Légion d'honneur
|
|
|
|
|
De Ordre national de la Légion d'honneur (nationale orde van het Erelegioen) is de hoogste en belangrijkste Franse nationale onderscheiding.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
Het Erelegioen is als organisatie ingesteld door Napoleon Bonaparte, Eerste Consul van Frankrijk, op 19 mei 1802 (29 floréal van het jaar X). Het legioen was niet bedoeld als ridderorde, waar Napoleon een afkeer van had. De Franse ridderorden van de monarchie waren in de Franse Revolutie allemaal afgeschaft. Al snel kreeg het Erelegioen wel alle kenmerken van een ridderorde van het Franse Keizerrijk. De Orde is het voorbeeld geweest voor de napoleontische Orden zoals die in heel Europa door de Bonapartes werden gesticht. Ook in de daaropvolgende monarchie en de opeenvolgende republieken bleef het Erelegioen in aangepaste vorm bestaan. De orde is een van de historische orden van Frankrijk.
Het Erelegioen wordt uitgereikt voor buitengewone verdiensten verleend aan de Franse natie op militair of burgerlijk gebied (de verdeling is ongeveer 2/3 voor militairen en 1/3 voor burgers) en staat in Frankrijk en daarbuiten in hoog aanzien. Het Erelegioen is dus een belangrijke militaire onderscheiding.
De verschillende graden in het Erelegioen zijn, in stijgende volgorde van belang: ridder; officier; commandeur; grootofficier en grootkruis. Deze laatste is de hoogste onderscheiding in Frankrijk en kan bij wet steeds door slechts 75 levende personen worden gedragen.
De onderscheiding wordt, op advies van de regering, uitgereikt door de Franse president, die Grootmeester van de orde is. Oud-ministers, prefecten (hoofd van een departement), diplomaten en hoge magistraten worden vrijwel automatisch in het legioen opgenomen. Maar ook kunstenaars, industriëlen, grote sportkampioenen en kerkelijke hoogwaardigheidsbekleders zijn in de orde opgenomen.
Het Erelegioen bezit drie kostscholen voor middelbaar onderwijs in de regio van Parijs, alleen toegankelijk voor dochters, kleindochters en achterkleindochters van Franse dragers en dochters en kleindochters van buitenlandse dragers. Opmerkelijk is dat de slagingspercentages vaak op 100% liggen.
De Kanselier van het Legioen van Eer is een functionaris die de Franse president, vroeger ook de Franse koningen en de twee keizers, bijstaat bij de administratie van het Legioen van Eer, de hoogste Franse ridderorde. Hij is verantwoordelijk voor het "zuiver houden" van de Franse decoraties en houdt met zijn kanselarij ook toezicht op andere bijzondere eretekens zoals de Medaille Militaire.
Wie in Frankrijk een ridderorde wil dragen of organiseren heeft al snel met de kanselier te maken. Hij ziet toe op het wettelijk verbod op het dragen van rode knoopsgatsversieringen en draagt bestuurders van pseudo-orden als de Orde van Sint-Lazarus op om de naam "Ridderorde" binnen Frankrijk niet te gebruiken[1].
[bewerken] Uiterlijk
Het ereteken van het Legioen is altijd een kleinood met vijf punten gebleven, maar de vorm volgde de Franse staatsinrichting; onder Consul Napoleon Bonaparte kreeg het kleinood een beugelkroon. Onder de teruggekeerde Bourbons van het restauratietijdperk werd de kroon gewijzigd en werd de beeldenaar van Napoleon vervangen door die van Hendrik IV. De "burgerkoning" Lodewijk Filips voegde "tricolores", driekleurige Franse vlaggen, aan de ster van de orde toe. De Tweede Franse republiek verving de kroon door een lauwerkrans en koos voor het opnieuw afbeelden van de stichter. Het tweede keizerrijk verving de lauwerkrans door een keizerlijke kroon die door de republiek in 1870 weer werd vervangen door de lauwerkrans. In dat jaar werd ook Napoleon I weer vervangen door "Marianne", het zinnebeeld van de Franse republiek.
