Bolnisi (gemeente)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Bolnisi (district))
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Bolnisi
ბოლნისის მუნიციპალიტეტი
Vlag van Bolnisi Wapen van Bolnisi
Kaart van Bolnisi
Situering
Regio Kvemo Kartli
Coördinaten 41°27'0,0"NB, 44°31'59,9"OL
Algemeen
Oppervlakte 804 km² [2]
Inwoners
(2021)
Gestegen 56.036[1]
(69,7 inw./km²)
Hoofdplaats Bolnisi
Burgemeester Daviti Sjerazadisjvili (2021-)
Overig
Website bolnisi.gov.ge
Portaal  Portaalicoon   Georgië

Bolnisi (Georgisch: ბოლნისის მუნიციპალიტეტი) is een gemeente in het zuiden van Georgië met ongeveer 56.000 inwoners (2021[1]), gelegen in de regio (mchare) Kvemo Kartli. De gemeente, waarvan de gelijknamige stad het administratieve centrum is, heeft een oppervlakte van 804 km² en ligt aan de grens met Armenië.

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Duitse huizen in Bolnisi

Na het uiteenvallen van Koninkrijk Georgië in de 15e eeuw behoorde het gebied van de gemeente tot het Koninkrijk Kartli, dat in 1762 overging in het Koninkrijk Kartli-Kachetië. In de tussentijd kwam het gebied met de Vrede van Amasya in 1555 in Safavidisch Perzisch gecontroleerd gebied te liggen.[4] In de 18e eeuw worstelde het Koninkrijk Kartli-Kachetië zich los van de Perzische overheersing. Door het in 1784 gesloten Verdrag van Georgiejevsk tussen Kartli-Kachetië en het Russische Rijk werd het koninkrijk vanaf 1801 Rusland ingelijfd.[5]

Hoofdplaats Bolnisi

Het gebied lag vervolgens vanaf 1801 tot 1880 administratief in het Oejezd Tiflis, dat tussen 1840-1846 in het Gouvernement Georgië-Imeretië lag. Met de splitsing van dat Gouvernement in 1846 werd Oejezd Tiflis onderdeel van het Gouvernement Tiflis. In 1880 werd het Oejezd Bortsjali van het Oejezd Tiflis afgesplitst. Het huidige Bolnisi lag binnen dat Oejezd in de administratieve subdivisie oetsjastok, Russisch: yча́сток) Bortsjali (Борчалинский участок), in het centrale deel van het Oejezd dat de tegenwoordige gemeenten Dmanisi, Bolnisi en Marneoeli beslaat.[6]

Het district werd voornamelijk bewoond door Armeniërs, Azerbeidzjanen (die destijds net als andere Turkssprekende etnische groepen als Tataren werden aangeduid) en Pontische Grieken. Daarnaast emigreerden Duitsers in de 19e eeuw naar dit gebied. Deze Kaukasusduitsers stichtten verschillende koloniën, waaronder (Neu-)Katharinenfeld, het huidige Bolnisi. Het gebied werd net als het zuidelijke deel van het Oejezd Bortsjali (Lori oetsjastok) in de jaren 1918-1919 betwist tussen de Republiek Armenië en de Democratische Republiek Georgië. De meeste Armeniërs migreerden vanuit dit deel van het land en het Lori werd toen een neutrale zone verklaard. In 1921 werd in Lori door bolsjewistische krachten een revolte georganiseerd dat als voorwendsel werd gebruikt voor het Sovjet Rode Leger om de Democratische Republiek Georgië binnen te vallen. Dit leidde uiteindelijk de val van deze kortstondige republiek in. In 1921 werd Katharinenfeld vernoemd naar de Duitse marxistische politica, filosofe en revolutionaire Rosa Luxemburg en kreeg het de naam Luxemburg.

