Open Monumentendag
Elk jaar in september vinden in Europa één of meer Open Monumentendagen plaats. In diverse Europese landen worden dan gedurende een of enkele dagen monumenten opengesteld voor het publiek.
De Europese Open Monumentendagen vonden voor het eerst plaats in 1991. Daarvoor waren er al lokale initiatieven: in 1984 vond in Frankrijk de eerste Journée Portes Ouvertes plaats, en in 1987 vond in Nederland de eerste Open Monumentendag plaats. Naar aanleiding van het succes van de Franse en Nederlandse dagen, organiseerde het Comité voor Cultureel Erfgoed van de Raad van Europa in 1989 een internationale bijeenkomst, waarbij overleg plaatsvond over eventuele Europese Open Monumentendagen. De plannen die tijdens deze bijeenkomst bedacht zijn, werden door de Raad van Europa en de Nederlandse Stichting Open Monumentendag verder uitgewerkt. Dit leidde tot de eerste European Heritage Days in 1991. In 1991 deden 11 landen mee (waaronder België en Nederland), in 2005 waren het er 47.
Inhoud |
[bewerken] Thema
Elk jaar hebben de Open Monumentendagen een thema. De thema's afgelopen jaren waren als volgt:
[bewerken] Nederland
In Nederland vinden de Open Monumentendagen altijd in het tweede weekend van september plaats. Gemeenten beslissen zelf of ze meedoen aan de Open Monumentendagen en of ze het hele weekend meedoen of alleen de zaterdag of de zondag.
- 2011 - Nieuw gebruik - oud gebouw
- 2010 - De smaak van de 19e eeuw
- 2009 - Op de kaart
- 2008 - In teken van Sporen
- 2007 - Moderne monumenten
- 2006 - Feest!
- 2005 - Religieus erfgoed
- 2004 - Verdediging;
- 2003 - Boerderijen
- 2002 - Handel
- 2001 - Wonen
- 2000 - Water
- 1999 - Monumententaal groen
- 1998 - Historische bouwmaterialen
- 1997 - Schoolgebouwen
- 1996 - Industrieel erfgoed
[bewerken] Vlaanderen
In Vlaanderen worden de Open Monumentendag telkens begin september georganiseerd door het Departement RWO van de Vlaamse overheid. Jaarlijks kiest men een bepaald thema, zoals "staal", "hout", "kloosters en abdijen". Het is tevens de gelegenheid om de laureaat van de jaarlijkse Vlaamse Monumentenprijs bekend te maken.
Een analoog evenement is de "erfgoeddag" die in de lente wordt georganiseerd, in samenwerking met lokale partners (gemeente, provincie, privé), maar die zich ook richt op niet-materieel erfgoed.
- 2011 - Conflict
- 2010 - De Vier Elementen
- 2009 - Zorg
- 2008 - 20ste Editie - 20ste Eeuw
- 2007 - Wonen
- 2006 - Import-Export
- 2005 - Grondstof, stof tot nadenken - Hout
- 2004 - Van nature...een monument
- 2003 - Grondstof, stof tot nadenken - Steen
- 2002 - Symbolen
- 2001 - Grondstof, stof tot nadenken - Metaal
- 2000 - Tijd
- 1999 - Via Europa - Reisverhalen in steen
- 1998 - Feest
- 1997 - Monumenten van Arbeid
- 1996 - Zorg en zin voor kleur
- 1995 - Openbare gebouwen - samenleving onder dak
- 1994 - Monumenten van vervoer(ing)
- 1993 - Monumenten Al-licht
- 1992 - Schoolgebouwen zijn ankers
- 1991 - Er zit muziek in
- 1990 - Koninklijke' Monumentendagen
- 1989 - Monumenten (be)leven
[bewerken] Brussels Hoofdstedelijk Gewest
De Openmonumentendagen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest vinden traditioneel plaats in de maand september en duren een gans weekend. Aansluitend hierop vindt Monumentenmaandag plaats, waarop scholen binnen het Brussels Hoofdstedelijk Gewest zich kunnen inschrijven.
