Deerlijk

Deerlijk Gemeente in België Geografie Gewest Vlaanderen Provincie West-Vlaanderen Arrondissement Kortrijk Coördinaten 50°51′N, 3°21′E Oppervlakte – Onbebouwd – Woongebied – Andere 16,82 km² (2009) 59,11% 18,45% 22,44% Bevolking (Bron: ADSEI) Inwoners – Mannen – Vrouwen – Bevolkingsdichtheid 11.414 (01/01/2012) 49,20% 50,80% 678,77 inw./km² Leeftijdsopbouw 0–17 jaar 18–64 jaar 65 jaar en ouder (01/01/2008) 20,28% 61,42% 18,30% Buitenlanders 1,16% (01/01/2008) Politiek en bestuur Burgemeester Claude Croes Bestuur CD&V Zetels CD&V N-VA Open VLD sp.a 21 11 4 3 3 Economie Gemiddeld inkomen 14.797 euro/inw. (2007) Werkloosheidsgraad 3,42% (jan. 2009) Overige informatie Postcode 8540 Deelgemeente Deerlijk Zonenummer 056 NIS-code 34009 Politiezone Gavers Website www.deerlijk.be Detailkaart ligging binnen het arrondissement Kortrijk in de provincie West-Vlaanderen Portaal    België

Sint-Columbakerk

Gedenkbeeld Pieter Jan Renier aan de Sint-Columbakerk

Gedenkbeeld René De Clercq aan de Sint-Columbakerk

Buste Hugo Verriest aan de Sint-Columbakerk

Verbroedering met Neunkirchen am Brand: bord aan het Neunkirchenplein

Heilige Moeder Annakerk in de Molenhoek

Kerk van Onze-Lieve-Vrouw Onbevlekt Ontvangen te Sint-Lodewijk

Deerlijk is een plaats en gemeente in de Belgische provincie West-Vlaanderen. De gemeente telt ruim 11.000 inwoners.

De gemeente wordt doorkruist door twee grote beken (Gaverbeek en Slijpbeek), de spoorweg Kortrijk-Brussel en een autosnelweg (E17 Kortrijk-Gent).

Geschiedenis

Vroegste sporen van bewoning

De oudste sporen van menselijke nederzettingen werden aangetroffen in het waterrijke gebied van de Gavervlakte. Zowel in Deerlijk als in Harelbeke werden stenen werktuigen gevonden van jagers en voedselverzamelaars uit het late paleolithicum, meer bepaald uit de zogenaamde Tjongercultuur (ca. 7000 v.Chr.). Verschillende vondsten, zoals een fragment van een gepolijste bijl en pijlpunten, wijzen ook op menselijke bewoning tijdens het neolithicum (ca. 3000-2000 v.Chr.) Voorlopig ontbreken op Deerlijks grondgebied sporen uit de bronstijd en de ijzertijd, alhoewel er vermoedelijk ook in die tijd bewoning was. De vele vondsten in de omliggende gemeenten wijzen in die richting.

Romeinse nederzetting

In het centrum van Deerlijk, tussen de kerk en de kapel ter Ruste, heeft er een Gallo-Romeinse nederzetting bestaan (2de-3de eeuw). Opgravingen op de terreinen van de Rijksbasisschool (1974), aan de Sint-Columbakerk (1977), aan het rustoord (1978) en op de terreinen van de voormalige ververij Ovelacq (1997) leverden voldoende bewijsmateriaal, zoals dakpannen, aardewerk en fragmenten van handmaalstenen en vuurbokken. Een schat van ca. 45 munten, in 1848 gevonden op de wijk Belgiek, kan wijzen op het bestaan van een laat-Romeinse of Merovingische nederzetting (4de eeuw). Vondsten uit deze periode zijn in België vrij zeldzaam.

Ontstaan van Deerlijk

Twee grote bossen, gescheiden door de Gavermoerassen, bedekten Deerlijk. In het noorden, vanaf de Hoog-en Waregemstraat over Beveren-Leie en Desselgem, het dichte Methala- of Medelewoud en ten zuiden van de Gavermoerassen het kleinere Feretwoud. In de 10e eeuw begiftigde Arnulf de Grote, graaf van Vlaanderen, de Gentse Sint-Pietersabdij met grote gebieden uit zijn domein, waaronder het Medelewoud. De abdij liet in de volgende eeuwen dit woud systematisch ontginnen en in cultuur brengen. Dit gaf het ontstaan aan heel wat omwalde hoeven, van waaruit de ontginning doeltreffend werd georganiseerd. Vermelden we de nu nog bestaande hoeven het Goed Scaecx te Bruyelstraete (Desselgemstraat 141) en het Goed ten Bruyele (Desselgemstraat 44). Op de zandrug tussen het Medelewoud en de Gavers liep de aloude weg van Kortrijk naar Waregem, d.i. de huidige Kortrijkse Heerweg en de Hoog- en Waregemstraat. Op de hoger gelegen droge kouters rond deze weg is ten laatste in de 10e eeuw de nederzetting 'Derlike' ontstaan. Deze kleine en op zichzelf niet zo belangrijke heerlijkheid had echter de kerk op haar grondgebied, zodat ze uitgroeide tot dorpsheerlijkheid en parochie.

