan Cruijff[bewerken]

Na het overlijden van Ajax-icoon Johan Cruijff in maart 2016 gingen er al snel stemmen op om het stadion als eerbetoon naar hem te vernoemen. Op 25 april 2017, op de dag dat Cruijff 70 zou zijn geworden, werd onder druk van burgemeester Eberhard van der Laan een intentieverklaring getekend om binnen een half jaar te komen tot een officiële naamswijziging in "Johan Cruijff ArenA". Op 9 augustus 2017 werd bekendgemaakt dat de naamsverandering op 25 oktober 2017 een feit zou zijn. Bij die gelegenheid liet de directeur van de ArenA, Henk Markerink, weten dat de naamswijziging gepaard zou gaan met veranderingen in de aandelenverhoudingen. De aandelen van de gemeente Amsterdam zouden worden gehalveerd en de aandelenportefeuille van Ajax zou groter worden. Ook wilde Markerink compensatie voor de naamsverandering.[18] Inmiddels was ook bekend geworden dat het Europees kampioenschap voetbal 2020 op de achtergrond een hoofdrol speelt bij de naamsverandering. Het stadion zou voor het EK 2020 een opknapbeurt krijgen van 50 miljoen euro (meer dan de helft van wat het stadion ooit nieuw kostte), en 20 miljoen daarvan zou betaald worden door een sponsor, die dan ook zijn naam min of meer aan het stadion mocht verbinden. Dat was al in 2015 afgesproken, een half jaar vóór het overlijden van Cruijff.[19] Maar dat wordt onmogelijk als de ArenA naar Cruijff wordt vernoemd, en daarmee vervalt 20 van die 50 miljoen euro,[20] tenzij een compromis zou kunnen worden gevonden waarbij de naam van Cruijff en een sponsor aan elkaar gekoppeld worden. In dat geval wil de familie echter inspraak krijgen, zo liet Jordi Cruijff weten. De familie hoeft evenwel niet aan de naamswijziging te verdienen.[21] Op 19 oktober 2017 werd bekend dat de naamsverandering wederom werd uitgesteld, maar nog wel voor eind 2017 zou moeten plaatsvinden. Dit is niet gebeurd.[22][23] Overigens zou de UEFA akkoord gaan met een beperktere renovatie van slechts 30 miljoen euro.[24]

Uiteindelijk werd op 25 april (Johan Cruijffs geboortedag) 2018 door bekend voetballer Frank Rijkaard en de kinderen van de inmiddels overleden Amsterdamse burgemeester Van der Laan de nieuwe naam 'Johan Cruijff Arena' en een nieuw logo gepresenteerd.[25] Vanaf het seizoen 2018/19 is de naam gewijzigd.[4]

EK-interlands[bewerken]

Datum Wedstrijd Uitslag Competitie Toeschouwers
1 11 juni 2000 Vlag van Nederland NederlandVlag van Tsjechië Tsjechië 1 – 0 EK 2000 - groepsfase (D) 50.000
2 18 juni 2000 Vlag van Slovenië SloveniëVlag van Spanje Spanje 1 – 2 EK 2000 - groepsfase (C) 45.000
3 21 juni 2000 Vlag van Frankrijk FrankrijkVlag van Nederland Nederland 2 – 3 EK 2000 - groepsfase (D) 50.000
4 24 juni 2000 Vlag van Turkije TurkijeVlag van Portugal Portugal 0 – 2 EK 2000 - kwartfinale 45.000
5 29 juni 2000 Vlag van Italië ItaliëVlag van Nederland Nederland 0 – 0 (3 – 1) EK 2000 - halve finale 50.000

Zie ook[bewerken]

Abe Lenstra Stadion (sc Heerenveen) · AFAS Stadion (AZ) · Cars Jeans Stadion (ADO Den Haag) · Stadion Feijenoord (Feyenoord) · Fortuna Sittard Stadion (Fortuna Sittard) · Stadion Galgenwaard (FC Utrecht) · GelreDome (Vitesse) · Hitachi Capital Mobility Stadion (FC Groningen) · Johan Cruijff ArenA (Ajax) · Koning Willem II-stadion (Willem II) · MAC³PARK stadion (PEC Zwolle) · De Oude Meerdijk (FC Emmen) · Philips Stadion (PSV) · Polman Stadion (Heracles Almelo) · Rat Verlegh Stadion (NAC Breda) · Seacon Stadion - De Koel - (VVV-Venlo) · Van Donge & De Roo Stadion (Excelsior) · De Vijverberg (De Graafschap)

