Lijst van gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog: 1939

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Duitsers vernielen de slagboom aan de grens met Polen

Dit is een lijst van gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog tijdens het jaar 1939. De Tweede Wereldoorlog begon in de opvatting van de veel historici op 1 september 1939, hoewel het op die dag nog alleen ging om oorlog in Europa, namelijk de Duitse aanval op Polen. Al in de dagen daarna verklaarden Groot-Brittannië en Frankrijk Duitsland de oorlog - de Verenigde Staten bleven afzijdig, evenals Japan. Maar pas met de Japanse aanval op Pearl Harbor op 7 december 1941 was er sprake van oorlog op andere continenten met twee grote blokken: geallieerden (Groot-Brittannië, VS, Frankrijk, Benelux, Denemarken, Noorwegen e.a.) en asmogendheden (Duitsland, Italië, Japan e.a.) en daardoor een echte wereldoorlog.

De maanden voorafgaand aan deze dag zijn ook opgenomen in dit artikel.

Opmerking: Bij het opzoeken van gebeurtenissen naar datum gebeurt het soms dat verschillende officiële bronnen elkaar qua datum tegenspreken. Vrijwel altijd zijn deze verschillen zeer klein, meestal één dag verschil. De oorzaak hiervan is te vinden in het feit dat bepaalde militaire acties tijdens de nacht starten en nog doorlopen in de vroege uren van de volgende dag. Ook gebeurt het dat een auteur de situatie beschrijft wanneer de actie volledig afgelopen is, met andere woorden de dag na de overgave, de dag na de vredesonderhandeling, enz. Ook zij opgemerkt dat het einde van een militair offensief of campagne niet steeds eenduidig te bepalen is. De bepaling van de datum is afhankelijk van de referentie die door de auteur werd gebruikt. Er is getracht in deze lijst zo veel mogelijk de exacte referentie van de datum aan te duiden via een omschrijving van wat er gebeurd is of bedoeld werd.

Januari[bewerken]

24 januari

  • Opdracht van Göring aan Heydrich, chef van de Sipo, voor de "Lösung der Judenfrage durch Auswanderung oder Evakuierung".
  • Oprichting van de Reichszentrale für jüdische Auswanderung o.l.v. R. Heydrich in Duitsland

26 januari

30 januari

  • Rede van Adolf Hitler voor de Reichstag. Hij verklaart dat de Joden in Europa in een komende oorlog vernietigd zullen worden.

Februari[bewerken]

10 februari

  • Het eiland Hainan wordt door de Japanners bezet.

13 februari

  • Uitbreiding van de dienstplicht in Duitsland: zij kan voor onbepaalde tijd worden opgelegd.

15 februari

  • Medio februari besluit de Nederlandse ministerraad tot oprichting van een kamp voor joodse vluchtelingen in Westerbork.
  • Duitse verordening over de inzet van de vrouwelijke arbeidskrachten in het landbouwbedrijf en de huishouding.

24 februari

27 februari

  • Frankrijk en Groot-Brittannië erkennen Franco's regering.

Maart[bewerken]

14 maart

  • Met de hulp van Hitler roepen Slowaakse separatisten de onafhankelijkheid uit van Slowakije, dat een vazalstaat van Duitsland wordt.

15 maart

  • In de nacht van 14 op 15 maart wordt de Tsjechische president Emil Hácha middels intimidatie gedwongen de controle over zijn land over te dragen aan de Duitsers.
  • Duitse troepen bezetten Praag.

16 maart

18 maart

  • Generaal Franco van Spanje en President Salazar van Portugal sluiten een vriendschaps- en niet-aanvalsverdrag af; ook wel bekend als het "Iberische pact".

22 maart

23 maart

  • Duitsland neemt het Memelland in. Hitler geeft voor de laatste keer een toespraak naar aanleiding van een gebiedsuitbreiding zonder dat er een schot voor gelost hoefde te worden.
  • Polen verwerpt de Duitse eisen over Danzig.

26 maart

28 maart

30 maart

  • Het Verenigd Koninkrijk garandeert de Poolse onafhankelijkheid, Frankrijk zal dit voorbeeld later volgen.