- 2011 - Restauratie & Conservatie
- 2010 - Steen & Co
- 2009 - Van andere oorden
- 2008 - Expo 58 : voor en na. Het Brusselse erfgoed sinds de Tweede Wereldoorlog
- 2007 - Licht en Verlichting
- 2006 - Lichaam en Geest
- 2005 - Brussel, 175 jaar Hoofdstad
- 2004 - Modernisme - Art Deco
- 2003 - Handel
- 2002 - Archeologie
- 2001 - Erfgoed en ambacht
- 2000 - 1900-2000: Een eeuw architectuur en stedenbouw
- 1999 - Kunst en openbaar erfgoed
- 1998 - Plaatsen om te feesten
- 1997 - De architecturale gehelen
- 1996 - Herbestemming van het patrimonium
- 1995 - Architectuur en natuur
- 1994 - Werk
- 1993 - Glas en ijzer
- 1992 - Brussel, een neoklassiek voorbeeld
- 1991 - Een minder bekend patrimonium: Brussel in het interbellum. Tuinwijken & Spektakelzalen
- 1990 - Geen thema
- 1989 - Geen thema
[bewerken] Per jaar
[bewerken] 2011
In 2011 werden de Open Monumentendagen op 10 en 11 september voor de 25e maal in Nederland gehouden. Het thema dit jaar was Nieuw gebruik - oud gebouw. In de 330 deelnemende gemeenten was er een recordaantal bezoekers van circa 950.000. Door het thema van dit jaar waren er veel monumenten voor het eerst te bezichtigen, ook leegstaande gebouwen en complexen waarvoor nog nieuwe bestemmingen worden gezocht stonden eenmalig open voor publiek. Vorig jaar trok dit weekend 905.000 bezoekers. Het grootste bezoekersaantal was ook dit jaar weer in Amsterdam waar er in twee dagen 39.000 bezoekers waren in de 64 opengestelde monumenten. Toppers met meer dan 1.000 bezoekers waren: Museum Het Grachtenhuis (geopend in april 2011) met ruim 4.000 bezoekers, The Bank (vroegere Amsterdamsche Bank) met 3.000 bezoekers, Huis Hammerstein (van advocaat Hammerstein) met meer dan 4.000 bezoekers en het voormalige Shell-complex Overhoeks met circa 2.500 bezoekers.[1]
[bewerken] 2010
- Nederland: 11 en 12 september en heeft het thema De smaak van de 19e eeuw.
- Vlaanderen: zondag 12 september, thema: de vier elementen (water, aarde, vuur, lucht).
- Wallonië : 11 en 12 september, thema: Les métiers du patrimoine.
[bewerken] 2009
In 2009 waren de Open Monumentendagen op 12 en 13 september. Het thema was Op de kaart. Het bezoekersaantal in 360 gemeenten was circa 850.000.
[bewerken] 2008
In 2008 waren de Open Monumentendagen in Nederland op 13 en 14 september. Het thema was in teken van Sporen. Er waren 900.000 bezoekers, ongeveer hetzelfde aantal als het jaar ervoor. De leegstaande strafgevangenis De Blokhuispoort in Leeuwarden was met 18.000 bezoekers het meest in trek. De Open Monumentendag werd in 350 gemeenten gehouden.
[bewerken] 2007
- De Nederlandse Open Monumentendagen van 2007 vonden plaats in het weekend van 8 en 9 september. De titel was "Moderne Monumenten". Monumenten uit de twintigste eeuw stonden centraal. Bouwwerken uit de periode 1900-1965 waren gratis opengesteld voor het publiek. Er deden 350 gemeenten mee aan de dagen. Net als in 2006 bezochten circa 900.000 mensen een van de circa 3.000 monumenten die opengesteld waren. Hoogtepunt van dit jaar was de “Inktpot”, het Derde Administratiegebouw van de NS, in Utrecht die op de zaterdag ruim 7.000 bezoekers trok. Het voormalige bankgebouw van architect De Bazel in Amsterdam werd door circa 4.000 mensen bezocht.
- In Vlaanderen (9 september 2007) is het thema "wonen", in Wallonië (8 en 9 september): "militair erfgoed" en in Brussel (op 15 en 16 september): "licht en verlichting".
[bewerken] 2006
- De Open Monumentendagen van 2006 vonden in Nederland plaats op zaterdag 9 en zondag 10 september en het centrale thema was feest. Net als een jaar ervoor bezochten circa 900.000 mensen een van de circa 3.500 monumenten die opengesteld waren. Een topper was de pas gerestaureerde Ridderzaal in Den Haag met circa 15.000 bezoekers.
- In België vonden de Open Monumentendagen in 2006 plaats op 9 (Wallonië) en 10 (Vlaanderen) september. Met 480.000 bezoekers in Vlaanderen was het een succes. Het thema was dit jaar "import-export".
[bewerken] 2005
De Open Monumentendagen van 2005 werden officieel geopend van 2 tot 4 september in Praag en Chrudim (Tsjechië).
