Lijst van gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog: 1941

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Duitse inval in de Sovjet-Unie

Dit is een lijst van gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog tijdens het jaar 1941.

Opmerking: Bij het opzoeken van gebeurtenissen naar datum gebeurt het soms dat verschillende officiële bronnen elkaar qua datum tegenspreken. Vrijwel altijd zijn deze verschillen zeer klein, meestal één dag verschil. De oorzaak hiervan is te vinden in het feit dat bepaalde militaire acties tijdens de nacht starten en nog doorlopen in de vroege uren van de volgende dag. Ook gebeurt het dat een auteur de situatie beschrijft wanneer de actie volledig afgelopen is, met andere woorden de dag na de overgave, de dag na de vredesonderhandeling, enz. Ook zij opgemerkt dat het einde van een militair offensief of campagne niet steeds eenduidig te bepalen is. De bepaling van de datum is afhankelijk van de referentie die door de auteur werd gebruikt. Er is getracht in deze lijst zo veel mogelijk de exacte referentie van de datum aan te duiden via een omschrijving van wat er gebeurd is of bedoeld werd.

Januari[bewerken]

1 januari

  • De Britse luchtmacht bombardeert Bremen.
  • De Britten dringen Libië binnen en bezetten Bardia.

2 januari

10 januari

10 januari

  • Alle joodse inwoners van Nederland moeten zich laten registreren. Ook wie slechts één joodse voorouder heeft gehad, dient zich te melden. Zij moeten daartoe zelf één gulden te betalen. Er werden uiteindelijk 157.000 formulieren in Den Haag ontvangen. Geen enkel plaatselijk bureau heeft de oproep gesaboteerd of vertraagd.

11 januari

12 januari

  • De kleine zeehaven Tobroek wordt veroverd door Britse, Australische en Nieuw-Zeelandse troepen.

14 januari

19 januari

20 januari

20 januari

  • In Bulgarije worden de eerste anti-Joodse maatregelen afgekondigd.

22 januari

  • De Britten veroveren Tobroek.
  • De eerste massamoorden op Joden in Roemenië vinden plaats. De acties duren twee dagen.

25 januari

26 januari

27 januari

30 januari

  • De Britten veroveren Derna.

Februari[bewerken]

6 februari

7 februari

9 februari

10 februari

  • Het eerste nummer van het illegale blad Het Parool verschijnt.

12 februari

13 februari

  • Op Duits bevel is uit de Amsterdamse joodse burgerij een zogeheten Joodse Raad geformeerd. Vandaag sprak men af dat de Raad in 'hoofdzaak een uitvoerende en overbrengende taak zal hebben, doch geen verantwoordelijkheid kan dragen voor de opdrachten die hij heeft over te brengen'. Ook stelde men dat men niet zo ver kan gaan 'voor de joden oneervolle opdrachten te aanvaarden.'
  • Besloten wordt om vijfduizend Weense Joden in de komende maanden naar de vernietigingskampen in Polen te deporteren.

14 februari

15 februari

  • De besturen van acht Groningse studentenverenigingen richten een brief tot de Duitse gevolmachtigde voor de provincie Groningen naar aanleiding van de invoering van een numerus clausus (beperking van het aantal) voor Joodse studenten. Deze brief - aan de gemachtigde persoonlijk afgegeven - houdt onder meer in, dat de verenigingen hierin een directe aantasting van de Nederlandse traditie (van) vrijheid van studie zonder onderscheid van ras of geloof (zien). Daarenboven menen wij, dat deze maatregelen in strijd zijn met het Volkenrecht. ...Daarom komen wij met kracht op tegen deze bovengenoemde onrechtmatigheid. De besturen verzoeken hun leden dringend na dit duidelijke protest verdere demonstraties achterwege te laten.

22 februari

  • IG Farben besluit tot oprichting van de Buna-Werke bij Auschwitz
  • Eerste Duitse razzia's op Joden in Amsterdam. De razzia's duren twee dagen.