31 maart

April[bewerken]

1 april

7 april

14 april

  • President Roosevelt (Verenigde Staten) verzoekt Hitler en Mussolini om te stoppen met de agressie in Europa.

17 april

19 april

26 april

  • Groot-Brittannië voert de dienstplicht in.

28 april

Mei[bewerken]

3 mei

  • De Joodse Sovjet-Russische volkscommissaris van Buitenlandse zaken Maksim Litvinov wordt ontslagen omdat hij geen aanvaardbare gesprekspartner is voor Duitsland.

4 mei

  • De ontslagen Sovjet-Russische volkscommissaris van Buitenlandse zaken Litvinov wordt vervangen door Vjatsjeslav Molotov. Hiermee wordt een totale wending ingeluid van Moskous buitenlandse politiek.

4 mei

22 mei

  • De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Joachim von Ribbentrop en zijn Italiaanse ambtgenoot Galeazzo Ciano ondertekenen het staalpact. Het pact heeft een duur van tien jaar en omvat een alliantie tussen Italië en Duitsland bij internationale bedreigingen aan een van de leden; onmiddellijke hulp en ondersteuning aan de andere tijdens oorlog; er mag geen wapenstilstand ondertekend worden zonder de toestemming van de andere ondertekenaar en een samenwerking op economisch en militair vlak. Japan wordt uitgenodigd tot het pact toe te treden.

23 mei

  • Hitler geeft de militaire leiding opdracht zich voor te bereiden op een oorlog met Polen.

31 mei

  • Duitsland en Denemarken sluiten een niet-aanvalsverdrag.

Juni[bewerken]

3 juni

20 juni

  • Het eerste raketvliegtuig ter wereld, de Heinkel He 176, maakt in Duitsland zijn eerste proefvlucht.

Juli[bewerken]

20 juli

24 juli

  • Groot-Brittannië, Frankrijk en de Sovjet-Unie beloven elkaar wederzijdse steun in het geval een van de drie wordt aangevallen. De overeenkomst zal pas van kracht zijn als een gelijkaardige militaire overeenstemming is bereikt.
  • Een geheime vergadering tussen de Poolse, Britse en Franse cryptografen wordt georganiseerd te Pyry, nabij Warschau, Polen. De vergadering duurt tot 25 juli en de Fransen en Britten krijgen een replica van de Enigma codeermachine mee. De Polen verklaarden dat ze reeds vanaf december 1932 in staat waren de Duitse Enigma-berichten te ontcijferen maar dat sinds de recente Duitse aanpassingen aan dat Enigma-systeem (15 september 1938, 15 december 1938 en 1 januari 1939) ze dit niet meer konden. Daarna gaf de Poolse Generale Staf in januari 1939 Maksymilian Ciężki en Gwido Langer toestemming om hun Enigma-geheimen door te geven aan de Franse en Britse collega's. De Fransen, die de Polen de Enigma-documenten hadden overhandigd wisten tot op de vergadering helemaal niets van het kraken van Enigma.

26 juli

Augustus[bewerken]

11 augustus

15 augustus

19 augustus

  • Duitsland stuurt veertien U-Boten de Noord-Atlantische Oceaan in.

21 augustus

  • Slagschip Admiral Graf Spee vertrekt samen met haar bevoorradingsschip Altmark uit de Duitse haven Wilhelmshaven op een missie naar de Atlantische Oceaan. De missie van de Admiral Graf Spee was om raids uit te voeren op Britse handelsschepen in het zuidelijk deel van de Atlantische Oceaan om zo de aanvoerlijnen naar Groot-Brittannië te ondermijnen.
  • Stalin laat weten dat hij een niet-aanvalsverdrag met Duitsland wil sluiten.

23 augustus

24 augustus

25 augustus

  • Groot-Brittannië en Polen ondertekenen een wederzijds bijstandsverdrag. Hiermee verklaart Groot-Brittannië openlijk zijn steun aan Polen in het geval Duitsland Polen zou binnenvallen. Dit is een tegenvaller voor de strategie van Hitler.
  • Hitler stelt de aanval op Polen voor de volgende dag vast maar herroept het bevel als Benito Mussolini hem laat weten dat Italië niet bereid is oorlog te voeren.
  • Het Duitse slagschip SMS Schleswig-Holstein komt in Danzig aan.

