Deerlijk

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Deerlijk
Gemeente in België Vlag van België
Vlag van Deerlijk Wapen van Deerlijk
Deerlijk
Deerlijk
Geografie
Gewest Flag of Flanders.svg Vlaanderen
Provincie Flag of West Flanders.svg West-Vlaanderen
Arrondissement Kortrijk
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
16,82 km² (2011)
58,82%
18,61%
22,57%
Coördinaten 50° 51' NB, 3° 21' OL
Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
11.593 (01/01/2014)
49,48%
50,52%
689,42 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0–17 jaar
18–64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2008)
20,28%
61,42%
18,30%
Buitenlanders 1,52% (01/01/2010)
Politiek en bestuur
Burgemeester Claude Croes
Bestuur CD&V
Zetels
CD&V
N-VA
Open VLD
sp.a
21
11
4
3
3
Economie
Gemiddeld inkomen 16.580 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 3,42% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
8540
Deelgemeente
Deerlijk
Zonenummer 056
NIS-code 34009
Politiezone Gavers
Website www.deerlijk.be
Detailkaart
DeerlijkLocation.png
ligging binnen het arrondissement Kortrijk
in de provincie West-Vlaanderen
Portaal  Portaalicoon   België
Gedenkbeeld Pieter Jan Renier aan de Sint-Columbakerk
Gedenkbeeld René De Clercq aan de Sint-Columbakerk
Buste Hugo Verriest aan de Sint-Columbakerk
Heilige Moeder Annakerk in de Molenhoek
Kerk van Onze-Lieve-Vrouw Onbevlekt Ontvangen te Sint-Lodewijk

Deerlijk is een plaats en gemeente in de Belgische provincie West-Vlaanderen. Ze telt ruim 11.000 inwoners.

De gemeente wordt doorkruist door twee grote beken (Gaverbeek en Slijpbeek), de spoorweg Kortrijk-Brussel en een autosnelweg (E17 Kortrijk-Gent).

Geschiedenis[bewerken]

Vroegste sporen van bewoning[bewerken]

De oudste sporen van menselijke nederzettingen werden aangetroffen in het waterrijke gebied van de Gavervlakte. Zowel in Deerlijk als in Harelbeke zijn stenen werktuigen gevonden van jagers en voedselverzamelaars uit het late paleolithicum, meer bepaald uit de zogenaamde Tjongercultuur (ca. 7000 v.Chr.). Verschillende vondsten, zoals een fragment van een gepolijste bijl en pijlpunten, wijzen ook op menselijke bewoning tijdens het neolithicum (ca. 3000-2000 v.Chr.) Voorlopig ontbreken op Deerlijks grondgebied sporen uit de bronstijd en de ijzertijd, alhoewel er vermoedelijk ook in die tijd bewoning was. De vele vondsten in de omliggende gemeenten wijzen in die richting.

Romeinse nederzetting[bewerken]

In het centrum van Deerlijk, tussen de kerk en de kapel ter Ruste, heeft er een Gallo-Romeinse nederzetting bestaan (2de-3de eeuw). Opgravingen op de terreinen van de Rijksbasisschool (1974), aan de Sint-Columbakerk (1977), aan het rustoord (1978) en op de terreinen van de voormalige ververij Ovelacq (1997) leverden voldoende bewijsmateriaal, zoals dakpannen, aardewerk en fragmenten van handmaalstenen en vuurbokken. Een schat van ca. 45 munten, in 1848 gevonden in de wijk Belgiek, kan wijzen op het bestaan van een laat-Romeinse of Merovingische nederzetting (4de eeuw). Vondsten uit deze periode zijn in België vrij zeldzaam.

Ontstaan van Deerlijk[bewerken]

Twee grote bossen, gescheiden door de Gavermoerassen, bedekten Deerlijk. In het noorden, vanaf de Hoog-en Waregemstraat over Beveren-Leie en Desselgem, lag het dichte Methala- of Medelewoud en ten zuiden van de Gavermoerassen het kleinere Feretwoud. In de 10e eeuw schonk Arnulf de Grote, graaf van Vlaanderen, de Gentse Sint-Pietersabdij grote gebieden uit zijn domein, waaronder het Medelewoud. De abdij liet dat woud in de volgende eeuwen systematisch ontginnen en in cultuur brengen. Dat gaf ontstaan aan heel wat omwalde hoeven, van waaruit de ontginning doeltreffend werd georganiseerd. Vermelden we de nu nog bestaande hoeven het Goed Scaecx te Bruyelstraete (Desselgemstraat 141) en het Goed ten Bruyele (Desselgemstraat 44). Op de zandrug tussen het Medelewoud en de Gavers liep de aloude weg van Kortrijk naar Waregem, d.i. de huidige Kortrijkse Heerweg en de Hoog- en Waregemstraat. Op de hoger gelegen droge kouters rond deze weg is ten laatste in de 10e eeuw de nederzetting Derlike ontstaan. Deze kleine en op zichzelf niet zo belangrijke heerlijkheid had echter de kerk op haar grondgebied, zodat ze uitgroeide tot dorpsheerlijkheid en parochie.