25 februari

  • Uit protest tegen twee razzia's wordt in Amsterdam de Februaristaking georganiseerd. De staking wordt hard neergeslagen: er vallen hierbij negen doden en vierentwintig zwaargewonden.

26 februari

Maart[bewerken]

De geallieerden (blauw en rood) en de asmogendheden (zwart), maart 1941.

1 maart

2 maart

  • De Duitsers vallen Bulgarije binnen.

4 maart

7 maart

11 maart

12 maart

  • Verordening tot verwijdering van Joden uit het Nederlandse bedrijfsleven.

13 maart

  • De achttien ter dood veroordeelden worden gefusilleerd.

16 maart

  • De Luftwaffe bombardeert Bristol.

19 maart

  • De Luftwaffe bombardeert Londen.

24 maart

25 maart

26 maart

  • In Joegoslavië vindt een staatsgreep plaats. Koning Peter II van Joegoslavië, tegenstander van de asmogendheden, grijpt de macht.

28 maart

  • In de Slag bij Kaap Matapan boekt de Royal Navy een zege op de Italiaanse vloot.
  • Alle Duitse schepen die zich in Amerikaanse havens bevinden worden in beslag genomen.

31 maart

April[bewerken]

De geallieerden (blauw en rood) en de asmogendheden (zwart) in april 1941.

1 april

2 april

3 april

5 april

6 april

  • Als reactie op de overeenkomst tussen Joegoslavië en de Sovjet-Unie verklaren Duitsland en Italië Joegoslavië de oorlog en vallen het land binnen..
  • Duitse troepen vallen Griekenland binnen.
  • De Britten bezetten Addis Abeba.

8 april

11 april

12 april

  • Het Afrikakorps bezet Bardia.

13 april

14 april

  • Het Afrikakorps bereikt de Egyptische grens.
  • In Parijs worden voor de eerste keer op grote schaal Joden gearresteerd. In totaal worden er 3.600 Joden opgepakt.

15 april

  • Bulgaarse troepen vallen Griekenland en Joegoslavië binnen

16 april

  • Zware bombardementen op Londen.

17 april

19 april

  • Zware bombardementen op Londen.

20 april

  • Zware bombardementen op Londen.

24 april

27 april

28 april

  • Salloum (Egypte) wordt door het Afrikakorps veroverd.

30 april

  • De laatste Britse troepen verlaten het Griekse vasteland.
  • Duitse infanteristen van het Afrikakorps veroveren de heuvel Ras-el-Medauar.
  • In Kroatië worden anti-Joodse maatregelen afgekondigd.

Mei[bewerken]

1 mei

  • In Nederland mogen Joden niet meer in schouwburgen en bioscopen komen, uitgezonderd de zgn. joodse theaters. Daar mogen geen ariërs komen.

2 mei

  • Anti-Britse staatsgreep in Irak.

10 mei

11 mei

  • Rudolf Hess landt in Schotland en wordt gevangengenomen.

12 mei

15 mei

  • De Britten lanceren een tegenaanval in de richting van Salloum.

20 mei

21 mei

  • De Nieuw-Zeelandse infanterie, trekken per vergissing terug van heuvel 107, die een overzicht gaf op het vliegveld van Malème. Een strategische blunder zo bleek, want de Duitsers konden hierdoor 14000 manschappen per vliegtuig aan land brengen.

22 mei

  • In de nacht van 21 op 22 mei zetten twee Nieuw-Zeelandse bataljons een tegenaanval in op het vliegveld van Malème. Het vliegveld wordt niet ingenomen en de geallieerden moeten zich terugtrekken om niet ingesloten te raken.

23 mei

24 mei

  • De Britten gaan op zoek naar de Bismarck. Ze verliezen daarbij de Engelse slagkruiser HMS Hood.

26 mei

  • Alle Nederlandse orkesten zijn gecontroleerd en Joodse musici zijn van deelname eraan uitgesloten.

27 mei

28 mei

  • De Britten ontruimen Kreta. De operatie duurt tot 31 mei.