26 augustus

27 augustus

  • Hitler stelt de datum voor de invasie van Polen vast op 1 september 1939.

28 augustus

29 augustus

30 augustus

  • Een algehele mobilisatie van het Poolse leger wordt van kracht.

31 augustus

September[bewerken]

De geallieerden en de asmogendheden, september 1939

1 september

  • Het begin van de Tweede Wereldoorlog. De Duitse invasie in Polen onder leiding van generaal Walther von Brauchitsch gaat van start op vrijdagochtend 4.45 uur onder codenaam Fall Weiss. Deze militaire inval zal escaleren tot wat later bekend zal worden als de Tweede Wereldoorlog. De Duitse legermacht van 63 divisies (waaronder 6 pantserdivisies en 10 gemechaniseerde divisies), ondersteund door 1300 vliegtuigen, valt via de Duitse en Slowaakse grens Polen binnen en heeft tot doel de 24 Poolse divisies uit te schakelen door een snelle omcirkeling en het doorsnijden van aanvoer- en communicatielijnen.
  • Bij Gdansk wordt het Poolse garnizoen te Westerplatte door het Duitse slagschip SMS Schleswig-Holstein beschoten.
  • Adolf Hitler maakt een verklaring over 21 grensincidenten in zijn rede voor de Rijksdag en verantwoordt de invasie die 's ochtends is begonnen als een defensieve actie. Joachim von Ribbentrop en andere leden van het Ministerie van Buitenlandse Zaken lichten de internationale pers in over de vermeende Poolse agressie op het radiostation te Gleiwitz.
  • Hitler maakt bekend dat hij, indien hij mocht uitvallen, zal worden opgevolgd door Hermann Göring en dat de daarop volgende in de lijn van opvolging Rudolf Hess zal zijn.
  • In Duitsland wordt een verbod van kracht op het luisteren naar buitenlandse radiozenders.
  • Italië legt verklaringen af dat het niet betrokken wil geraken in het conflict.
  • Hitler voert het Euthanasiebevel in. Geesteszieken moeten in vijf speciale instellingen om het leven worden gebracht.
  • De avondklok voor Duitse Joden wordt ingevoerd (straatverbod tijdens de wintermaanden na 20u en tijdens de zomer na 21u).

2 september

  • Polen vraagt om hulp aan Groot-Brittannië en Frankrijk.
  • Er wordt druk diplomatiek overleg gepleegd tussen Groot-Brittannië en Frankrijk, maar er komt geen overeenkomst.
  • Duitse troepen behalen gemakkelijke overwinningen in Silezië, Pommeren, Oost-Pruisen en bij Częstochowa.
  • De Duitse Heeresgruppe Süd onder leiding van generaal Wilhelm List bedreigt Krakau.
  • De eerste brandstoffenbeschikking wordt van kracht in Nederland.
  • De Italiaanse dictator Benito Mussolini stelt een internationale conferentie voor om het Pools-Duitse conflict op te lossen, Groot-Brittannië en Frankrijk eisen een onmiddellijke terugtrekking van de Duitse troepen. Hierop trekt Mussolini zich terug als bemiddelaar.
  • Nazi-Duitsland verklaart de Noorse neutraliteit te zullen eerbiedigen.
  • Neville Chamberlain (Engelse politicus) stuurt Hitler een ultimatum: als Duitsland zijn troepen niet onmiddellijk uit Polen terugtrekt, betekent dit oorlog met Groot-Brittannië.