Etymologie[bewerken]

Over de verklaring van de naam Deerlijk zijn de geleerden het niet eens. Volgens de meest gezaghebbende onder hen, M. Gysseling, is de naam Deerlijk een Gallo-Romeinse nederzettingsnaam, namelijk Trasiliaco, afgeleid van de persoonsnaam Trasilos (de energieke). Deerlijk zou dan betekenen "nederzetting toebehorend aan Trasilos". De oudste schrijfwijzen die men in de documenten aantreft, zijn Derlike (1070) en Tresleca (1111). Later, in de 17de, de 18de en de 19de eeuw treft men ook zeer frequent de benaming D'Eerlyck aan in zowel krantenartikels en pamfletten als in officiële teksten zoals verslagen van de rechtbank (de vierschaar).[1]

Wapenschild[bewerken]

Het wapenschild van de adellijke familie de Costere, die van de 15e eeuw tot 1628 de heerlijkheid Deerlijk in handen had, werd in 1937 gekozen als gemeenteschild. Dit wapenschild bestaat uit een keper en tien blokjes van keel (rood), vier onderaan en twee keer drie bovenaan, op een zilveren achtergrond.

Ligging en kernen[bewerken]

Deerlijk ligt op de grens van de Vlaamse zandleemstreek tussen Kortrijk en Waregem. Het landschap is licht golvend; de hoogte varieert van ongeveer 14 meter in de Gavervlakte tot bijna 50 meter in het zuiden, in Sint-Lodewijk. Het grootste gedeelte van het grondgebied bevindt zich tussen de hoogtelijnen van 15 en 20 meter. De voornaamste waterlopen in Deerlijk zijn de Gaverbeek, de Slijpbeek, de Kasselrijbeek en de Biesgrachtbeek.

De gemeente heeft geen deelgemeente. Bij de grote fusiegolf van 1 januari 1977 is Deerlijk zelfstandig gebleven. In het zuiden ligt wel het gehucht Sint-Lodewijk.

Het centrum van de gemeente situeert zich ten noorden van de Gaverbeek, Sint-Lodewijk ligt ten zuiden. Het centrum heeft een drietal grote woonwijken aan de rand, namelijk de Statiewijk in het westen, de Molenhoek in het oosten en zuidelijk hiervan de Belgiek. Kenmerkend is ook de aanwezigheid van een groot aantal sociale - en villawijken, zoals de Vogelwijk, de Koningswijk, de Bloemenwijk, de Gaverwijk in het centrum en de Oliebergwijk in Sint-Lodewijk.[2] Tot op vandaag worden nog woonwijken gerealiseerd, vooral in het centrum van de gemeente. Zo komen er in de nabije toekomst de wijken Bistierland (deels op Deerlijks, deels op Harelbeeks grondgebied ten westen van de Ring), De Heerlijkheid (verkaveling Beek- en Weverijstraat) en een uitbreiding van de Vogelwijk ten noorden van de Driesknoklaan.

Deerlijk telt drie parochies: Sint-Columba, Onze-Lieve-Vrouw-Onbevlekt Ontvangen (Sint-Lodewijk) en Sint-Anna (Molenhoek).

# Naam Inwoners
I
 
(II)
Deerlijk
- Deerlijk
- Sint-Lodewijk
 

De gemeente Deerlijk grenst aan de volgende dorpen en gemeenten:

Deerlijk, kernen en buurgemeenten. De gele gebieden zijn bebouwde kernen.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Gebouwen[bewerken]

Onroerend erfgoed[bewerken]

Natuurgebieden[bewerken]

Politiek[bewerken]

Burgemeesters[bewerken]

Huidig burgemeester Claude Croes maakt deel uit van de CD&V. Deze partij heeft de meerderheid met 11 op 21 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij 10-10-1976[3] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[4] 14-10-2012[5]
Stemmen / Zetels  % 21 % 21 % 21 % 21 % 21 % 21 % 21
CVP1/CD&V2 75,291 18 72,511 17 64,261 16 72,551 16 59,61 15 60,742 15 44,732 11
N-VA - - - - - - 18,18 4
VU - - 10,85 1 - - - -
SP1/sp.a2 18,581 3 19,41 3 15,481 3 - 13,91 2 13,422 2 15,212 3
AGALEV - - - - 6,77 0 - -
Vlaams Belang - - - - - 10,86 2 4,35 0
PVV1/Open Vld2 6,131 0 8,091 1 9,41 1 - - - 15,922 3
D2000 - - - 27,45 5 - - -
GEMBEL - - - - 19,73 4 14,33 2 -
Anderen(*) - - - - - 0,65 1,6
Tot. stemmen 7379 7840 8192 8478 8632 8662 8688
Opkomst % 97,81 96,41 96,04 96,34 95,25
Blanco en ongeldig % 1,99 3,49 3,26 5,04 4,52 2,82 3,07

De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt
(*) 2006: LEEUW 2012: DURF!