30 mei

  • In Kroatië worden anti-Joodse maatregelen afgekondigd.

31 mei

  • Irak en Groot-Brittannië tekenen een wapenstilstand.

Juni[bewerken]

1 juni

2 juni

  • Ook in Frankrijk worden speciale verordeningen uitgevaardigd tegen Joden.

4 juni

  • In Nederland worden badplaatsen, plantsoenen enz. verboden voor Joden.

8 juni

11 juni

  • In Den Haag en Amsterdam vinden razzia's op Joden plaats.

13 juni

  • De Vichy-regering gebiedt alle (niet-Franse) joodse burgers in het niet-bezette deel van Frankrijk te interneren. De anti-joodse maatregel zou een eigen initiatief zijn van de Vichy-regering.

15 juni

18 juni

19 juni

  • De Britten lijden een gevoelige nederlaag bij Salloum.

21 juni

22 juni

24 juni

25 juni

  • Finland verklaart de Sovjet-Unie de oorlog.

26 juni

  • Minsk wordt door de Wehrmacht ingenomen. Tevens passeren de Duitsers de Dvina en vallen Finse troepen het Ladogafront aan.

27 juni

  • Hongarije verklaart de Sovjet-Unie de oorlog.

29 juni

  • Albanië verklaart de Sovjet-Unie de oorlog.

30 juni

Juli[bewerken]

De geallieerden (blauw en rood) en asmogendheden (zwart) in juli 1941.

1 juli

2 juli

5 juli

  • Ontbinding van alle politieke partijen in Nederland.

6 juli

7 juli

8 juli

9 juli

10 juli

14 juli

  • In Syrië tekent de Vichy-regering een wapenstilstandsverdrag met Groot-Brittannië.

15 juli

17 juli

  • Canada voert de dienstplicht in.

21 juli

  • Het Rode Leger moet zich terugtrekken tot achter de Dnjestr.
  • De Luftwaffe valt Moskou aan.

22 juli

26 juli

29 juli

  • Frans-Japans akkoord inzake de gemeenschappelijke verdediging van Indo-China.

Augustus[bewerken]

1 augustus

  • De Sovjets lanceren een tegenoffensief op het centrale front van de Duitsers.

5 augustus

  • De Britten sturen versterkingen naar Singapore.

8 augustus

9 augustus

11 augustus

  • Legergroep Zuid lanceert een offensief richting de Zwarte Zee.
  • Algemene mobilisatie in Japan.

12 augustus

14 augustus

  • De Duitsers doden vijf mensen uit Westmaas omdat ze geallieerde piloten hebben geholpen.

15 augustus

  • De Duitsers hebben grote delen van Oekraïne veroverd.

16 augustus

18 augustus

  • De eerste tweehonderd gevangenen komen aan in Kamp Amersfoort. Het is een groep communisten die eerder was geïnterneerd in Kamp Schoorl

19 augustus

25 augustus

  • Britse en Sovjettroepen rukken Irak binnen.

27 augustus

28 augustus

29 augustus

  • Joodse leerlingen worden van de scholen verwijderd.

September[bewerken]

1 september

5 september

  • Estland staat geheel onder Duits gezag.

6 september

  • De stad Leningrad krijgt voor het eerst te maken met een Duits bombardement.

7 september

  • Grote luchtaanval van de RAF op Berlijn.

8 september

  • Het Rode Leger doet een tegenaanval ten zuidoosten van Smolensk en verovert Jelnja.
  • Begin van het beleg van Leningrad.
  • Grote luchtaanval op Leningrad, waarbij grote voedselvoorraden verloren gaan.

16 september

19 september

25 september

  • Duitsland lanceert een aanval richting de Krim.

26 september

  • Ter vergelding van Duitse slachtoffers tijdens aanslagen van het NKVD, beslissen de Duitsers alle Joden in Kiev terecht te stellen.

27 september

29 september

  • De Joden in Kiev worden verzameld onder het voorwendsel dat ze zouden worden geherhuisvest.