3 september

  • Hitler ontvangt het ultimatum van Groot-Brittannië waarin het gesommeerd wordt om voor 11.00 uur bekend te maken dat het zijn troepen uit Polen zal terugtrekken, zo niet dan zal Groot-Brittannië zich vanaf 11.00 uur in staat van oorlog beschouwen met Duitsland. Hitler negeert dit ultimatum.
  • Neville Chamberlain verklaart om 11.15 uur op de BBC-radio dat Groot-Brittannië in staat van oorlog is met Duitsland.
  • Frankrijk verklaart Duitsland de oorlog om 17.00 uur.
  • Er wordt een oorlogskabinet opgericht te Londen en de Britten voeren een zeeblokkade in tegen Duitsland.
  • Brits-Indië verklaart de oorlog aan Duitsland.
  • Australië verklaart de oorlog aan Duitsland.
  • Nieuw-Zeeland verklaart de oorlog aan Duitsland.
  • Winston Churchill wordt benoemd tot 1e Lord van de Britse Admiraliteit.
  • Het Britse passagiersschip RMS Athenia wordt getorpedeerd door U-boot U-30 onder bevel van de luitenant-ter-zee Lemp. Er vallen 112 doden, waaronder 28 Amerikanen. De Athenia is het eerste Britse slachtoffer van het Duitse optreden op zee.
  • Generaal Lord Gort wordt benoemd tot bevelhebber van de British Expeditionary Force.
  • Generaal Ironside wordt, in opvolging van Lord Gort, benoemd tot stafchef van het Britse leger.
  • Het grootste deel van de Poolse luchtmacht is vernietigd. De Poolse communicatielijnen zijn door de Duitse aanvallen aangetast.
  • In de nacht van 3 op 4 september wordt de eerste waarheidsaanval uitgevoerd door de RAF. Start van de Confetti-oorlog.
  • Duitsland vraagt de Sovjet-Unie om bijstand volgens het Molotov-Ribbentroppact.

4 september

  • De belastingen in Duitsland stijgen met 50%.
  • Japan verklaart zich neutraal in Pools-Duitse conflict en meldt dat zijn oorlog tegen China sinds 1937 een intern probleem is.
  • Het Duitse 3e Leger onder Georg von Küchler en het Duitse 4e Leger onder Günther von Kluge herstellen de corridor tussen Oost-Pruisen en Duitsland.
  • RAF-bommenwerpers voeren hun eerste aanvallen uit op Duitse oorlogsschepen in de Bocht van Helgoland. De Britse regering staat nog geen aanvallen toe op doelen in Duitsland.
  • De Nederlandse minister-president De Geer legt voor de Tweede Kamer een regeringsverklaring af over de Nederlandse neutraliteit.

5 september

  • De Verenigde Staten verklaren neutraal te zijn in het Pools-Duitse conflict.
  • Duitse troepen steken in Polen de rivier Weichsel.

6 september

7 september

  • Zuid-Afrika verklaart de oorlog aan Duitsland.
  • Franse legertroepen (patrouilles) trekken in de nacht van 7 op 8 september de Frans-Duitse grens over nabij Saarbrücken, waarmee het Saaroffensief gestart wordt. De Fransen ondervinden weinig weerstand, maar hun voortgang wordt evenwel opgehouden door de Westwall en een slechte interne organisatie.
  • De Poolse linie bij rivier Warta wordt door de Duitsers doorbroken. De Duitse 10e Leger rukt op vanuit het zuiden en staat op 55 km van de hoofdstad Warschau. De 3e Leger uit het noorden arriveert aan de rivier de Narew, op 40 km van de Poolse hoofdstad. De Duitsers denken dat alle Poolse strijdkrachten omsingeld zijn en wijzigen hun plannen. Doch veel Polen kunnen de rivier de Wistula oversteken en stellen zich op ter verdediging van Warschau. De Duitsers maken een grotere omcirkeling vanaf de rivier de Bug.

8 september

  • De Britten introduceren opnieuw het [konvooi]]systeem, dat in 1918 voor het laatst werd gebruikt. Britse koopvaardijschepen in de Noordzee en de Atlantische Oceaan varen vanaf nu in konvooien met militaire bescherming.
  • De Duitse 4e pantserdivisie bereikt Warschau, voert een eerste aanval uit maar wordt teruggeslagen.

9 september

10 september

11 september

12 september

13 september

14 september

  • Ten noorden van de Waddeneilanden wordt een Nederlands militair vliegtuig neergeschoten door een Duits vliegtuig.

16 september

  • De stad Warschau weigert het Duitse bevel tot overgave.

