Alkmaar (Nederland)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken
Alkmaar
Gemeente in Nederland
Vlag van de gemeente Alkmaar Wapen van de gemeente Alkmaar
Locatie van de gemeente Alkmaar
Situering
Hoofdplaats Alkmaar
Provincie Noord-Holland
Coördinaten 52°37' NB 4°45' OL
Algemeen
Oppervlakte 31,22 km²
- land 29,41 km²
- water 1,81 km²
Inwoners (31 dec. 2008) 93.457? (3178/km²)
Belangrijke verkeersaders A9 N9 N203 N242 N243 N244 N245 N508 N510 N512
Politiek
Burgemeester (lijst) Piet Bruinooge (CDA)
Economie
Gemiddeld inkomen (2006) € 13.200 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008) € 196.000
WW-uitkeringen (2007) 14 per 1000 inw.
Autobezit (2007) 405 per 1000 inw.
Overig
Postcode 1800-1832
Netnummer 072
CBS-code 0361
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website www.alkmaar.nl
Portaalicoon   Nederland

Alkmaar (Sound uitspraak (info·uitleg)) is een stad en een gemeente in de provincie Noord-Holland in Nederland.

De gemeente Alkmaar telt 93.457 inwoners (31 dec. 2008, bron: CBS) op een grondgebied van circa 30 km². Alkmaar is daarmee na Amsterdam en Haarlem, de grootste stad van Noord-Holland in inwoneraantal. De gemeente ligt in de samenwerkingsregio Kennemerland, en deels in West-Friesland en beschikt over twee spoorwegstations: Station Alkmaar en Station Alkmaar Noord. Een inwoner van Alkmaar heet een Alkmaarder, maar wordt in het bargoens ook wel Kaaskop genoemd.[1]

Alkmaar heeft een historisch centrum met 399 rijks- en 700 gemeentelijke monumenten.[2] De stad staat bekend als kaasstad en de kaasmarkt die van begin april tot begin september nog wekelijks gehouden wordt.

Inhoud

[bewerken] Geschiedenis

Zie Geschiedenis van Alkmaar voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Kaart van Alkmaar in 1652

In 2004 werd gevierd dat Alkmaar 750 jaar stadsrechten bezit. De stadsrechten werden op 11 juni 1254 verleend door Willem II van Holland. De stad deed toen voornamelijk dienst als grensvesting en uitvalsbasis in de strijd tegen de Westfriezen. Dit feest werd op 13 november afgesloten met de landelijke intocht van de Sint met Pakjesboot 12 in de kaasstad.

In 1429 zou in Alkmaar het Bloedmirakel hebben plaatsgevonden, waarbij op wonderbaarlijke wijze bloedvlekken verschenen in een stuk textiel. In 1492 vond de Opstand van het Kaas- en Broodvolk plaats in Alkmaar.

In 1573 werd Alkmaar belegerd door de Spanjaarden, die in Oudorp hun kamp hadden opgeslagen. De Alkmaarders hielden hen echter met kokend teer en brandende takkenbossen op afstand; zie ook Tachtigjarige Oorlog. Deze gebeurtenis, die leidde tot de bekende uitdrukking Bij Alkmaar begint de victorie, wordt nog elk jaar gevierd op 8 oktober tijdens het Alkmaars Ontzet.

Het Noordhollandsch Kanaal, dat in 1824 geopend werd, liep bij de aanleg precies om Alkmaar heen. Door de groei van Alkmaar loopt het er tegenwoordig dwars doorheen. In 1865 en 1867 werd de infrastructuur nog verder verbeterd door de opening van de spoorlijnen tussen respectievelijk Alkmaar-Den Helder en Alkmaar-Uitgeest-Haarlem.

In de 20e eeuw ontstonden nieuwe woonwijken rond Alkmaar, en in 1972 werden Oudorp, Koedijk-Zuid en Sint Pancras-Zuid aan het grondgebied van Alkmaar toegevoegd. De stad begon ook een steeds grotere rol te spelen bij de opvang van het bevolkingsoverschot in de Randstad en de bevolking die een huis zocht door de renovatie van oude stadswijken, vooral Amsterdam. Alkmaar verkreeg de groeikernstatus en werd derhalve toentertijd als een van de eerste "overloopsteden" aangemerkt. Een gevolg hiervan is de ontwikkeling van het stadsdeel Huiswaard. Momenteel is Alkmaar de 3e stad (gebaseerd op inwoneraantal) van de provincie Noord-Holland.

[bewerken] Geografie

   Aangrenzende gemeenten   
    Langedijk   Heerhugowaard 
 Bergen   Schermer 
 Heiloo   Castricum    
Het stadskantoor van Alkmaar

Dorpen/Gehuchten binnen de gemeente:

Wijken in de gemeente Alkmaar:


Buurtschappen in de gemeente Alkmaar:

[bewerken] Cultuur

[bewerken] Bezienswaardigheden

Stadhuis
De Accijnstoren aan de Bierkade
Waag
Kaasmarkt in Alkmaar in 2001

Alkmaar heeft, met zijn karakteristieke oude grachten, cafés, restaurants en winkels een aangename sfeer. Alkmaar is alom bekend om zijn vele hofjes, onder andere het 16e eeuwse hofje van Sonoy en het Wildemanshofje. De stad kent vele grachten met huizen uit de 16e tot de 19e eeuw.

De bekendste bezienswaardigheden van Alkmaar worden hieronder opgesomd. Monumenten en opmerkelijke plaatsen kunnen worden verkend via een kaart van de Alkmaarse binnenstad.