30 september

Oktober[bewerken]

1 oktober

  • In oktober worden in Servië massaal joodse mannen gearresteerd en geëxecuteerd.
  • In oktober wordt het zigeunergetto van Belgrado gevormd.
  • In Vilnius in Litouwen worden 3000 Joden opgepakt en in de bossen van Ponary doodgeschoten: Bloedbad van Paneriai.
  • Bij Odessa landen Duitse strijdkrachten met gliders achter de Sovjetlinies.
  • De Finse strijdkrachten veroveren Petrozavodsk ten westen van het Onegameer.
  • Een Engels-Amerikaanse commissie onder leiding van Lord Beaverbrook en Averell Harriman is in Moskou overeengekomen de militaire hulp aan de Sovjet-Unie in 1942 te vergroten. Deze overeenkomst wordt op 4 oktober door Washington en Londen bevestigd.

2 oktober

3 oktober

  • In Parijs blazen nazisympathisanten zes synagogen op.
  • Duitse troepen veroveren Tsarkoe Selo bij Leningrad en het industriële centrum Orel.
  • Hitler houdt een voorbarige overwinningsrede: "De vijand in het oosten is vernietigd"

3 oktober - 4 oktober

  • Bij een bombardement van de Rotterdamse havenbekkens door RAF, komen ruim 100 mensen om door missers en afzwaaiers, die op woonwijken terechtkomen.

4 oktober

  • In Noorwegen waarschuwt de Duitse bezetter het Noorse volk om mee te werken of anders hongersnood tegemoet te zien na groeiende onrust en rellen.
  • In Vichy Frankrijk zet Maarschalk Pétain het doodvonnis van Paul Collette, die probeerde een aanslag te plegen op Pierre Laval en Marcel Deat, om in levenslange gevangenisstraf.
  • In Vichy Frankrijk stelt Maarschalk Pétain een eenheidsvakbond verplicht voor alle werkenden.

5 oktober

6 oktober

Politiek

  • In Australië vormt Labourleider John Curtin een nieuw Labourkabinet en wordt zelf premier.

7 oktober

  • In Rovno in Polen worden 17000 Joden doodgeschoten.
  • De Duitse 3e en 4e Panzergruppen sluiten de "Kessel" bij Vjazma. Zes Sovjetlegers zijn ingesloten.
  • Finland weigert toe te geven aan geallieerde druk om de strijd tegen de Sovjet-Unie te staken.
  • Begin van de herfstregenperiode aan het Oostelijk front (raspoetitsa). De modder begint de Duitse opmars ernstig te vertragen.

7 oktober - 20 oktober

  • Door de zogenaamde "Kessels" van Vyasma en Briansk worden 673.000 Sovjetsoldaten en 1254 tanks ingesloten. Hierdoor wordt de Duitse opmars vertraagd en krijgen de Sovjets de tijd hun verdediging te versterken.

8 oktober

9 oktober

  • Turkije tekent een handelsverdrag met Duitsland om grondstoffen te leveren in ruil voor afgewerkte producten.

10 oktober

  • Generaal Zjoekov neemt het bevel op zich van de verdediging van Moskou.

11 oktober

  • De Macedonische bevolking begint een gewapende opstand met partizanenacties in Pripep.
  • De Sovjettank T34 komt voor het eerst in actie op het Moskou front.

12 oktober

  • De RAF voeren hun eerste grootschalige nachtbombardement op Neurenberg uit.

12 oktober - 26 oktober

13 oktober

Militair-Europa-Oostfront-Scandinavië

  • Kalinin wordt door de Duitsers bezet

14 oktober

  • Begin van de eerste massadeportatie uit Duitsland naar Kaunas, Lodz, Riga en Minsk.
  • Einde van de strijd in de "Kessel" van Vjazma.

15 oktober

16 oktober

  • Eerste deportatie van joden uit het Protectoraat Bohemen en Moravië naar vernietigingskampen.
  • Duitse en Roemeense troepen trekken Odessa binnen. Enkele uren tevoren zijn de laatste Sovjettroepen over zee ontsnapt.
  • Meer dan een half miljoen mannen, vrouwen en kinderen voltooien de nieuwe verdedigingsring rond Moskou.
  • De Japanse premier Prins Fumimaro Konoye treedt af.