Programma 2005:
| Land | Data | Thema |
|---|---|---|
| Albanië | 28 t/m 30 september | Cultureel toerisme in Albanië |
| Andorra | 11 en 12 september | Vall Madriu-Perafita-Claror |
| Armenië | 3 t/m 18 september | Boeken van wegen, wegen van boeken |
| Azerbeidzjan | 23 t/m 25 september | Culturele verscheidenheid en het vredesproces |
| België: | ||
| - Brussel | 17 en 18 september | 175e verjaardag van Brussel als hoofdstad |
| - Vlaanderen | 11 september | Hout - Grondstof, stof tot nadenken |
| - Wallonië | 10 en 11 september | Middeleeuwen |
| Bosnië en Herzegovina | 19 t/m 22 september | Het cultureel erfgoed als communicatiemiddel |
| Bulgarije | 24 t/m 26 september | Zuidoost-Europa: een gemeenschappelijk erfgoed |
| Cyprus | 18 september | Iliakos en binnenplaats, ruimte om te leven |
| Denemarken | 10 en 11 september | Huizen van het modernisme |
| Duitsland | 11 september | Oorlog en vrede |
| Estland | 15 t/m 18 september | Parken en tuinen |
| Finland | 9 t/m 11 september | Tuinen en parken |
| Frankrijk | 17 en 18 september | Ik hou van mijn erfgoed |
| Georgië | 13 t/m 30 september | Europa, een gemeenschappelijk erfgoed |
| Griekenland | 23 t/m 25 september | Laten we eten: cultuur aan tafel |
| Hongarije | 17 en 18 september | Staande stenen - Kastelen, forten, paleizen |
| Ierland | 4 t/m 11 september | Europa, een gemeenschappelijk erfgoed |
| IJsland | 10 september | Oude begraafplaatsen |
| Italië | 24 en 25 september | Cultuur en levenswijze |
| Kroatië | Laatste week van september | Open geheimen |
| Letland | 9 t/m 11 september | De 100 best bewaarde monumenten |
| Liechtenstein | 17 september | Minnezang en dans van de insecten |
| Litouwen | 23 september t/m 1 oktober | Europa, een gemeenschappelijk erfgoed. Erfgoed en cultureel toerisme |
| Luxemburg | 10 en 11 september | Het verleden bewaren |
| Macedonië | 23 t/m 30 september | Ontastbaar erfgoed |
| Malta | 17 t/m 23 oktober | Het Museum van het Lokale Erfgoed |
| Moldovië | 16 t/m 18 september | Water - bron van leven en beschaving |
| Monaco | 2 oktober | Maritiem erfgoed |
| Nederland | 10 en 11 september | Religieus erfgoed |
| Noorwegen | 11 september | Van moker tot PC |
| Oekraïne | 1 september | onbekend |
| Oostenrijk | 9 september | Reconstructie |
| Polen | 17 en 18 september |
|
| Portugal | 24 en 25 september | Muziek |
| Roemenië | 17 september | Water en het architectonisch erfgoed |
| Rusland | 3 en 4 september | Erfgoed van elders |
| San Marino | 11 september | Europa, een gemeenschappelijk erfgoed |
| Servië | 5 t/m 30 september | Land |
| Slovenië | 24 september | Ontastbaar cultureel erfgoed |
| Slowakije | 9 t/m 30 september | Een ander erfgoed is een gemeenschappelijk erfgoed |
| Spanje | september en oktober | Erfgoed van elders |
| - Andalusië | 1 oktober | Historische verbanden in Andalusië |
| - Catalonië | 30 september en 1 oktober | Erfgoed in de directeomgeving |
| Tsjechië | 9 t/m 18 september | Nieuw leven in een historische omgeving |
| Turkije | onbekend | onbekend |
| Verenigd Koninkrijk: | ||
| - Engeland | 8 t/m 11 september | Een viering van de Engelse gemeenschappen |
| - Londen | 17 en 18 september | De architectuur en het bebouwde milieu van Londen |
| - Noord-Ierland | 10 en 11 september | Europa, een gemeenschappelijk erfgoed |
| - Schotland | Elk weekend in september | Europa, een gemeenschappelijk erfgoed |
| - Wales | 10, 11, 17, 18, 24 en 25 september | Europa, een gemeenschappelijk erfgoed |
| Wit-Rusland | onbekend | onbekend |
| Zweden | 11 september | Maritiem erfgoed |
| Zwitserland | 10 en 11 september | Voor en na |
[bewerken] Verwante onderwerpen
[bewerken] Externe links
- Infosite Europese Erfgoed Dagen
- Infosite Open Monumentendagen Nederland
- Infosite Open Monumentendag Vlaanderen
- Infosite Open Monumentendagen Brussels Hoofdstedelijk Gewest
- Infosite Open Monumentendag Wallonië
- Infosite Open Monumentendag Luxemburg
- Infosite Open Monumentendagen Frankrijk
- Infosite Open Monumentendag Duitsland
- Infosite Open Monumentendag Verenigd Koninkrijk
- Infosite Open Monumentendag Londen
- Infosite Open Monumentendag Zwitserland
- Infosite Open Monumentendag Oostenrijk
- Infosite Open Monumentenweek Ierland
| Bronnen, noten en/of referenties |