[bewerken] Rijksmonumenten

Alkmaar telt 399 inschrijvingen in het rijskmonumentenregister, zie de lijst van rijksmonumenten in Alkmaar.

[bewerken] Musea

  • Het Beatles Museum. In Alkmaar is een museum over The Beatles te vinden.
  • Het Hollands Kaasmuseum. Op het Waagplein vindt men het Het Hollands Kaasmuseum, dat is gevestigd in het monumentale Waaggebouw. Het museum toont de bereiding van zuivelproducten door de eeuwen heen, evenals de handel en het leven op het platteland.
  • Nationaal Biermuseum "De Boom". Het Nationaal Biermuseum "De Boom" ligt op loopafstand van parkeergarage Karperton en is dus goed bereikbaar. Het museum is gevestigd in een 17e eeuws pand waarin zich vroeger een grote brouwerij bevond. Het biermuseum toont de geschiedenis van het bierbrouwen en -drinken. In het proeflokaal zijn vele tientallen Nederlands bier verkrijgbaar.
  • Nederlands Kachelmuseum. Het Nederlands Kachelmuseum biedt een overzicht van de geschiedenis van de kachel en het fornuis vanaf ca. 1825. Ongeveer 100 historische kachels en fornuizen staan chronologisch opgesteld. Wie het museum bezoekt krijgt een goede indruk van de ontwikkeling in stook- en kooktechniek en de daarmee samenhangende veranderingen in de vormgeving van kachels en fornuizen.
  • Stedelijk Museum Alkmaar. Het Stedelijk Museum Alkmaar is gevestigd aan het Canadaplein. Er zijn diverse tijdelijke tentoonstellingen te bezichtigen, en er kunnen rondleidingen voor groepen worden verzorgd. Het Stedelijk Museum was voorheen gevestigd aan de Doelenstraat.

[bewerken] Evenementen

[bewerken] De Kaasmarkt

Kaasmarkt in Alkmaar

De Alkmaarse kaasmarkt is al meer dan vier eeuwen een traditie, die tegenwoordig jaarlijks door 100.000 mensen wordt bezocht. De ‘markt’ vindt plaats op het Waagplein, voor het monumentale Waaggebouw. In de 18e eeuw werd maar liefst vier dagen per week kaasmarkt gehouden, en deze duurde tot 1 uur 's nachts. Gemiddeld werd per marktdag 300 ton kaas omgezet. Sinds 1939 is Alkmaar de enige stad die nog kaas verhandelt op deze traditionele wijze. Vandaag de dag zijn de kaasmarkten elke vrijdag (van april tot september) te bezichtigen.

Op de kaasmarkt lopen de kaasdragers van het Alkmaarse Kaasdragersgilde in vier verschillende kleuren: Geel, rood, blauw en groen. Zo vormen zij groepen die vemen worden genoemd. Alle kaasdragers dragen een wit pak met strooien hoed. De kaasdragers hebben verschillende benamingen.

  • Een vastman is een ervaren kaasdrager.
  • De tasman is de oudste kaasdrager, en draagt een zwart leren tas op zijn buik. Hij zet bij het wegen van de kaas de gewichten op de weegschaal.
  • De overman is de voorman van het veem, en is herkenbaar aan een zilveren schildje met lintje in de kleur van zijn veem. De overman wordt voor een periode van twee jaar benoemd.
  • De kaasvader is opzichter over alle vier de vemen. Hij draagt een zwarte stok met zilveren knop.
  • De provoost wordt door de kaasdragers de ‘beul’ genoemd, omdat hij voor het gildebestuur de laatkomende kaasdragers noteert en de boete daarvoor int. Hij draagt een zilveren kaasberrie.
  • De knecht wordt, net als de provoost, door het gildebestuur benoemd en heeft de functie van klusjesman.

Om 10:00 uur luidt de aanvangsbel en begint de kaasmarkt. De zetters beladen de karakteristieke berries, die door de kaasdragers naar de weegschaal worden gedragen. Aldaar wordt de kaas gewogen. Op het plein bepalen keurmeesters de kwaliteit van de kaas en onderhandelen handelaren over de prijs. Dit gaat traditioneel gepaard met het handje klap. Omstreeks 12:30 is de kaasmarkt afgelopen.

[bewerken] Sport

Bekend uit Alkmaar is de voetbalclub AZ. In de gemeente zijn vele andere sportieve voorzieningen te vinden. Verder vindt men in Alkmaar meerdere dansscholen, sportscholen en zwembaden. IJsbaan de Meent is een sportcentrum waar ook andere sportverenigingen gevestigd zijn. Sportpaleis Alkmaar is een overdekte multifunctionele wielerbaan van 250 meter waar jaarlijks Nederlandse kampioenschappen plaatsvinden.

Op het Drafcentrum Alkmaar aan de Sportlaan 4 vinden weekelijks op iedere maandagavond draverijen plaats. Drafsport wordt gehouden op draf- en renbanen met een grind/zand toplaag, er zijn in Nederland vier banen, die banen zijn te vinden in Groningen, Wolvega, Den Haag (Duindigt) en Alkmaar. In Alkmaar wordt ook eens per jaar een bijzondere koers verreden: De 4 1/2 kilometer van Alkmaar. De koers wordt verreden over zes en een halve ronde, waarbij het uithoudingsvermogen van de paarden danig op de proef worden gesteld.

[bewerken] Hofjes

Alkmaar heeft nog acht hofjes, waarvan de meeste nog steeds bewoond zijn:

[bewerken] Hofje van Bijlevelt, Koningsweg 85

Geertrui Willemsdochter, weduwe van Pieter Pieterszoon Bijlevelt, liet bij testament in 1657 geld na voor het kopen en inrichten van een huis aan de Koningsweg: het 'Hofje van Bijlevelt'. In 1668 trokken de eerste drie bewoonsters er in. In 1727 werd een regentenkamer aangebouwd en in 1751 werd er ruimte aangebouwd voor een vierde bewoonster.

[bewerken] Hofje van Paling en Van Foreest, Zevenhuizen 13-23

Pieter Claez Paling en zijn gemalin Josina van Foreest maakten hun testament in 1540. Hieraan dankt Alkmaar het Hofje van Paling en Van Foreest. De familiewapens van Paling en Van Foreest zijn nog te zien boven de (in 1860 gemoderniseerde) ingang. Vroeger had het hofje hier een trapgevel. Het complex wordt omsloten door de straten het Zevenhuizen, de Geest en de Kanisstraat.

Tot 1670 woonden er slechts katholieke vrouwen in het hofje van Paling en Van Foreest. Daarna werden ook vrouwen van 'de gereformeerde religie' toegelaten maar die bleven wel apart: katholieken in de huisjes aan de Geest, gereformeerden aan de Kanisstraat. De laatste aanbouw (langs het Bolwerk) dateert uit 1885, waardoor een aardige omsloten tuin ontstond.

[bewerken] Hof van Sonoy, Gedempte Nieuwesloot

Op de plaats van het huidige Hof van Sonoy lag vroeger het Witte Hof of Sint Maria Magdalena Klooster. Het klooster kwam in 1572 in handen van de stad en het hof werd toen gebruikt om stedelingen onder te brengen die dakloos waren geworden, omdat hun huizen waren gesloopt voor de aanleg van de nieuwe stadsverdediging. Na het beleg werd het Hof verkocht aan Diederick van Sonoy, gouverneur van het Noorderkwartier, die hier enige jaren heeft gewoond. Sonoy had een sleutelrol in de overwinning op de Spanjaarden in 1573. Zijn naam is aan deze plek verbonden gebleven.

De volgende eigenaar was Mr. Willem van Bardes. hij heeft de markante achtkantige toren laten bouwen. Het poortje met het wapen van Bardes dateert uit het begin van de 17de eeuw. In 1743 kwam het Hof in bezit van de Nederlands Hervormde Gemeente, die hier een tehuis voor oude mannen en vrouwen vestigde. De later aangebrachte gevelsteen aan de buitenzijde van het poortje herinnert hieraan. Dit poortje is in de jaren 1970 geadopteerd en gerestaureerd door de Historische Vereniging Alkmaar, die het nu als logo voert. Het linkerpand is tegenwoordig ingericht als restaurant.

[bewerken] Hofje van Splinter, Ritsevoort 2

Dit Hofje van Splinter heeft zijn 350-jarig bestaan al enige jaren achter de rug. Het is gesticht in 1646, uit een erfenis van Margaretha Splinter. Ze woonde er met haar man Floris van Jutphaes. Na de dood van Margaretha Splinter werd het complex verbouwd tot een hofje voor acht ongehuwde dames, die in armoede leefden maar wel uit een (ge)goede familie stamden. Splinters wapen (in 1998 in kleur gezet) siert de voorgevel. Achter de toegangsdeur, voorbij het advocatenkantoor, ligt een charmante met houten tongewelf overdekte galerij waaraan de woninkjes liggen.

[bewerken] Huis van Achten, Lombardsteeg 23

Het Provenhuis van Johan van Nordingen bevindt zich net als het naastgelegen Hof van Sonoy op het oorspronkelijke terrein van het zogenaamde ‘Witte Hof’ of Sint Maria Magdalena Klooster. Het hofje werd gesticht op 29 mei 1657. Johan van Nordingen bepaalde bij wilsbeschikking dat het huis ingericht moest worden als tehuis voor zes, zeven of acht oude mannen. De naam die het hofje in de volksmond kreeg (‘Huis van Achten’), komt hieruit voort.

Dat het huis voor oude mannen was bestemd, is te zien aan de beelden op de gevel in renaissancestijl aan de Nieuwesloot en het houtsnijwerk in de hal. Het Provenhuis is in U-vorm gebouwd, waarbij het Hof van Sonoy de open kant aan de oostzijde afsluit. Langs de Veerstraat en de Lombardsteeg zijn de ramen van de oorspronkelijke 8 kamers te zien. Langs de Nieuwesloot bevinden zich de regentenkamer en de dienstwoning van de beheerster. Langs alle kamers loopt een overdekte gang met ramen aan de binnentuin.

[bewerken] Huis van Zessen, Schoutenstraat 2

Het Huis van Zessen is Alkmaars oudste nog bestaande hofje. Het werd gesticht in 1510 door Dirk Simonszoon van Boshuizen, zoon van de Alkmaarder Claes Corf. Na het overlijden van Van Boshuizen in 1511 realiseerden de nabestaanden dit hofje. Daarvoor werden twee oudere huizen afgebroken.