Sport[bewerken]

Voetbalclub KVC Deerlijk Sport is aangesloten bij de KBVB. De club heeft vijf seizoenen in de nationale reeksen gespeeld.

Diensten[bewerken]

Onderwijs[bewerken]

Deerlijk heeft kleuterscholen en lagere scholen. De drie verschillende netten zijn in de gemeente vertegenwoordigd: katholiek onderwijs, gemeenschapsonderwijs en gemeentelijk onderwijs: Basisschool de Driesprong, de Berk, de Beuk, de Kim, Sancta Maria (Sam),Vrije Basisschool Belgiek, Vrije Basisschool Sint-Lodewijk.

Beroemde bewoners en ex-bewoners[bewerken]

Dialect[bewerken]

Opmerkelijk is dat het dialect van de gemeente de laatste decennia aanzienlijk gewijzigd is. Oorspronkelijk was het erg Oost-Vlaams getint, maar recentelijk is het veel West-Vlaamser geworden. Volgens docente Nederlandse taalkunde en sociolinguïstiek Reinhild Vandekerckhove van de Universiteit Antwerpen ligt dit onder meer aan de economische boom in Kortrijk, waardoor het dialect van deze stad, dat overwegend West-Vlaams is, het taalgebruik van het nabije Deerlijk beïnvloedt. Het dialect van Deerlijknaren werd vaak gestigmatiseerd in de omgang met Kortrijkzanen, zodat deze eersten hun taalgebruik meer West-Vlaams gingen kleuren.

Verbroedering[bewerken]

Deerlijk is verbroederd met de Duitse gemeente Neunkirchen am Brand, gelegen in Beieren 12 km ten oosten van Erlangen en 20 km noordwaarts van Neurenberg. In 1981 vonden de eerste contacten plaats, geofficialiseerd in 1983. In 1984 werd een Partnerschaftsverein in Neunkirchen en een Verbroederingskomitee in Deerlijk opgericht. Tot op de dag van vandaag vinden nog regelmatig contacten plaats en zijn er vele bezoeken van de gemeentebesturen en verenigingen beiderzijds.

De Eerste Wereldoorlog[bewerken]

Tijdens de Eerste Wereldoorlog was Deerlijk door het Duitse keizerrijk bezet. In die periode, meer bepaald in augustus 1916, werd een aantal inwoners gedwongen tot arbeid in de streek van Charleville en Sedan. Op de foto rechts staan 186 Gerard Vangheluwe, 185 Julien Soen, 199 Theofiel Malfait, 82 Medard Vercruysse, 54 Joseph Devogelaere, 507 Alois Bijttebier en Maurice Hye [6].

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Martijn Vandenbroucke, Vijf schellingen en een leren broek - Diefte en vagabonderij in 1736, Derlike, tijdschrift van de heemkundige kring Dorp en Toren, jaargang XXXII, nr 1, 2009, p.20-25
  2. Het Gulden Boek van Deerlijk vermeldt hierover op 20 september 1969: "(…) Nieuwe woonwijken rijzen op te allen kante… na Braamakker, Engelwijk, Europalaan, Waregemstraat, Vereecke- en Verhammelaan met omgeving, De Taeyelaan en Bloemenwijk… zo begint thans een complex aan de Driesknokweg [de latere Vogelwijk]. Deerlijk wil de woningnood oplossen en dit jaar is reeds een zoveelste parel aan de kroon van Deerlijk en Sint-Lodewijk". Op 30 september 1951 werden 52 huizen ingehuldigd op de wijk Waregemstraat met schoolgebouw “Engelbewaarder” in aanwezigheid van Minister Alfred Detaeye [deze realisatie kwam er in het kader van de "wet De Taeye" die drie jaar daarvoor aangenomen werd en op nationaal vlak voorzag in de bouw van 50.000 nieuwe en goedkope woningen]; de inhuldiging van de woonwijk Marquette- en Engelwijk vond plaats op 30 september 1962 in aanwezigheid van minister André Dequae. "De talrijke medewerkers hebben geijverd… iets groots en schoons verwezenlijkt, een wonder uit de grond gestampt en allen, vanaf de aardewerker tot en langs architekt, bouwheer, ondernemer en vaklieden verdienen alle lof en eer om de verwezenlijking van Deerlijks nieuwbouw. Thans is de eer aan Minister Gustaaf Breyne om Bloemenwijk, De Taeyelaan en Olieberg met hun nieuw verwezenlijkt gebouwencomplex in het daglicht te stellen… en aldus een nieuw stadium in te luiden tot oplossing van woningnood en daadwerkelijke sanering. Het werk en de wet van Minister Detaeye hebben vruchten afgeworpen en Minister Breyne zet het werk dynamisch voort (…)".
  3. 1976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken
  4. Gegevens 2006: http://www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen2006
  5. Gegevens 2012: www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen2012
  6. Leon Defraeye, Deerlijk in oude prentkaarten, p.67