De Adelaarshorst (Go Ahead Eagles) · AFAS Trainingscomplex (Jong AZ) · Cambuurstadion (SC Cambuur) · Frans Heesenstadion (TOP Oss) · Stadion Galgenwaard (Jong FC Utrecht) · De Geusselt (MVV Maastricht) · De Goffert (N.E.C.) · De Grolsch Veste (FC Twente) · De Herdgang (Jong PSV) · Jan Louwersstadion (FC Eindhoven) · Kras Stadion (FC Volendam) · Mandemakers Stadion (RKC Waalwijk) · Parkstad Limburg Stadion (Roda JC Kerkrade) · Rabobank IJmond Stadion (Telstar) · Riwal Hoogwerkers Stadion (FC Dordrecht) · SolarUnie Stadion (Helmond Sport) · Het Kasteel (Sparta Rotterdam) · De Toekomst (Jong Ajax) · De Vliert (FC Den Bosch) · Yanmar Stadion (Almere City FC)

Voormalige stadions

Alkmaarderhout (Alkmaar '54/FC Zaanstreek/AZ) · De Baandert (RKSV Sittardia/Fortuna Sittard) · De Berckt (SC Venlo'54/VVV) · Berg & Bos (AGOVV Apeldoorn) · De Bijenkorf (HVV Tubantia) · Birkhoven (SC Amersfoort/HVC) · De Blauwe Kei (VV Baronie) · Bornsestraat (Heracles Almelo) · De Boschpoort (MVV Maastricht) · De Braak (SC Helmondia) · Brasserskade (DHC Delft) · Cambuur (VV Leeuwarden) · Damlaan (Hermes DVS) · Deppenbroek (Enschedese Boys) · Het Diekman (SC Enschede/FC Twente) · Driehuizerkerkweg (VSV) · Elinkwijk (USV Elinkwijk/Utrecht) · Esserberg (Be Quick 1887) · Floreslaan (Fortuna Vlaardingen/FC Vlaardingen '74) · Galgenwaard (VV DOS/Velox) · Haarlemstadion (HFC Haarlem) · Harga (SVV/Hermes DVS) · Heekpark (Enschedese Boys) · Heemstede (RCH) · 't Heuveltje (VV Oldenzaal) · Hilversum (SC 't Gooi/FC Hilversum) · Hoornseveld (ZFC) · Houtrust (Den Haag/Holland Sport/Scheveningen Holland Sport) · Houtsdonk (HVV Helmond) · De Hurk (RKVV Brabantia) · Industriestraat (NOAD) · Irislaan (VC Vlissingen/VCV Zeeland) · Kaalheide (Rapid '54/Rapid JC/Roda JC Kerkrade) · Kikkerpolder I (UVS) · De Koeburg (SV Zeist) · Koningsweg (Velox) · De Kraal (VVV-Venlo) · De Krommedijk (SVV/Dordrecht'90) · De Langeleegte (SC Veendam) · Limburgia (SV Limburgia) · De Luiten (RBC) · Mauritsstadion (Fortuna '54) · De Meer (Ajax) · Minor (Roda Sport) · Monnikenhuize (Vitesse) · Mosveld (De Volewijckers) · NAC-stadion (NAC Breda) · Het Nederlandsch Sportpark (AFC/AFC Ajax/Blauw-Wit) · Nieuw-Monnikenhuize (Vitesse) · Noordersportpark (HFC EDO) · Noord (sc Heerenveen) · Olympia (RKC Waalwijk) · Olympisch Stadion (AFC Ajax/FC Amsterdam/Blauw-Wit/AFC DWS/BVC Amsterdam) · ONA (Vv ONA) · Oosterenkstadion (Zwolsche Boys/PEC Zwolle) · Oosterpark (Oosterparkers/FC Groningen) · Pinkstraat (KFC) · De Planeet (SC Drente/VV Zwartemeer) · Herstaco Stadion (RBC) · Reeweg (SC Emma) · Rigtersbleek (Vv Rigtersbleek) · Rozenoord (SV DOSKO) · De Rusheuvel (SV TOP) · Aan de spoorbrug (T.S.V. LONGA) · Sportlaan (EBOH) · Stadspark (Velocitas 1897) · Thomassen (VV Rheden) · Leenderweg (VV De Valk) · Veldwijk (Twentse Profs) · De Vliert (BVV) · De Vrolijkheid (PEC Zwolle/Zwolsche Boys) · Wageningse Berg (FC Wageningen) · Wassenaarseweg (UVS) · De Wolfsdonken (RKVV Wilhelmina) · Zanddijk (XerxesDZB) · Zeewijk (IJ.V.V. Stormvogels) · De Zoom (WVV Wageningen) · Zuiderpark (ADO Den Haag)