17 september

  • De Sovjet-aanval op Polen: Sovjettroepen vallen met dertig divisies Polen binnen en rukken op naar de Curzonlijn en bezetten het onverdedigde Oost-Polen.
  • Warschau is omsingeld door de Duitsers en krijgt elke dag hevige bombardementen te verduren.
  • Vliegdekschip HMS Courageous (50) wordt getorpedeerd en ten zuiden van Ierland tot zinken gebracht door U-boot U-29. De HMS Courageous (50) was het eerste schip van de Royal Navy dat in de Tweede Wereldoorlog verloren ging.
  • De Poolse regering wijkt uit naar Roemenië.
  • Premier Vjatsjeslav Molotov van de Sovjet-Unie verklaart dat de Poolse regering niet meer bestaat.
  • In de nacht van 17 september bereikte de eerste groep Poolse cryptografen de grens tussen Polen en Roemenië. De meesten van hen zullen tegen begin oktober geïnstalleerd zijn in Château de Vignolles, nabij Gretz-Armainvilliers, Frankrijk.

18 september

19 september

  • Hitler houdt een triomfantelijke intocht in de stad Danzig (Gdansk), Polen.
  • Duitse en Sovjettroepen ontmoeten elkaar bij Brest-Litovsk, Polen.
  • De eerste Britse troepen van de British Expeditionary Force arriveren in Frankrijk.
  • Winston Churchill stuurt een memorandum uit over de belemmering van de Duitse ertsaanvoer door de Noorse territoriale wateren.
  • Conferentie van de Oslo-staten in Kopenhagen.

20 september

  • Er wordt melding gemaakt van luchtgevechten tussen Duitse en Franse jachtvliegtuigen.
  • Duits-Russisch overleg over de afbakening van de grens in Polen.

21 september

  • Reinhard Heydrich geeft instructies aan de SS-Einsatzgruppen om de Joden samen te drijven in getto's nabij spoorlijnen, als voorbereiding tot een finale oplossing.
  • Duits-Russisch akkoord over de afbakening van de grens in Polen.
  • De IJzeren Garde, een fascistische Roemeense groep, vermoordt de Roemeense eerste minister Armand Calinescu.
  • De Franse troepenmacht die zijn posities moest standhouden in het Saaroffensief krijgt het bevel terug te trekken, mochten de Duitsers tot de tegenaanval overgaan.

22 september

23 september

  • Het Duitse opperbevel (Oberkommando der Wehrmacht) verklaart de Poolse veldtocht voor beëindigd.
  • Kleine schermutselingen worden gemeld aan de Frans-Duitse grens, in Saarland. De Franse tankbataljons worden teruggetrokken.

24 september

  • 1 150 Duitse vliegtuigen bombarderen Warschau.

25 september

  • Duitsland voert verdere rantsoeneringen in voor voedingsproducten; vlees: 600 gram per persoon per week, brood en meel: 2500 gram per persoon per week.

26 september

27 september

  • Warschau geeft zich over na zware bombardementen op de stad, die gestart waren op 17 september.
  • Tien Poolse divisies zijn omsingeld in de vesting Modlin bij Kutno en geven zich over.
  • Een Duits militair bestuur wordt gevormd voor West-Polen.
  • De Amerikaanse president Franklin Delano Roosevelt stuurt een vredesoproep naar Adolf Hitler.
  • Adolf Hitler informeert de bevelhebbers van de Heer, Luftwaffe en Kriegsmarine dat hij van plan is Duitsland kortelings het Westen te laten aanvallen.

28 september

29 september

  • Het pact voor wederzijdse hulp wordt ondertekend door de Sovjet-Unie en Estland. De Sovjet-Unie krijgt toegang tot de lucht- en zeehavens van Estland.
  • Ministers van Buitenlandse zaken Joachim von Ribbentrop (Duitsland) en Vjatsjeslav Molotov (Sovjet-Unie) komen een nieuwe verdeling van Polen overeen.
  • De Verenigde Staten voeren het wapenembargo tegen de oorlogvoerende landen op.

30 september

Oktober[bewerken]

1 oktober

  • Na zware gevechten geeft de Poolse marinecommandant zich over en komt er een einde aan de verdediging van de Poolse kust. De marinebasis Hel wordt ingenomen door de Duitsers. Drie Poolse torpedobootjagers en drie onderzeeboten kunnen nog uit de Oostzee vluchten en zullen in Britse havens aankomen.

3 oktober

  • Het Brits Expeditionair leger (1ste Legerkorps) neemt een sector over van het Franse leger.

