Gistel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Gistel
Stad in België Vlag van België
Vlag van Gistel Wapen van Gistel
Gistel
Gistel
Geografie
Gewest Flag of Flanders.svg Vlaanderen
Provincie Flag of West Flanders.svg West-Vlaanderen
Arrondissement Oostende
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
42,25 km² (2011)
83,06%
7,13%
9,81%
Coördinaten 51° 9' NB, 2° 58' OL
Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
11.826 (01/01/2014)
49,94%
50,06%
279,88 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2008)
21,71%
61,19%
17,10%
Buitenlanders 1,46% (01/01/2010)
Politiek en bestuur
Burgemeester Bart Halewyck (CD&V)
Bestuur CD&V
N-VA
sp.a
Zetels
Open Vld
CD&V
N-VA
sp.a
21
7
7
4
3
Economie
Gemiddeld inkomen 16.019 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 5,88% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
8470
8470
8470
8470
Deelgemeente
Gistel
Moere
Snaaskerke
Zevekote
Zonenummer 059
NIS-code 35005
Politiezone Kouter
Website www.gistel.be
Detailkaart
MnpGistelLocation.png
ligging binnen het arrondissement Oostende
in de provincie West-Vlaanderen
Portaal  Portaalicoon   België

Gistel is een plaats en stad in de Belgische provincie West-Vlaanderen. Dit polderstadje telt ruim 11.000 inwoners die als bijnaam "Hovelingen" hebben.

Belangrijk evenement is de jaarlijkse St.-Godelieveprocessie, rond de Heilige Godelieve van Gistel. Het ter Hare ere opgerichte slotklooster, Abdij Ten Putte, is één van de bekendste West-Vlaamse bedevaartsoorden.

Gistel is ook bekend door zijn Flandriens: voormalig wielrenner Johan Museeuw, winnaar van onder andere de Ronde van Vlaanderen en Parijs-Roubaix, en Sylvère Maes, winnaar van onder andere de Ronde van Frankrijk in 1936 en 1939.

Geschiedenis[bewerken]

Gistel was via een kreek verbonden met de zee.

In de naam Gistel ligt de ontwikkelingsgeschiedenis van het landschap en het contact tussen de polder- en zandstreek besloten. Gistel zou van het Germaanse ‘geest’ en ‘lo’ komen, wat betekent: open bos op hogere zandgrond, nabij moerassen. Gistel ligt dan ook op een oude zandheuvelrug met zowel in het noorden (richting zee) als in het zuiden (meer land inwaarts) lager gelegen gebieden.

Dat Gistel reeds vermeld zou staan in de 9e eeuwse aantekeningen van de Noormannen staat ter discussie. Officieel neemt men aan dat de eerste documenten die Gistel vermelden uit de 10e eeuw zijn. Volgens deze documenten zou Gistel in deze periode een gunstige ligging hebben aan de zee (zie ook Walraversijde).

Maquette van het verdwenen Gravenkasteel en Kruiskerk

In de middeleeuwen was Gistel (ook wel een Gestella/Gistella of Ghistelle/Ghestelle genoemd) een Graaflijke heerlijkheid, Gistel-Ambacht van het geslacht Gistel. De groei van Gistel moet te danken zijn aan de bevaarbaarheid van een kreek, waardoor deze vooruitgeschoven plek langs de toenmalige grillige kustlijn, een strategische positie verwierf in de verdediging tegen de Noormannen. Zolang de kreek bevaarbaar bleef ontwikkelde Gistel zich tot een haven- en handelsnederzetting. In de 12e eeuw kende de stad al een versterkte vesting. In de 13e eeuw verwierf Gistel de stadsrechten.

Na ruim 400 jaar van grote bloei kreeg Gistel in 1488 een zware klap ingevolge de vernieling en plundering van de stad door de troepen van Maximiliaan van Oostenrijk tijdens de opstand van Vlaanderen tegen hem.

Op de oudst bekende kaart van Gistel (Jacob van Deventer, +/- 1570) zien we een stadsgracht die de stad omsluit met 6 toegangswegen. In het centrum bevindt zich het kasteel, de kerk, een motte en een tiental straatjes.

Halfweg de 16e eeuw kwam de baronie en bijhorende domeinen in handen van de Italiaanse familie Affaitati, kooplieden en bankiers die zich in Antwerpen hadden gevestigd. De Geuzenplunderingen in de Brugse Vrije en het daarop volgende beleg van Oostende zorgden ervoor dat de regio Gistel ontvolkte. Doordat de familie Affaititi op gespannen voet leefde met de lokale clerus zijn het vooral de aartshertogen Albrecht en Isabella die de heropbouw stimuleren tijdens het Twaalfjarig Bestand. Pas na de Tachtigjarige Oorlog investeerde de familie fors in Gistel en werd het een waar bedevaartsoord rond de heilige Godelieve.