Slechts de voorgevel en de zijgevels van het Huis van Zessen zijn (in kern) nog laatmiddeleeuws. Voor het overige wordt het uiterlijk sterk bepaald door verbouwingen in de 19de en 20ste eeuw. Zo kreeg de voorgevel in het begin van de 19de eeuw de empire-ramen en een wit geschilderde pleisterlaag met diepe schijnvoegen. Binnen zijn enkele monumentale ruimtes in neorenaissance stijl verbouwd: de grote zaal (1910) en de regentenkamer (1922). Het Huis van Zessen is gedurende bijna vijf eeuwen een hofje geweest voor zes oude rooms-katholieke mannen (dit verklaart ook de naam). Sinds 1998 maakt het pand deel uit van het Stadhuis.

Wildemanshofje

[bewerken] Wildemanshofje, Oudegracht 45-91

Het Wildemanshofje werd gesticht door Gerrit Florisz. Wildeman. Het in 1714 gebouwde hofje bood aanvankelijk plaats aan 24 bejaarde vrouwen van verschillende geloofsrichtingen.

Tot de bijzonderheden behoren de beelden van de Alkmaarse beeldhouwer Jacob van der Beek op het monumentale poortgebouw. In het midden staat een reusachtig beeld van een wildeman met knots. Een vergelijkbare wildeman sierde ook het familiewapen. Aan weerszijden van hem staan twee oude vrouwen: de linker verbeeldt de ouderdom, de rechter de armoede.

In 1849 werd het hofje gemoderniseerd. Toen werden de kruiskozijnen vervangen door de huidige vensters. Ook het plafond van de regentenkamer, die zich boven de hoofdingang bevindt, stamt uit die tijd. Op de binnenplaats bevindt zich een symmetrisch aangelegde tuin, met rondom oude leilinden. Hier staat een tweede beeld van een wildeman en twee oude waterputten.

[bewerken] Kerken

Alkmaar kent maar liefst dertien kerken, waarvan zes tot het Rooms-Katholicisme behoren.

[bewerken] Sint-Laurenskerk

Grote of Sint-Laurenskerk
Grote of Sint-Laurenskerk

De bouw van de Sint-Laurenskerk aan de Koorstraat werd begonnen in 1470 en in 1520 voltooid. De kerk is ook nu nog het grootste middeleeuwse kerkgebouw in de Alkmaarse binnenstad. Vanwege de grote omvang noemt men het gebouw ook wel de Grote Kerk. Het werd waarschijnlijk ontworpen door de architect Anthonius Keldermans. Aan het begin van de Langestraat, vlakbij de Sint Laurenskerk, is in de bestrating het hoogste natuurlijke punt aangegeven van de oude zandrug waarop de kerk is gebouwd. Hier ziet men een kleine halve maan van grijze kinderkopjes.

[bewerken] Sint-Laurentiuskerk

De roomskatholieke Sint-Laurentiuskerk werd in 1859-1861 in neogotische stijl gebouwd. Het is één van de vroegste werken in Noord-Holland van de beroemde architect Pierre Cuypers. De St. Laurentiuskerk is een kerk op de plattegrond van een Latijns kruis. Tot de bijzonderheden behoren de luchtbogen aan de buitenkant van het gebouw en de toepassing van Limburgse mergelsteen (onder andere bij het rijk versierde roosventer boven de toegangsdeur in de westgevel).

In het interieur valt de fraaie neogotische detaillering op, bijvoorbeeld bij het houten tongewelf met de kleurige rozetten, of bij de reliëfs van mergelsteen langs de wanden. In de transepten bevinden zich kleurige wandschilderingen met de uitbeelding van het Bloedmirakel van Alkmaar, vervaardigd door J.A. Kläsener tussen 1874 en 1880. Eerder al schilderde hij de reeks kruiswegstaties (1866-1868)

Er is ook een neogotische inventaris met onder andere de oorspronkelijke door Cuypers ontworpen kerkbanken, een groot triomfkruis bij het begin van het koor, een Heilig Hartbeeld, een Maria-altaar (links van het koor) en een H.Bloedaltaar (rechts van het koor). Opmerkelijk zijn ook de gebrandschilderde ramen. De oudste hangen in het koor. Ze zijn vervaardigd door het atelier van Nicolas in Roermond (1862 en 1895), de andere zijn gemaakt door het atelier van J. Dobbelaere uit Brugge (1895-1907).

[bewerken] Baptistenkerk

De vroedschap van Alkmaar stond op 10 mei 1604 als eerste stad van de Nederlanden de Joden toe zich hier te vestigen. Op 5 juni 1802 kocht de Joodse Gemeente het gebouw. In 1842 werd op het achtererf een school gesticht voor godsdienstig en burgerlijk onderwijs. Dit werd door de rabbi gegeven, deze woonde naast de synagoge op nummer 13.

Twee steentjes in de voorgevel geven (in de Hebreeuwse tijdrekening) de data aan waarop het pand werd gerenoveerd: in 1826 en 1844. De renovatie in 1844 betrof volgens de Waterstaat-tekening een nieuwe voorgevel, een galerij voor vrouwen en een tongewelf met daarin de Davidster.

[bewerken] Don Bosco-kerk (1961-2007)

De Don Bosco-kerk gebouwd in 1961, is de enige kerk in de vorm van een stolpboerderij, werd in augustus 2007 gesloopt door de gemeente ondanks groeiend verzet van burgers. De mogelijkheden voor herbestemming zijn niet onderzocht.

[bewerken] Doopsgezinde Kerk

De doopsgezinde kerk, gebouwd in 1617 op initiatief van de beroemde voorganger Hans de Ries, is een van de oudste stenen doopsgezinde kerken in Nederland. Het was aanvankelijk een schuilkerk.

Evenals de andere Alkmaarse schuilkerken kreeg ook deze kerk een houten tongewelf. In de 19de eeuw werden het gebouw en de inrichting van de kerk sterk gewijzigd. Zo tekende C.W. Bruinvis, de latere stadsarchivaris, in 1854 een nieuwe voorgevel in neoclassicistische stijl met rondboogvensters. Het voorplein met bloemperk stamt uit 1856. In 1876 werd het gehele interieur veranderd naar ontwerp van stadsarchitect W.F. du Croix. Uit die tijd stammen de banken met hun neogotische detaillering.

Tot de oudste inventarisstukken behoort het neoclassicistische orgelfront uit 1819 van orgelbouwer J.C. Deytenbach. Het orgel zelf is een Flaes-orgel uit 1866.

[bewerken] Evangelisch-Lutherse Kerk

De Lutherse kerk werd gebouwd in 1692 begon haar bestaan als een schuilkerk. Het eenvoudige exterieur herinnert eraan, dat de Lutherse kerk als schuilkerk begonnen is. Het inwendige is echter, zoals bij Lutherse kerken gebruikelijk, veel rijker. Zo wordt de ruimte overdekt door een houten tongewelf met een verhoogd middenveld. Voorts zijn er een fraaie preekstoel met bijbehorende banken en een rijk bewerkt tochtportaal uit de bouwtijd.Tot de bijzonderheden behoort het schitterende orgel uit 1754, voorzien van rococo snijwerk en bovenop de afbeelding van een zwaan: symbool van Luther en de Lutheranen. Het orgel werd vermoedelijk gebouwd door de Pieter Müller, zoon van de bekende orgelbouwer Christian Müller.

[bewerken] Kapelkerk

De Kapelkerk dateert volgens sommigen uit ca. 1325, maar meer algemeen wordt aangenomen dat men met de bouw begonnen is omstreeks 1520, dus direct na het voltooien van de Grote Kerk. Ten tijde van de bouw van de Kapelkerk was de Laat nog water, daarom zit de ingang in de korte gevel aan de Kapelsteeg.

Opvallend aan de Kapelkerk zijn de zeer talrijke natuurstenen banden in de bakstenen muren. In 1707 werd de kerk uitgebreid met een hoge dwarsbeuk in Hollands classicistische stijl aan de noordzijde. Hierin kwam een bankenblok te staan, waarin de leden van het stadsbestuur konden plaatsnemen. Het bankenblok werd uitgevoerd in de moderne Lodewijk XIV-stijl. Kenmerkend voor die stijl zijn de krullende acanthusbladeren aan de opzetstukken van de deurtjes.

In 1760 werd het gebouw getroffen door een brand. Daarbij ging het middeleeuwse houten tongewelf verloren. Daarvoor in de plaats kwam het huidige stucgewelf met zijn verhoogde velden, voorzien van versieringen in rococostijl. Ook de houten preekstoel en de orgelkast met de bijbehorende houten omlijsting is in rococostijl uitgevoerd. Beide interieurstukken stammen uit 1762. Bij de vervaardiging waren Asmus Frauen uit Amsterdam en Willem Straatman uit Alkmaar betrokken. Het orgel is van de beroemde orgelbouwer Christian Müller. Tot de opmerkelijke interieurstukken behoren ook de grote koperen kaarsenkronen.

Bezienswaardig zijn de kleurige glas-in-loodramen, vervaardigd in de jaren 1920-1940 door de bekende glazenier Willem Bogtman uit Haarlem.

[bewerken] Remonstrantse Kerk

De Remonstrantse kerk is een schuilkerk, gelegen op een binnenterrein. Het gebouw werd in 1658 op de plaats van een houten gorterij gebouwd. In de gorterij kwam men eerst in het geheim bijeen. De monumentale entree tussen de twee klokgevelhuisjes stamt uit 1728. In het sierlijke ijzerwerk boven de deuren zijn de letters RK (Remonstrantse Kerk) verwerkt. Binnen heeft het kerkgebouw, dat afgedekt wordt door een houten tongewelf, aan drie zijden galerijen die rusten op houten zuilen. Het kerkinterieur is zeer fraai, met een 17de-eeuwse preekstoel en rondom een 18de-eeuws doophek met rijk versierde koperen doopbogen. Zowel op de preekstoel, als op het doophek staat een koperen lezenaar. Voor de verlichting beschikt men over diverse mooie koperen kronen, kaarsenarmen en blakers (17de en 18de eeuw). Het orgel (1792) is van de Amsterdamse orgelbouwer Johan Strümphler. De grenen vloer wordt nog steeds zoals vroeger met fijn zand bestrooid.

[bewerken] St. Dominicuskerk (1863-1985)

De St. Dominicuskerk werd gebouwd in de jaren 1863-1866 door de bekende architect Pierre Cuypers, die ook het Rijksmuseum en het stationsgebouw van Station Amsterdam Centraal ontwierp. Het was een zogenaamde kruisbasiliek met als meest kenmerkend onderdeel de forse toren die duidelijk de bedoeling had de Grote Kerk naar de kroon te steken. De toren vormde meer dan een eeuw lang een markant onderdeel van het silhouet van Alkmaar. De kerk was kunsthistorisch gezien van groot belang omdat het een van de weinige bewaard gebleven bouwwerken was uit de vroege periode van Cuypers’ optreden als architect. Bovendien was ook het interieur nog redelijk compleet. Het kerkbestuur besloot in 1972 om de St. Dominicuskerk te sluiten. Het aantal kerkgangers in de binnenstad liep terug. Het onderhoud van de toenmalige twee binnenstadskerken (de St. Dominicus aan de Laat en de St. Laurentius aan het Verdronkenoord) werd te duur. Het kerkbestuur koos voor het behoud van de St. Laurentius, die er bouwkundig gezien het best aan toe was. Op kunsthistorische waarde werd minder gelet. In 1974 werd de St. Dominicuskerk gesloten voor de eredienst. Jarenlang bleef het lot van de St. Dominicuskerk ongewis, maar in 1985 werd de kerk gesloopt, slechts een traptoren bleef bespaard. Thans kan men er winkelcentrum Domus vinden.

[bewerken] St. Josephkerk

De St. Josephkerk is geheel in neogotische stijl gebouwd, de kerk is op 1 januari 1910 in gebruik genomen. Het ontwerp is van de beroemde kerkenbouwers en leerlingen van P.J.H. Cuypers, Albert Margry, Jos Margry en J.M. Snickers. De kerk is geheel in neogotische stijl gebouwd, wat te zien is aan de plaatsing van de torens en de gewelven.

De kerk is fraai gesitueerd en bezit mooie gebrandschilderde ramen. Het beeld van Christus is in 1948 geplaatst ter herinnering aan in de oorlog omgekomen Alkmaarders. Hun namen staan vermeld op een gedenkplaat aan de muur van de kerk.

[bewerken] Verlosserskerk

De Verlosserskerk is opgetrokken in een expressionistische stijl verwant aan die van de Amsterdamse School, en werd in 1933 gebouwd naar een ontwerp van B.W. Plooij. Het gebouw heeft een kruisvorm als plattegrond, met op de kruising van de daken een zogenaamde dakruiter (torentje). In 1991 sloot de kerk zijn deuren, waarna het gebouw is verbouwd tot appartementencomplex.

[bewerken] De Christengemeenschap

Het kerkgebouw van de Christengemeenschap is gebouwd in organische stijl. De kerk is in 1994 in gebruik genomen.

[bewerken] De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen

Het kerkgebouw van de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen is een kerk die gebouwd volgens een typische Amerikaanse stijl. De kerk is in 1997 in gebruik genomen.

[bewerken] Molens

Molens behoren tot de cultuurhistorisch waardevolle streekeigen bebouwing met een voor de gehele regio bijzondere betekenis. Zeker de robuuste binnenkruiers komen vrijwel uitsluitend alleen voor in Noord-Holland boven het Noordzeekanaal. Molens vormen belangrijke elementen in het landschap en hebben vaak te maken met de ontstaansgeschiedenis van dat landschap. Omdat een molen wind moet vangen, staan ze in een open landschap of staken ze in ieder geval uit boven hun omgeving. Die voor molens kenmerkende situatie moet zoveel mogelijk worden bewaard, willen de molens volledig tot hun recht komen. Met andere woorden: molens horen in het zicht te staan. Als dat het geval is blijken molens ook waardevolle herkenningspunten in een gebied te zijn.

Molens worden over het algemeen goed beheerd en onderhouden. Ook bij kleine wijzigingen, restauratie en onderhoud is en wordt rekening gehouden met de oorspronkelijke verschijningsvorm. Ontwikkelingen kunnen een dreiging vormen voor molens. Door het bouwen in de directe omgeving van een molen wordt de molenbiotoop aangetast.

Alle molens zijn Rijksmonument conform de Monumentenwet. De nadruk van het beschermde welstandsniveau ligt op het behouden van de authentieke verschijningsvorm van de molens en de verwijzing naar de historie van Alkmaar, de gemeente Alkmaar telt maar liefst twaalf molens.

De Ambachtsmolen
Geestmolen
De Viaanse molen
Alkmaar, molen

[bewerken] Ambachtsmolen

De Alkmaarse Ambachtsmolen bemaalde de Raaksmaatsboezem. Men noemt dit type molen een strijkmolen omdat het door het geringe hoogteverschil het water als het ware ‘wegstreek’. Andere namen waaronder de Ambachtsmolen bekend staat zijn “achter Oudorp” en “’t Wuiver”.

[bewerken] De Eendracht

Kruseman van Eltenweg, poldermolen, ronde stenen grondzeiler uit 1771. Deze molen bemaalde vroeger de Eendrachtspolder op de Schermerboezem. Als gevolg van stadsuitbreidingen is de molen vrijwel rondom ingebouwd geraakt. De molen is nog niet zo lang geleden gerestaureerd, er is een houten scheprad geplaatst, dit scheprad is kenmerkend voor de molen.

[bewerken] De Geestmolen

De Geestmolen, Hoeverpad 13, poldermolen, eiken achtkant op lage voet, grondzeiler uit 1565. De Geestmolen bemaalde vroeger de 170 hectare grote Geestmolenpolder. Doordat in het begin van de jaren zestig de nieuwbouwwijk De Hoef is verrezen, heeft de molen nu geen landschappelijke functie meer. De Geestmolen is van het type achtkantige binnenkruier. Dit betekent dat de wieken binnen op de wind kunnen worden gezet (het mechanisme bevindt zich geheel in de kap).

[bewerken] De Gouden Engel

Kanaaldijk 235-236, Koedijk is in 2009 weer een fraaie molen rijker “De Gouden Engel”, op initiatief van de Stichting Johannes Bos wordt momenteel gebouwd aan de nieuwe stellingmolen, die u vanaf juni 2009 kunt bezoeken. De meelmolen, die op windkracht zal werken, zal vanaf dan zoveel mogelijk in bedrijf te zien zijn. Op hetzelfde terrein staan behalve de molen ook nog de koolboet en de oude maalderij, het kantoortje en de nieuw te bouwen molenschuur. De bovenverdieping van de molenschuur zal door de Historische Vereniging Koedijk als museum worden ingericht.

[bewerken] De Sluismolen

Helderseweg 87, poldermolen, eiken achtkant op lage voet, grondzeiler uit 1575/2002. Deze molen bemaalde de Grote Sluispolder. In 2001 is deze molen volledig uitgebrand, hij is nu weer in oude staat hersteld.

[bewerken] De Viaan

De Viaan, gelegen aan aan de Bergerweg 151, poldermolen, eiken achtkant op lage voet, grondzeiler uit 1579. Te samen met een elektrisch gemaal bemaalt deze molen nu nog steeds een groot deel van de Bergermeerpolder. De molen heeft een molenaarswoning maar deze is vermoedelijk nooit bewoond geweest.

[bewerken] De vier strijkmolens te Oudorp

Molenkade 6/9, strijkmolens, grondzeilers gebouwd tussen 1627 en 1630. Langs de Molenkade hebben in totaal zes strijkmolens gestaan. Ze staan bekend als “De molens bij de Zes Wielen”. Die naam verwijst niet naar de zes molens, maar naar de zes grote wielen waarmee indertijd de overhalen werden bediend. In 1688 is de meest oostelijke door brand verloren gegaan en is niet herbouwd. De meest westelijke werd gedemonteerd om in het openluchtmuseum te Arnhem weer opgebouwd te worden. Een Engelse bom maakte een einde aan de daar opgeslagen molen. De strijkmolens langs de Molenkade zijn niet alleen in cultuurhistorisch oogpunt van belang maar vormen samen een begeleiding voor de Zeswielen en Hoornseweg. Ook de molen van Piet en de Viaanse molen vormen door de situering (bij knooppunten/ entrees) structuurbepalende bouwwerken.

[bewerken] Molen De Groot / Molen van Piet

De Molen van Piet heet officieel molen De Groot. De naam Molen van Piet wordt veel gebruikt omdat de familie Piet de molen al vele jaren bewoont en beheert. De ronde stenen stellingmolen werd gebouwd in de 18e eeuw, en was bedoeld voor het malen van graan. Voor deze molen stond op deze plaats echter een zogenaamde standaardmolen, die gebouwd werd in 1605. De Molen van Piet is de enige molen uit de binnenstad die bewaard is gebleven. Er worden rondleidingen gegeven en er is een souvenirwinkeltje.

[bewerken] Munniken-, Raven en Robonsbosmolen

Munnikenboschpolder 5, poldermolen, grenen achtkant op lage voet, grondzeiler uit 1781/1976. De Robonsbosmolen is tot 1981 seinmolen van de Schermerboezem geweest. Daartoe was in onttakelde toestand (1931-1976) de molenkap permanent voorzien van een lamp. Sinds 1976 is de molen uitwendig weer compleet en is hij voor permanente bewoning ingericht.

[bewerken] 't Roode Hert

Zie 't Roode Hert voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Frieseweg 102 , korenmolen, achtkante stellingmolen, uit 1748. Korenmolen ’t Roode Hert heeft een rijke historie. Na twee keer afgebrand te zijn, staat er in 1925 weer een korenmolen op dezelfde plaats. Het is de voormalige rijstpeller de Witte Klok die sinds 1748 aan de zuidkant van de Zaanse Schans te Zaandam heeft gestaan. Er wordt hier nog steeds graan tot meel verwerkt. Een ruim assortiment aan bloem en meelsoorten is in de winkel bij de molen verkrijgbaar, evenals andere (biologische) producten zoals noten en zuidvruchten. Ook kan men een hapje eten in de lunchroom. Er bestaan plannen de molen ongeveer 300 meter te verplaatsen naar natuurgebied de Oudorperpolder (gepland 2011-2012). Dit is nodig om van windvang verzekerd te zijn nu er plannen zijn het nabijgelegen voormalig industriegebied Overstad met woningen en winkels te gaan bebouwen.

[bewerken] Onderwijs

[bewerken] Middelbaar onderwijs

Jan Arentsz

De Christelijke Scholengemeenschap Jan Arentsz is een christelijke school waarop men vmbo, havo en vwo (atheneum en gymnasium) kan volgen. De school heeft drie vestigingen, waarvan twee in Alkmaar, allebei aan de Mandenmakersstraat en één in Langedijk, aan de Bosgroet.

Petrus Canisius College

Het Petrus Canisius College is een katholieke scholengemeenschap met in totaal zes vestigingen, waarvan vier in Alkmaar. Twee Alkmaarse vestigingen geven alleen vmbo-onderwijs, één vestiging is voorbehouden aan havo- en vwo-leerlingen, en een vierde geeft in alle richtingen les.

Stedelijk Dalton College

Het Stedelijk Dalton College is een openbare scholengemeenschap voor vwo (atheneum), havo en vmbo. In 2004 ging de school met het Daltononderwijs werken; daarvoor was de naam het Jan van Scorel-College. Heeft daarnaast ook een plusklas voor kinderen van groep 8 (7) van de basisschool.

Willem Blaeu

Het OSG Willem Blaeu geeft openbaar onderwijs aan vmbo-, havo- en vwo-studenten, en is gevestigd aan de Robonsbosweg. Het is een zogenaamde Lootschool.

Murmelliusgymnasium

Het Murmelliusgymnasium is een categoraal gymnasium aan de Bergerhout, opgericht in 1904. Met minder dan 800 leerlingen is het Murmellius Gymnasium een relatief kleine school.

Horizon College

Het Horizon College is een MBO-school

[bewerken] Hoger onderwijs

Hogeschool Inholland, vestiging Alkmaar bestaat al meer dan 25 jaar en omvat ook een conservatorium.

[bewerken] Winkelen

Winkelcentrum in Alkmaar aan de Kanaalkade

Volgens het C.B.S. wordt Alkmaar de tweede winkelstad van Nederland genoemd vanwege haar verschillende soorten winkels. (Bron: C.B.S.) Donderdagavond is het koopavond.

Alkmaar heeft een aantal markten waarop inwoners, mensen uit de omgeving maar vooral ook toeristen op af komen. De gemeente Alkmaar kent de volgende markten:

[bewerken] Weekmarkten

Op dinsdag in Overdie op de Frederik Hendriklaan (11.30 - 15.30 uur), woensdagochtend in Oudorp op Nijenburgplein (08.00 - 12.00 uur), woensdagmiddag in De Mare op het Europaplein (12.30 - 17.00 uur) en zaterdag in het centrum op de Gedempte Nieuwesloot en Kerkplein (08.00 - 17.00 uur).

[bewerken] Jaarmarkten

Landbouwdag / Lappenmarkt (Laatste woensdag in september)

De Landbouwdag Alkmaar werd voor het eerst in 1884 georganiseerd. De eerste jaren werd deze dag voor agrariërs en andere bezoekers elke 5 jaar gehouden. Vanaf omstreeks 1900 werd de Landbouwdag jaarlijks gehouden. De keuringen beginnen om 09.00 uur, de deelnemers showen dan hun fokproducten. Zo'n 200 marktkraampjes maken deel uit van de Lappenmarkt, onlosmakelijk verbonden aan de Landbouwdag.

Half december is er een Kerstmarkt.

[bewerken] Politiek en bestuur

[bewerken] College van B&W

Per 15 januari 2007 is de heer P.M. Bruinooge (CDA) benoemd tot burgemeester van Alkmaar, de heer Bruinooge is 51 jaar. Hij is vanaf 1 juni 2003 burgemeester van de gemeente Renkum geweest en hij volgt mevrouw drs. M. van Rossen (PvdA) op die met ingang van 1 januari 2007 vervroegd is uitgetreden. De wethouders van Alkmaar zijn:

  • Dhr. J.C. Meijer (Hans) (PvdA)
  • Dhr. S.H. Binnendijk (Simon) (CDA)
  • Dhr. F.H. Hansen (VVD) (tot 31 maart 2008)
  • Dhr. N.M.C. Alsemgeest (Nico) (D66) (sinds 31 maart 2008)
  • Dhr. W.A.J. van Veen (Wim) (GroenLinks)
  • Mw. A. van Dam (Rian) (PvdA)

[bewerken] Gemeenteraad

De Alkmaarse gemeenteraad telt 37 leden:

[bewerken] Stedenbanden

Alkmaar heeft jumelages met de volgende steden:

[bewerken] Bekende Alkmaarders

Zie Lijst van Alkmaarders voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

[bewerken] Geboren

[bewerken] Woonachtig

[bewerken] Externe links

Wikimedia Commons
Wikimedia Commons heeft meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen: Alkmaar.


[bewerken] Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:


Gemeente Alkmaar

Stad: Alkmaar
Buurtschap: Omval
Wijken: Beverkoog · Bergerhof · Bergermeer · Boekelermeer · De Weijdt · Huigendijk (gedeeltelijk) · Koedijk (gedeeltelijk) · De Nollen · Nieuwpoort · Oudorp
Vlag van West-Friesland West-Friesland Wapen van West-Friesland

Samenwerkingsregio: Andijk · Drechterland · Enkhuizen · Hoorn · Koggenland · Medemblik · Opmeer · Stede Broec · Wervershoof
Overige gemeenten: Alkmaar · Harenkarspel · Heerhugowaard · Langedijk · Niedorp · Schagen
Gemeenten in de provincie Noord-Holland

Aalsmeer · Alkmaar · Amstelveen · Amsterdam · Andijk · Anna Paulowna · Beemster · Bergen · Beverwijk · Blaricum · Bloemendaal · Bussum · Castricum · Den Helder · Diemen · Drechterland · Edam-Volendam · Enkhuizen · Graft-De Rijp · Haarlem · Haarlemmerliede en Spaarnwoude · Haarlemmermeer · Harenkarspel · Heemskerk · Heemstede · Heerhugowaard · Heiloo · Hilversum · Hoorn · Huizen · Koggenland · Landsmeer · Langedijk · Laren · Medemblik · Muiden · Naarden · Niedorp · Oostzaan · Opmeer · Ouder-Amstel · Purmerend · Schagen · Schermer · Stede Broec · Texel · Uitgeest · Uithoorn · Velsen · Waterland · Weesp · Wervershoof · Wieringen · Wieringermeer · Wijdemeren · Wormerland · Zaanstad · Zandvoort · Zeevang · Zijpe

Nederland · Provincies · Gemeenten
Wikimedia Commons
 
Persoonlijke instellingen
Boek maken