17 oktober

  • Oprichting van het Servisch comité voor de bevrijding van het volk in Uzice.

18 oktober

  • Generaal Hideki Tojo, Japanse minister van oorlog wordt benoemd als nieuwe premier. Hiermee wordt de kans op oorlog aanzienlijk vergroot.

19 oktober

  • Taganrog aan de Zee van Azov valt in Duitse handen.
  • Troepen vanuit Siberië en het Verre Oosten komen aan in Moskou.
  • Voor de Afrikaanse westkust wordt het Amerikaanse koopvaardijschip Lehigh door een Duitse U-Boot tot zinken gebracht.

20 oktober

  • Beëindiging van de strijd in de sector van Briansk.
  • Stalin kondigt de staat van beleg af voor Moskou.

20 oktober

  • In Nantes vermoordden verzetsstrijders de plaatselijke commandant, luitenant-kolonel Karl Holz.

20 oktober

  • Als vergelding worden vijftig gijzelaars door de Duitsers geëxecuteerd.

21 oktober

  • Bij Kragujevac in Servië worden 2300 Serviërs afgeslacht door Duitsers en de plaatselijke fascistische militie als vergelding voor aanvallen door partizanen.
  • In Bordeaux zijn 100 mensen in gijzeling genomen en een uitgaansverbod is afgekondigd nadat een Duitse officier bij een aanslag om het leven is gekomen.

22 oktober

  • In Odessa sterft de Roemeense commandant, generaal Glugoscianu en 50 leden van zijn staf als gevolg van een bomaanslag. Als vergelding worden 5000 Joden in en buiten de stad afgeslacht.

23 oktober

  • Het Sovjetcommandosysteem wordt gereorganiseerd: generaal Zjoekov wordt verantwoordelijk voor de noordelijke sector, Timosjenko voor de zuidelijke sector.

Nederland en België

24 oktober

  • Adolf Eichmann keurt een plan goed om Joden te vergassen met uitlaatgassen in speciaal daarvoor aangepaste auto's
  • Charkov wordt veroverd door Duitse troepen
  • In Bordeaux worden vijftig gijzelaars geëxecuteerd.

25 oktober

  • Het Britse slagschip HMS "Prince of Wales" vertrekt uit Engeland met bestemming Singapore om daar het vlaggenschip te worden van de nieuwe Britse vloot in het Verre Oosten.
  • Winston Churchill veroordeelt de Duitse vergeldingsexecuties in bezette gebieden.

26 oktober

  • De RAF bombardeert 's nacjts Hamburg met 115 vliegtuigen.

27 oktober

  • In Kalisz in Polen worden 290 Joden uit een bejaardenhuis vergast met uitlaatgas in een eerste proef met een speciaal daarvoor aangepaste auto.
  • Bij Kovno in Litouwen worden 9.000 Joden, waaronder 4.273 kinderen door Duitse Einsatzkommando's vermoord.
  • De Duitsers veroveren Kramatorsk.
  • De Duitsers breken door op de Krim en bereiken Sebastopol.

28 oktober

  • De Duitse generaal Guderian voert een hernieuwde aanval op Moskou uit, maar komt door de modder niet vooruit.

30 oktober

  • De Duitse troepen stoppen met aanvallen over land op Moskou om het opdrogen en harder worden van de grond af te wachten.
  • President Roosevelt van de Verenigde Staten verleent de Sovjet-Unie een rentevrije lening van $1000 miljoen dollar om uitrusting te kunnen kopen via de Lend-Lease regeling.

31 oktober

November[bewerken]

1 november

  • Grootste deel van de Krim door de Duitsers bezet.

2 november

  • De Duitsers veroveren Koersk.

13 november

15 november

  • Jalta wordt door de Duitsers veroverd.
  • De Duitsers hebben de hele Krim veroverd.