Met de aanleg van de steenweg Oostende-Wijnendale (18e eeuw) en de spoorweg Oostende-Torhout, Spoorlijn 62 (19e eeuw), kreeg Gistel nieuwe economische impulsen en kende de stad een groei rond de genoemde verkeersknooppunten. Bijvoorbeeld Alfred Ronse stichtte werkhuizen voor onder andere molenbouw. De realisatie van E40 (A18) verhoogde de bereikbaarheid van Gistel in belangrijke mate. Met een eigen industrieterrein en bruisend handelscentrum werd voorkomen dat Gistel een slaapstad zou worden van Oostende.

Kernen[bewerken]

Naast de stedelijk hoofdgemeente Gistel zijn ook de landelijke dorpen Moere, Snaaskerke en Zevekote deelgemeenten van Gistel. Moere en Zevekote waren voor 1971 zelfstandige gemeenten terwijl Snaaskerke in 1977 bij Gistel werd gevoegd.

# Naam Oppervlakte
(km²)
Bevolking
(01/01/2006)
I Gistel 16,88 8.135
II Moere 9,84 1.199
III Zevekote 6,91 563
IV Snaaskerke 8,62 1.274
Bron: Stad Gistel

De gemeente Gistel grenst aan de volgende dorpen:

Kaart[bewerken]

Demografische evolutie[bewerken]

  • Bron:NIS - Opm: 1806 t/m 1970=volkstellingen op 31 december; vanaf 1977= inwoneraantal per 1 januari
  • 1971: aanhechting van Moere en Zevekote (+16,75 km² met 1.722 inwoners)
  • 1977: aanhechting van Snaaskerke en een gebiedsdeel van Westkerke (+9,49 km² met 1.036 inwoners)
Administratief Centrum

Bezienswaardigheden[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van onroerend erfgoed in Gistel voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

St.-Godelieveprocessie[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie St.-Godelieveprocessie voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het stadje Gistel is zonder twijfel de bakermat van de Godelieveverering in Vlaanderen en Noord-Frankrijk. Hoogtepunt in de verering is de St.-Godelieveprocessie. Deze gaat uit door het dorpcentrum op de eerste zondag na 5 juli.

Abdij Ten Putte[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Abdij Ten Putte voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Op het einde van de elfde eeuw werd op de plaats van de marteldood van de Heilige Godelieve een vrouwenklooster gesticht. De abdij is één van de meest bezochte West-Vlaamse bedevaartsoorden. Thans wonen er broeders en zusters van de congregatie "Moeder van Vrede".

Sint-Godelievemuseum[bewerken]

Het Sint-Godelievemuseum is gelegen binnen de muren van de abdij Ten Putte.

Oostmolen[bewerken]

Aan de oostelijke rand van het stadscentrum bevindt zich de site van de Oostmolen, een typische Vlaamse staakmolen.

Nuvola single chevron right.svg Zie Oostmolen (Gistel) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Molen De Meerlaan[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie De Meerlaan voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Molen De Meerlaan is een kleine staakmolen op een hoge ronde bakstenen voet met zwichtstelling.

Deze molen werd in 1933 gebouwd en is in zoverre uniek in België (en Europa) omdat het de oudste nog bestaande windmolen is voor elektriciteitsopwekking waar de installatie nog van bestaat.

Onze-Lieve-Vrouwekerk[bewerken]

Onze-Lieve-Vrouwekerk
Nuvola single chevron right.svg Zie Onze-Lieve-Vrouw-Tenhemelopnemingskerk (Gistel) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het stadspark wordt beheerst door de monumentale, 78 meter hoge, neogotische Onze-Lieve-Vrouwekerk.

In 1488 brandde de gotische kerk van Gistel uit als gevolg van de Vlaamse Opstand tegen Maximiliaan. Twaalf jaar later werd gestart met de bouw van een nieuwe in laatgotische stijl. Deze kerk werd in 1853 gesloopt opdat ze te bouwvallig was. Enkel de toren bleef behouden en werd geïntegreerd in een neogotische kerk. Eind 19e eeuw was ook de torenspits te bouwvallig en moest deze ook gesloopt worden. Pas in de jaren 70 werd er een nieuwe gebouwd gebaseerd op plannen van begin 20ste eeuw. De toren wordt ook wel eens 'gouden toren’ genoemd.

De rechterbeuk is volledig gewijd aan de Heilige Godelieve. Men vindt er onder andere een praalgraf, een barokke Godelievealtaar, reliekschrijnen en een regenput.

De linkerbeuk is gewijd aan Onze-Lieve-vrouw met een barok altaar, brandglasramen, een houtgesculpteerde preekstoel van 1730 en enkele grootse schilderijen.

Wandel- en fietspaden[bewerken]

Gistel wordt doorkruist door het internationaal fietspad langs het Kanaal Plassendale - Nieuwpoort en het provinciaal fietspad langs de oude spoorwegbedding "de groene 62". Daarnaast zijn er ook nog tientallen fietsroutes uitgestippeld.