4 oktober

  • De Franse terugtocht uit Saarland is voltooid en hiermee sluit het Saaroffensief; slechts een veiligheidsscherm van lichte infanterie blijft achter.

5 oktober

  • Het gezamenlijk bijstandspact tussen de Sovjet-Unie en Letland wordt ondertekend, waardoor de Russen de zee- en luchthavens kunnen gebruiken.

6 oktober

  • Adolf Hitler kondigt in de Rijksdag een vredesplan aan voor Frankrijk en Groot-Brittannië.
  • De evacuatie van Rijksduitsers - dus staatsburgers van het Duitse Rijk - uit Litouwen gaat van start.
  • De laatste georganiseerde Poolse tegenstand eindigt bij Kock als 17.000 Polen zich overgeven. De totale Poolse verliezen bedragen: 66.000 gesneuvelden, ten minste 200.000 gewonden en 694.000 krijgsgevangenen. Ongeveer 100.000 Polen vluchten via buurlanden Litouwen, Hongarije en Roemenië. Velen geraken tot in Frankrijk en Groot-Brittannië om aldaar een Pools leger in ballingschap op te richten. De Duitse verliezen bedragen 13.981 gesneuvelden.
  • Begin van de Schemeroorlog, die eindigde op 8 april 1940 met de Duitse aanval op het neutrale Noorwegen.

9 oktober

  • De eerste 22 Joodse vluchtelingen komen aan in kamp Westerbork.
  • Adolf Hitler vaardigt Führerdirectief N° 6 uit, waarin hij het Westers offensief beschrijft. Bij het directief zit ook een memorandum waarin Hitler Groot-Brittannië en Frankrijk ervan beschuldigt dat ze Duitsland bewust zwak en verdeeld houden sinds de Vrede van Westfalen in 1648 en hij zegt dat de vernietiging van de Westerse overheersing nodig was om de uitbreiding van het Duitse volk mogelijk te maken. Hitler vraagt het OKH Fall Gelb uit te werken en zo snel mogelijk van start te laten gaan.

10 oktober

11 oktober

  • Groot-Brittannië kondigt een opleidingsschema voor piloten aan.
  • Frankrijk verwerpt het vredesplan van Hitler via een radiotoespraak van premier Édouard Daladier.

12 oktober

  • Groot-Brittannië verwerpt het vredesplan van Hitler.
  • De Sovjet-Unie eist van Finland dat het zijn zeehavens ter beschikking stelt en een grondgebied in de Karelische Landengte overdraagt. De Finnen weigeren.

14 oktober

  • In de nacht van 13 op 14 oktober wordt het Britse slagschip HMS Royal Oak getorpedeerd door U-boot U-47 van commandant Günther Prien in Scapa Flow, de thuishaven van de Royal Navy. De Royal Oak zinkt in dertien minuten en 833 Britse marinemensen komen om het leven. De U-47 ontsnapt en Günther Prien zal later als een held aankomen in Wilhelmshaven.

16 oktober

  • De eerste Duitse luchtaanvallen op Brits grondgebied vinden plaats. Schepen gelegen in Firth of Forth worden beschadigd.
  • De Duitsers rukken op in Saarland, waar nog een veiligheidsscherm van lichte Franse infanterie-eenheden is achtergebleven sinds 4 oktober. De laatste Franse eenheden trekken zich terug.

17 oktober

  • Vrijwel het hele Saarland is opnieuw bevrijd door de Duitsers. Aan Franse en Duitse zijden zijn de verliezen gering; bij de Duitsers sneuvelen in de eerste twee maanden van de oorlog 198 man aan het westfront. De Fransen trekken zich terug tot achter de Moezel.

18 oktober

19 oktober

  • Adolf Hitler annexeert Oost-Pruisen bij Duitsland, proclameert de Generaal-gouvernement tussen Oost-Pruisen en de grens waar de Sovjets de macht nu hebben en creëert een eerste Joods Getto van Lublin.
  • Franz Halder, chef van de Generale staf Heer (GenStH) presenteert de militaire plannen voor Fall Gelb. Het plan stelt voor om het Belgisch grondgebied in te winnen zodat er vliegvelden en zeehavens ter beschikking zijn tegen een eventuele inval in Groot-Brittannië. Volgens het plan zou een offensief in Frankrijk pas in 1942 van start gaan. Hitler is diep teleurgesteld in het plan wegens het ontbreken van enig offensief karakter maar krijgt geen steun van zijn generaals om het plan af te wijzen.