[bewerken] Niet-Fransen
De onderscheiding kan ook aan niet-Fransen worden uitgereikt. Zo kregen op 19 februari 1999 een aantal Amerikaanse oud-strijders uit de Eerste Wereldoorlog, die in Frankrijk hadden gevochten, de onderscheiding. Piloot Eugene Bullard had in 1959 reeds individueel de onderscheiding ontvangen. Alle geallieerde veteranen van deze oorlog zijn in 2004 in de Orde opgenomen.
De Duitse politici Gerhard Schröder en Edmund Stoiber zijn commandeur in de orde, evenals Amerikaans komiek Jerry Lewis. De Deense kunstenares Gerda Wegener (1885-1940) werd onderscheiden met het grootkruis,
[bewerken] Belgen
Onderstaande tabel laat een opsomming zien wie in België een onderscheiding heeft gehad.
| Naam | Functie | Rang onderscheiding |
|---|---|---|
| Albert Frère | Zakenman | Grootkruisdrager |
| Zuster Emmanuelle | Geestelijke | Commandeur |
| Axelle Red | Zangeres | Ridder |
| Annemie Neyts | Politica | Ridder |
| Stefaan De Clerck | Minister en burgemeester | Ridder |
| Herman De Croo | Politicus | Ridder |
| Christine Van Broeckhoven | Hoogleraar en politica | Ridder |
| Derrick Gosselin | Hoogleraar | Ridder |
| Philippe Herreweghe | Dirigent | Ridder |
| Eddy Merckx | Sportman | Commandeur |
| Gerard Mortier | Opera-intendant | Ridder |
| Pierre Wynants | Kok | Ridder |
| Adrien-Joseph Heymans | Schilder | Ridder |
| Joseph Wauters | Politicus | Officier |
[bewerken] Nederlanders
Onderstaande tabel laat een opsomming zien wie in Nederland een onderscheiding heeft gehad.
| Naam | Functie | Rang onderscheiding |
|---|---|---|
| Hedy d'Ancona | Politica en feministe | Ridder |
| Peter Beaujean | Hoofd interne dienst van de Koningin | Ridder |
| Dick Berlijn | Militair | Commandeur |
| Jan van den Brink | Bankier en Politicus | Grootkruisdrager |
| Geert Corstens | Rechter | Ridder |
| Adrianus Franciscus Goudriaan | Inspecteur-Generaal van Waterstaat | Ridder |
| Peter Graaff | Militair | Officier |
| Hella Haasse | Schrijfster | Officier |
| Gerard 't Hooft | Nobelprijswinnaar natuurkunde | Officier |
| Marcus Mozes Lam Jr. | Commissionair in diamanten, edelstenen en parels | Officier |
| René van der Linden | Politicus | Commandeur |
| Bernhard van Lippe-Biesterfeld | Prins der Nederlanden | Grootkruisdrager |
| Liesbeth List | Zangeres en actrice | Ridder |
| Joseph Luns | Politicus en diplomaat | Grootkruisdrager |
| Geert Mak | Historicus | Ridder |
| Adriaan Frans Meijer | Militair | Ridder |
| Rudolf Mengelberg | Componist, musicoloog en directeur van het Concertgebouw | Ridder |
| Willem Mengelberg | Dirigent | Commandeur |
| Hans van Mierlo | Politicus | Commandeur |
| Kees Mok | Hoogleraar taalkunde | Ridder |
| Helma Neppérus | Roeier, sportbestuurder, ambtenaar en politica | Ridder |
| Willem Albert Scholten | Industrieel | Ridder |
| Gerard van Spaendonck | Bloemenschilder, directeur en mede-oprichter van het Institut de France | Ridder |
| Willy Thomassen | Juriste | Ridder |
| Peter van Uhm | Militair | Officier |
| Ben Verwaayen | Directeur Alcatel-Lucent | Ridder |
Ook steden, onder meer Luxemburg en Luik, militaire regimenten, scholen, en bedrijven, waaronder de Franse spoorwegmaatschappij SNCF, hebben de orde gekregen.
Referenties
|