In 1930 volgde een bestuurlijke hervorming en werd het Oejezd Bortsjali gesplitst, met onder meer het rajon Luxemburg (Russisch: район Имени Люксембург, Rajon Imeni Ljuksemburg; Georgisch: ლუქსემბურგის რაიონი, Luksemburgis Raioni). Door het uitbreken van de Grote Vaderlandse Oorlog in 1941 tegen Nazi Duitsland werden de meeste Duitsers gedeporteerd en wijzigde in 1943 de naam van de stad en het rajon in de huidige naam Bolnisi, naar het nabijgelegen dorp met zijn historisch belangrijke kerk. Na de ineenstorting van de Sovjet-Unie en de onafhankelijkheid van Georgië daalden de economische omstandigheden in de gemeente sterk. Door emigratie reduceerde de bevolking met meer dan de helft. In 1995 werd het rajon ingedeeld bij de nieuw gevormde regio (mchare) Kvemo Kartli, en is het in 2006 omgevormd naar gemeente.

Vanaf 1970 wordt in de het daba Kazreti goud en koper gewonnen. Historisch onderzoek in Georgië heeft aangetoond dat er al duizenden jaren goud wordt gewonnen in het gebied. De huidige mijn in Kazreti werd in 1970 tijdens het Sovjettijdperk ontwikkeld en is nog steeds in bedrijf.

Geografie[bewerken | brontekst bewerken]

De gemeente ligt geografisch op het Kvemo Kartli Plateau, waarbij de westelijke en zuidelijke helft heuvelachtig van karakter is, en het noordoostelijke deel vlak. Het plateau loopt in oostelijke richting af van 700 naar 400 meter boven zeeniveau, terwijl de heuvels een relatieve hoogte van 300-400 meter hebben. Het grensgebied met Armenië wordt gevormd door het Lokigebergte waarvan een aantal noordelijke uitlopers door de gemeente lopen. De maximale hoogte is hier de berg Loki van 2.142 meter boven zeeniveau, op de grens met Armenië.[7]

De noordelijke gemeentegrens wordt geografisch gevormd door de rivier Chrami die door een ongeveer 200 meter diepe kloof in het Kvemo Kartli Plateau stroomt. Parallel aan de Chrami stroomt de Masjavera door de gemeente. Aan deze rivier ligt de hoofdplaats Bolnisi. Bolnisi grenst aan drie gemeenten, te weten in het westen Dmanisi, in het noorden aan Tetritskaro en in het oosten aan Marneoeli. In het zuiden ligt de grens met Armenië. Er is geen grensovergang naar Armenië in Bolnisi.

Demografie[bewerken | brontekst bewerken]

Mijnplaats Kazreti

Begin 2021 telde de gemeente Bolnisi 56.036 inwoners,[1] een stijging van bijna 5% ten opzichte van de volkstelling van 2014.[2] Het aantal inwoners in de hoofdplaats Bolnisi kromp met bijna 9% in diezelfde periode. In 2021 bedroeg de urbanisatiegraad bijna 26%.

De bevolking van Bolnisi bestaat in meerderheid uit Azerbeidzjanen (63,4%), gevolgd door Georgiërs (30,9%) en Armeniërs (5,0%). Kleine minderheidsgroepen zijn ruim 100 Russen (0,2%), Grieken (0,2%), en enkele tientallen Oekraïners en Osseten. De Azerbeidzjaanse meerderheid woont opvallend genoeg niet in de stad Bolnisi maar in de gemeenschappen op het platteland. De geloofsovertuiging in de gemeente volgt de ethnische samenstelling, met 62,9% moslims, de Azerbeidzjaanse bevolkingsgroep, gevolgd door volgers van de Georgisch-Orthodoxe Kerk (31,7%) en Armeens-Apostolische Kerk (2,9%). Daarnaast zijn er ruim 100 jehova's en katholieken.