22 oktober

23 oktober

24 oktober

  • Poolse patriotten smokkelen 70 ton goud uit Warschau naar Parijs.
  • Generaal Maurice Gamelin, de opperbevelhebber van de Franse strijdkrachten, besluit dat de Franse troepen België binnentrekken en posities innemen aan de rivier Schelde, in het geval de Duitsers België binnenvallen.

25 oktober

26 oktober

  • Hitler benoemt Hans Frank, een hooggeplaatste nazi en voormalig Minister van Justitie, tot Gouverneur-generaal van Polen met als hoofdtaak om alle Poolse intellectuelen en Joden wreed te behandelen en te onderdrukken via georganiseerde terreurcampagnes. Dit is de start van de Holocaust.
  • Bij het Groningse Usquert maakt een Duits Dornier-17 verkenningsvliegtuig met motorpech een noodlanding. De drie inzittenden worden in een cel van de marechaussee in Uithuizen opgesloten, omdat ze de Nederlandse neutraliteit zouden hebben geschonden. Het zwaar beschadigde vliegtuig wordt gedemonteerd en opgeslagen in een loods in Soesterberg, waar het na de inval van mei 1940 door de Duitse bezetters wordt teruggevonden.

27 oktober

  • België verklaart opnieuw een neutraal land te zijn.

28 oktober

30 oktober

31 oktober

  • Vjatsjeslav Molotov verklaart voor de tweede maal dat de Sovjet-Unie neutraal is.
  • Erich von Manstein dient zijn eerste van 6 memoranda in bij het OKH, waarbij hij de ene kritische opmerking na de andere op het plan-Halder voorlegt. Het ironische is dat Manstein niets weet van Hitlers bezwaren tegen het plan Halder en hij hiermee Hitler onbewust helpt.

November[bewerken]

3 november

7 november

8 november

9 november

12 november

15 november

  • De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Joachim von Ribbentrop verwerpt de onderhandelingspoging van België en Nederland.
  • Generaal Maurice Gamelin, de opperbevelhebber van de Franse strijdkrachten, herroept zijn besluit van 24 oktober 1939 en beveelt via directief N° 8 dat, in het geval de Duitsers België binnenvallen, de Franse troepen België binnentrekken en posities innemen aan de rivier de Dijle in plaats van de Schelde. De Dijle heeft een korter front, is gemakkelijker te verdedigen met de beperkte troepenmacht en verbindt de Schelde en de Maas. Mobiele troepen moeten het gebied tussen de Maas en de Maginotlinie verdedigen.

16 november

  • De krijgswet wordt ingevoerd in Praag. Studenten worden doodgeschoten of gedeporteerd.

18 november 1939

  • Het passagiersschip SS Simon Bolivar op weg van Amsterdam naar Curaçao zinkt door een Duitse magnetische zeemijn bij de oostkust van Engeland en verliest 102 mensen. Dit zijn de eerste Nederlandse burgerdoden door Duits oorlogsgeweld.

23 november

26 november

  • De Russen ensceneren een incident nabij de Finse grens.

30 november

December[bewerken]

4 december

  • HMS Nelson wordt beschadigd door een magnetische zeemijn, het laatste slachtoffer van een magnetische zeemijn, omdat de Britse wetenschappers een oplossing vonden tegen deze dreiging.

6 december

7 december

11 december

  • Winteroorlog: de Finse 9e divisie voert een tegenaanval op de Russen in Suomussalmi.

13 december

  • Treffen tussen het Duitse vestzakslagschip Admiral Graf Spee en een Brits eskader. De Duitser zoekt zwaar beschadigd dekking in de neutrale haven van Montevideo.

14 december

17 december

20 december

21 december

25 december

  • Winteroorlog in Finland: de Russische 44e gemotoriseerde divisie probeert door te breken naar de 163e divisie.

27 december

23 december

  • Het Duitse vrachtschip Colombus wordt tot zinken gebracht.

28 december

Zie ook[bewerken]

Referenties[bewerken]