16 november

  • Groot Duits offensief richting Moskou.

17 november

  • In de nacht van 17 op 18 november 1941 ondernamen Britse commando’s een poging om Erwin Rommel, bevelhebber van het Afrikakorps te vermoorden. Rommel bleek zichzelf niet op de ondernomen plaats te begeven.

18 november

  • Herziening van de Neutraliteitswet in de Verenigde Staten.

19 november

  • Duits offensief tegen Rostov.

22 november

  • De Duitsers drijven de laatste Sovjettroepen uit Rostov.

25 november

  • Het Rode Leger doet aan het zuiden van het front enkele verwoede tegenaanvallen.

26 november

28 november

29 november

  • Het Rode Leger herovert Rostov.

December[bewerken]

De geallieerden (blauw en rood) en de asmogendheden (zwart) in december 1941.

1 december

  • De Sovjets versterken het Europees front met troepen afkomstig uit de Aziatische sector.

2 december

  • De Duitsers bereiken de voorsteden van Moskou.

6 december

  • Duits offensief tegen Moskou wordt tot staan gebracht.
  • Het Rode Leger doet een tegenoffensief over het hele front.
  • President Roosevelt doet een beroep op keizer Hirohito van Japan om de vrede te bewaren.

7 december

  • Aanval op de Amerikaanse marinebasis Pearl Harbor door Japanse vliegtuigen.
  • Ontscheping van Japanse troepen in Thailand en het noordoosten van Malakka.
  • Japan verklaart de Verenigde Staten, Groot-Brittannië, Australië en Canada de oorlog.

8 december

9 december

  • De laatste Australische soldaten verlaten Noord-Afrika. Zij zijn vervangen door Britten en Polen.
  • Vrij Frankrijk verklaart Japan de oorlog.

10 december

11 december

12 december

  • Begin van het Englandspiel.
  • Sovjets ontzetten het gebied van Moskou.
  • De Nederlandse onderzeeboot O 16 brengt in de Baai van Sungai Petani vier Japanse troepentransportschepen tot zinken.
  • De Nederlandse onderzeeboot K XII brengt voor de kust van Malakka een Japans vrachtschip tot zinken.
  • Voor het eerst worden er Franse Joden geconcentreerd, plaats is het doorgangskamp Compiègne.

13 december

  • Bulgarije verklaart de oorlog aan de Verenigde Staten en aan Groot-Brittannië.
  • De Britse marine behaalt bij Kaap Bon een overwinning op de Italianen.
  • De Japanners bezetten de Amerikaanse basis bij Guam.
  • De Nederlandse onderzeeboot K XII brengt bij Kota Bharu een Japanse tanker tot zinken.

14 december

  • Hitler geeft opdracht tot de bouw van de Atlantikwall.
  • Nederlandse Unie, Nationaal Front en de NSNAP worden door de Duitsers ontbonden.

15 december

  • De Nederlandse onderzeeboot O 16 loopt op een Japanse mijn in de Golf van Siam en zinkt. 41 van de 42 opvarenden komen om het leven.
  • Ierland verklaart neutraal te blijven.

16 december

  • De Duitsers moeten zich over het hele oostfront terugtrekken. Het Rode Leger verovert Kalinin.

17 december

  • Japanse troepenontscheping op Borneo.

18 december

  • De geallieerden bezetten Timor.

19 december

  • Adolf Hitler ontslaat Von Brauchitsch, opperbevelhebber van het Duitse leger, en neemt zelf de leiding op zich.
  • Japanse troepen bezetten Penang.
  • De Nederlandse onderzeeboot O 20 wordt op weg naar de Golf van Siam door Japanse torpedobootjagers tot zinken gebracht.
  • Japanse troepen vallen Hongkong binnen.

22 december

23 december

  • Japan verovert het eiland Wake.

24 december

25 december

28 december

29 december

  • De Sovjettroepen landen in de Krim en voeren een succesvolle tegenaanval uit in de richting van Kertsj

Referenties[bewerken]