Bevolkingsontwikkeling van de gemeente Bolnisi
1870 1922 1926 1939 1959 1970 1979 1989 2002[8] 2014 2021
Gemeente Bolnisi - - - 33.975 Gestegen 45.019 Gestegen 60.556 Gestegen 68.296 Gestegen 81.920 Gedaald 74.301 Gedaald 53.590 Gestegen 56.036
Bolnisi [9] - 4.591 Gestegen 5.658 Gestegen 7.137 Gestegen 12.420 Gedaald 11.504 Gestegen 12.442 Gestegen 15.047 Gedaald 9.944 Gedaald 8.967 Gedaald 8.288
Kazreti (daba) - - - - - 2.538 Gestegen 5.921 Gestegen 9.124 Gedaald 7.272 Gedaald 4.340 Gestegen 5.483
Tamarisi (daba) - - - - - - - 707 Gedaald 434 Gestegen 510 Gestegen 697
Talaveri (dorp)[10] 1.139 - 2.321 - - - - - 6.891 Gedaald 5.038 -
Verantwoording data: Bevolkingsstatistiek Georgië 1870 tot heden.[10][12][13][14] Noot:[8]

Bestuur[bewerken | brontekst bewerken]

Tsoeroegasjenikerk

De gemeente Bolnisi is administratief onderverdeeld in 14 gemeenschappen met in totaal 46 dorpen (waaronder Talaveri), twee nederzettingen met een stedelijk karakter (daba's Kazreti en Tamarisi) en één stad, het administratieve centrum Bolnisi.

De gemeenteraad (Georgisch: საკრებულო, sakrebulo) van Bolnisi is het vertegenwoordigend orgaan dat elke vier jaar via een gemengd kiesstelsel wordt gekozen. Deze bestaat sinds 2021 uit 30 leden: 20 leden worden via een proportionele lijststem gekozen en 10 leden worden gekozen door middel van een districtenstelsel.[16] In 2017 was de verhouding 15 proportioneel om 16 districtszetels.

Bij de gemeentelijke verkiezingen van oktober 2021 werd Davit Sjerazadisjvili van Georgische Droom met 73,1% van de stemmen gekozen tot burgemeester. De 12 districtszetels zijn allen naar kandidaten van Georgische Droom gegaan. De Georgische Droom behaalde de meeste proportionele stemmen (68,2%), gevolgd door Verenigde Nationale Beweging (24,6%). Tien andere partijen haalden de kiesdrempel van 3% niet.[17][18]

Partij 2017 [19] 2021 [20] Samenstelling Sakrebulo (zetels per partij)
  Georgische Droom (GD) 28 30                                                            
  Verenigde Nationale Beweging (UNM) 2 6          
Total 30 36  

Bezienswaardigheden[bewerken | brontekst bewerken]

Kvesji burcht

Er zijn in de gemeente vele historische monumenten, door de rijke geschiedenis en het belang van het gebied. Enkele bezienswaardigheden zijn:

  • Bolnisi Sioni kathedraal in het dorp Bolnisi, ongeveer 7 kilometer ten zuiden van de stad Bolnisi. Dit is de oudst bewaard gebleven kerk in Georgië uit de 5e eeuw.[21]
  • Twee kilometer ten oosten van het dorp Bolnisi staat de 13e eeuwse Tsoegroegasjenikerk.
  • Kvesji burcht. Een middeleeuwse burcht op een rots boven de Masjavera en Geta rivieren. Het ligt bij het dorpje Kvesji, langs de hoofdweg S6 tussen Bolnisi en Kazreti.
  • het Bolnisi Museum in de stad Bolnisi. Een regionaal historisch museum met vele archeologische (prehistorische) vondsten, de Duitse geschiedenis, maar ook wisselende tentoonstellingen en moderne kunsten.[22]
  • Enkele straten met oude Duits gestileerde woningen in Bolnisi.

Vervoer[bewerken | brontekst bewerken]

De belangrijkste doorgaande weg door de gemeente is de Georgische route van internationaal belang S6 (E117), een secundaire verbinding vanaf Tbilisi naar de Georgisch - Armeense grensovergang Goegoeti - Gogovan in de gemeente Dmanisi. De nationale route Sh35 verbindt hoofdplaats Bolnisi met Tetritskaro.

Er ligt een spoorlijn door de gemeente, de lijn Marneoeli - Bolnisi - Kazreti, maar deze is niet meer in gebruik. Het dichtstbijzijnde station is in Marneoeli.

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Commons heeft mediabestanden in de categorie Gemeente Bolnisi.