Windmolenpark[bewerken]

Het windmolenpark te Gistel is gelegen langs de A18/E40 ten oosten van de afrit Gistel en omvat zes molens. Reeds in 2001 is men begonnen met een vergunningsaanvraag, maar de realisatie heeft wat op zich laten wachten doordat de luchthaven van Oostende (Belgocontrol, die instaat voor veiligheid in het luchtruim) verzoek tot schorsing had ingediend bij de Raad van State.

De eerste twee windturbines en de laatste twee is een project van GISLOM, een samenwerking tussen Arcopar cvba, Aspiravi nv en Hefboom cvba. Elke molen heeft een nominaal vermogen van 2.300 kW. De geraamde productie is ongeveer gelijk aan elektriciteitsverbruik van ongeveer 5.000 gezinnen (16.000.000 kWh per jaar). Hiermee wordt jaarlijks een CO2-besparing van 12.160 ton gerealiseerd. De turbines hebben een ashoogte van 85 meter en wieken met een lengte van 35 meter. Die wieken steken op hun hoogste punt 120 meter boven de grond uit. De gezamenlijke investeringskost bedraagt circa 9.500.000 euro. De eerste molen verscheen in maart 2007. Sinds half april 2007 prijken deze vier molens boven de poldervlakte en rijzen zelfs boven de stadskern uit.

De vierde molen wordt uitgebaat door BeauVent/Ecopower en de derde door Electrawinds.

Britanniahoeve[bewerken]

"Britanniahoeve", modelhoeve naar Engels voorbeeld gebouwd in 1855 naar ontwerp van de Franse architect H. Horeau, door aannemer Alderwereldt en op initiatief van agronoom Pieter Bortier. Hij zou gronden van de "Kloosterhoeve" (cf. Abdij Ten Putte) afscheiden om er een modelhoeve naar Engels model op te richten. Hij realiseerde een uitgekiend systeem gericht op veeteelt en graanproductie: stallingen met gierkelders in een U-vorm rondom het erf, verbonden via voederwagonnetjes op rails. Een bietenstokerij en silo's ten westen bij de hoeve aansluitend zorgde voor organische meststoffen. Een echte schuur ontbrak op het erf... de schoven werden op wagonnetjes bewaard en vertrokken zo rechtstreeks naar de dorsmachine, aangedreven door een stoommachine. Er waren tevens paardenstallen, een voederkeuken, een museum met landbouwkundige bibliotheek enz.[1].

Politiek[bewerken]

Burgemeesters[bewerken]

2013-2018[bewerken]

Burgemeester is Bart Halewyck (CD&V). Hij leidt een coalitie bestaande uit CD&V, N-VA en sp.a. Samen vormen ze een meerderheid met 14 op 21 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij 10-10-1976[2] 10-10-1982[2] 9-10-1988[2] 9-10-1994[2] 8-10-2000[2] 8-10-2006[3] 14-10-2012[4]
Stemmen / Zetels % 21 % 21 % 21 % 21 % 21 % 21 % 21
CVP1/CD&V2 50,111 12 30,021 8 26,641 6 18,431 4 24,141 5 26,572 7 27,052 7
VU1/VU&ID2 14,231 2 17,711 4 20,351 5 16,541 4 18,42 3 - -
N-VA - - - - - 13 2 18,45 4
PVV1/VLD2/Open Vld3 - 5,31 0 - 25,792 6 34,172 8 32,412 8 28,423 7
SP1/sp.a2 22,951 5 22,511 5 18,471 4 19,081 4 23,291 5 16,422 3 15,522 3
Groen - - - - - - 6,67 0
Vlaams Belang - - - - - 8,28 1 3,88 0
Welzijn 12,71 2 - - - - - -
KVD - 19,76 4 11,21 2 - - - -
VIW - 4,71 0 - - - - -
G2000 - - 17,86 4 - - - -
GOAL - - 3,14 0 - - - -
SPE - - 2,34 0 - - - -
GEMB - - - 11,62 2 - - -
VISIE - - - 8,54 1 - - -
Soc. Democraten - - - - - 3,31 0 -
Totaal stemmen 6491 6953 7256 7470 7957 8348 8860
Opkomst % 95,52 94,91 94,93 97,16 95,58
Blanco en ongeldig % 2,67 4,42 3,83 4,03 4,42 3,07 3,74

De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.
De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt

Geboren in Gistel[bewerken]

  • Theodore Heyvaert, politicus en provinciegouverneur
  • Pol Gernaey, doelman van K.E.G. Gistel, A.S.Oostende en Beerschot, Rode Duivel tussen 1953 en 1957
  • André Denys (1948-2013), politicus en provinciegouverneur van Oost-Vlaanderen

Bekende inwoners[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties