Tsalenjicha (gemeente)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Tsalenjicha
წალენჯიხის მუნიციპალიტეტი
Vlag van Tsalenjicha Wapen van Tsalenjicha
Kaart van Tsalenjicha
Situering
Regio Samegrelo-Zemo Svaneti
Coördinaten 42°42'NB, 42°0'OL
Algemeen
Oppervlakte 646,7 km² [2]
Inwoners
(2021)
Gedaald 23.296[1]
(36,0 inw./km²)
Hoofdplaats Tsalenjicha
Burgemeester Giorgi Chartsjilava (2021-)
Overig
Website tsalenjikha.gov.ge
Portaal  Portaalicoon   Georgië

Tsalenjicha (Georgisch: წალენჯიხის მუნიციპალიტეტი) is een gemeente in het noordwesten van Georgië met ruim 23.000 inwoners (2021[1]), gelegen in de regio Samegrelo-Zemo Svaneti. De gemeente, waarvan de stad Tsalenjicha het administratieve centrum is, heeft een oppervlakte van 646,7 km² en ligt in het stroomgebied van rivier Engoeri en op de zuidrand van de Grote Kaukasus bergketen waar deze overgaat in het Colchis laagland. De gemeente ligt in de historische regio Mingrelië, ook wel Samegrelo genoemd.

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Engoeri dam en Dzjvari reservoir
Tsalenjicha kathedraal uit 12e eeuw

Na de ineenstorting van het Koninkrijk Georgië in de 15e eeuw werd het gebied van Tsalenjicha onderdeel van het vorstendom Mingrelië. Met de annexatie door het Russische Rijk kwam het gebied in de bestuurseenheid Oejezd Zoegdidi van het Gouvernement Koetais te liggen. Bij de bestuurlijke herindelingen van de Sovjet-Unie werd in 1930 het aparte rajon Tsalenjicha geïntroduceerd, dat wezenlijk nog zo bestaat, maar sinds 2006 als gemeente. In 1995 werd het district ingedeeld bij de nieuw gevormde regio (mchare) Samegrelo-Zemo Svaneti.

Geografie[bewerken | brontekst bewerken]

Egrisigebergte: Tobavartsjchilimeer en Chitagvala.

Tsalenjicha ligt in de zuidelijke rand van de Grote Kaukasus, waar deze bergketen overgaat in het Colchis laagland. De rivier Engoeri stroomt aan de noordzijde vanuit de gemeente Mestia Tsalenjicha binnen en verlaat de gemeente in het zuiden als grens met Abchazië. In het westen grenst de gemeente geheel aan deze formeel autonome maar feitelijk afgescheiden republiek, welke grens gesloten is en gehandhaafd wordt door Russische FSB grenswachten. In het noordoosten van Tsalenjicha ligt het Egrisigebergte die de grens vormt met de gemeente Tsjchorotskoe. De hoogste berg van dit gebergte, de Chitagvala (Georgisch: ჭითაგვალა) met een top 3.226 meter boven zeeniveau, ligt op deze gemeentegrens.[3] In het zuiden grenst de gemeente aan Zoegdidi.

In het noorden van de gemeente, in de Engoeri rivier, ligt het Dzjvari stuwmeer, net ten noorden van de stad Dzjvari. De stuwdam aan de zuidkant van het meer is de tweede hoogste zogeheten boogdam in de wereld, met een hoogte van ruim 271 meter. Deze dam is onderdeel van de Engoeri waterkrachtketen waarvan de centrale in het Gali district in Abchazië staat. De waterkrachcentrale, met een vermogen van 1300 megawatt, werd in 1978 operationeel. Volgens een overeenkomst uit 1997 komt 40% van de elektriciteitproductie aan Abchazië toe.[4]

Demografie[bewerken | brontekst bewerken]

Begin 2021 telde de gemeente Tsalenjicha 23.296 inwoners'[1] een daling van ruim 11% ten opzichte van de volkstelling van 2014.[2] Het aantal inwoners in de hoofdplaats Tsalenjicha daalde met ruim 17%.

Bevolkingsontwikkeling van de gemeente Tsalenjicha en de steden
1897 1923 1926 1939 1959 1970 1979 1989 2002[5] 2014 2021
Gemeente Tsalenjicha - - - 28.207 Gestegen 29.019 Gestegen 37.813 Gestegen 39.477 Gedaald 38.643 Gestegen 40.133 Gedaald 26.158 Gedaald 23.296
Stad Tsalenjicha - 1.432 - 2.496 Gestegen 6.486 Gedaald 2.314 Gestegen 2.632 Gestegen 9.304 Gedaald 8.956 Gedaald 3.847 Gedaald 3.170
Stad Dzjvari - - - - - 4.458 Gestegen 4.837 Gestegen 4.970 Gedaald 4.794 Gedaald 763 Gestegen 1.411
Verantwoording data: Bevolkingsstatistiek Georgië 1897 tot heden.[6][7][8][9] Noot:[5]

De bevolking van Tsalenjicha is praktisch mono-etnisch Georgisch en bestaat voor 99% uit volgers van de Georgisch-Orthodoxe Kerk. De enige geloofsminderheid is een gemeenschap van ruim 200 jehova's.

Administratieve onderverdeling[bewerken | brontekst bewerken]

De gemeente Tsalenjicha is administratief onderverdeeld in 14 gemeenschappen (თემი, temi) met in totaal 48 dorpen (სოფელი, sopeli) en twee steden (ქალაქი, kalaki), namelijk het administratieve centrum Tsalenjicha en Dzjvari.[2]

Bestuur[bewerken | brontekst bewerken]

De gemeenteraad (Georgisch: საკრებულო, sakrebulo) van Tsalenjicha is het vertegenwoordigend orgaan dat elke vier jaar via een gemengd kiesstelsel wordt gekozen. Deze bestaat sinds 2021 uit 27 leden: 18 leden worden via een proportionele lijststem gekozen en 9 leden worden gekozen door middel van een districtenstelsel.[11] In 2017 was de verhouding 15 proportioneel om 15 districtszetels.

Bij de gemeentelijke verkiezingen van oktober 2021 werd Giorgi Chartsjilava van de Verenigde Nationale Beweging met 51,1% van de stemmen in een tweede ronde tegen een kandidaat van Georgische Droom gekozen tot burgemeester. Hiermee werd Tsalenjicha de enige gemeente waar de nationaal dominante Georgische Droom partij de burgemeesterspost niet binnen wist te halen.[12] De negen districtszetels zijn naar kandidaten van Verenigde Nationale Beweging (4), Georgische Droom gegaan (4) en Voor Georgië (1) gegaan. De Verenigde Nationale Beweging behaalde de meeste proportionele stemmen (37,8%), gevolgd door Georgische Droom (34,8%), Voor Georgië (19,0%) en Lelo (3,4%). Zeven partijen haalden de kiesdrempel van 3% niet.[13][14]

Tsalenjicha was een van de slechts zeven gemeenten waar de heersende Georgische Droom partij geen meerderheid wist te behalen. Na verschillende pogingen werden de oppositiepartijen UNM, Voor Georgië en Lelo het vier weken na buurgemeente Tsjchorotskoe eens over een voorzitter van de Sakrebulo.[15]

Partij 2017 [16] 2021 [17] Samenstelling Sakrebulo (zetels per partij)
  Georgische Droom (GD) 24 11                    
  Verenigde Nationale Beweging (UNM) 3 11                    
  Voor Georgië 3    
  Lelo voor Georgië 1  
  Onafhankelijk * 1  
  Europees Georgië (EG) 2
  Alliantie van Patriotten (AP) 1
Total 30 27
* Afgesplitst van Voor Georgië[18]

Vervoer[bewerken | brontekst bewerken]

Door de ligging in het Colchis laagland is Tsalenjicha goed aangesloten op het nationale en regionale wegennetwerk. De ontsluitingsweg voor Svanetië naar Mestia, de nationale route Sh7, loopt door Tsalenjicha en verbindt de gemeente ook met Zoegdidi en de hoofdwegenstructuur van Georgië. Het dichtstbijzijnde spoorwegstation is in Zoegdidi en er zijn geen burgervliegvelden in de nabijheid.

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Commons heeft mediabestanden in de categorie Gemeente Tsalenjicha.