Etymologie

Over de verklaring van de naam Deerlijk zijn de geleerden het niet eens. Volgens de meest gezaghebbende onder hen, M. Gysseling, is de naam Deerlijk een Gallo-Romeinse nederzettingsnaam, namelijk Trasiliaco, afgeleid van de persoonsnaam Trasilos (de energieke). Deerlijk zou dan betekenen "nederzetting toebehorend aan Trasilos". De oudste schrijfwijzen die men in de documenten aantreft zijn Derlike (1070) en Tresleca (1111). Later, in de 17de, de 18de en de 19de eeuw treft men ook zeer frequent de benaming D'Eerlyck aan in zowel krantenartikels en pamfletten als in officiële teksten zoals verslagen van de rechtbank (de vierschaar).

Wapenschild

Het wapenschild van de adellijke familie de Costere, die van de 15e eeuw tot 1628 de heerlijkheid Deerlijk in handen had, werd in 1937 gekozen als gemeenteschild. Dit wapenschild bestaat uit een keper en tien blokjes van keel (rood), vier onderaan en twee keer drie bovenaan, op een zilveren achtergrond.

Ligging en kernen

Deerlijk ligt op de grens van de Vlaamse zandleemstreek tussen Kortrijk en Waregem. Het landschap is licht golvend, de hoogte varieert van ongeveer 14 meter in de Gavervlakte tot bijna 50 meter in het zuiden, in Sint-Lodewijk. Het grootste gedeelte van het grondgebied bevindt zich tussen de 15 en de 20 meter hoogtelijnen. De voornaamste waterlopen in Deerlijk zijn de Gaverbeek, de Slijpbeek, de Kasselrijbeek en de Biesgrachtbeek.

De gemeente heeft geen deelgemeente. Bij de grote fusiegolf van 1 januari 1977 was Deerlijk de dans ontsprongen en zelfstandig gebleven. In het zuiden ligt wel het gehucht Sint-Lodewijk.

Het centrum van de gemeente situeert zich ten noorden van de Gaverbeek, Sint-Lodewijk ten zuiden. Het centrum heeft een drietal grote woonwijken aan de rand, namelijk de Statiewijk in het westen, de Molenhoek in het oosten en zuidelijk hiervan de Belgiek. Kenmerkend is ook de aanwezigheid van een groot aantal sociale - en villawijken, zoals de Vogelwijk, de Koningswijk, de Bloemenwijk, de Gaverwijk in het centrum en de Oliebergwijk in Sint-Lodewijk. Tot op vandaag worden nog woonwijken gerealiseerd, vooral in het centrum van de gemeente. Zo komen er in de nabije toekomst de wijken Bistierland (deels op Deerlijks, deels op Harelbeeks grondgebied ten westen van de Ring), De Heerlijkheid (verkaveling Beek- en Weverijstraat) en een uitbreiding van de Vogelwijk ten noorden van de Driesknoklaan.

Deerlijk telt drie parochies: Sint-Columba, Onze-Lieve-Vrouw-Onbevlekt Ontvangen (Sint-Lodewijk) en Sint-Anna (Molenhoek).

#	Naam	Inwoners
I   (II)	Deerlijk - Deerlijk - Sint-Lodewijk

De gemeente Deerlijk grenst aan de volgende dorpen en gemeenten:

a. Harelbeke (stad Harelbeke) b. Beveren (stad Waregem) c. Desselgem (stad Waregem) d. Waregem met gehucht Nieuwenhove (stad Waregem)

e. Vichte (gemeente Anzegem) f. Otegem (gemeente Zwevegem) g. Heestert (gemeente Zwevegem) h. Zwevegem (gemeente Zwevegem)

Deerlijk, kernen en buurgemeenten. De gele gebieden zijn bebouwde kernen.

Bezienswaardigheden

Gebouwen

• De Sint-Columbakerk (recentst verbouwd in 1775) met het Sint-Columbaretabel (van omstreeks 1535)
• De kapel Onze-Lieve-Vrouw ter Ruste (uit 1639)
• Het museum geboortehuis René De Clercq (uit 1790)
• De kerk van O.-L.-Vrouw Onbevlekt Ontvangen van Sint-Lodewijk (uit 1869)
• De windmolen Ter Geest en Te Zande (uit 1888; genoemd naar twee verdwenen oudere molens uit Deerlijk)
• Het Gaverkasteel (uit 1890)

Onroerend erfgoed

• Lijst van onroerend erfgoed in Deerlijk

Natuurgebieden

• De Gavers, een provinciaal domein op de grens met Harelbeke.
• Wilgenhoek
• Wijmelbroek

Politiek

Burgemeesters

• 1947-1961 : Joseph Vandekerckhove
• 1961-1976 : Albert Windels
• 1977-2003 : Roger Terryn
• 2004-... : Claude Croes

2013-2018

Burgemeester is Claude Croes van de CD&V. Deze partij heeft de meerderheid met 11 op 21 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976

Partij	10-10-1976		10-10-1982		9-10-1988		9-10-1994		8-10-2000		8-10-2006		14-10-2012
Stemmen / Zetels	%	21	%	21	%	21	%	21	%	21	%	21	%	21
CVP1/CD&V2	75,291	18	72,511	17	64,261	16	72,551	16	59,61	15	60,742	15	44,732	11
N-VA	-		-		-		-		-		-		18,18	4
VU	-		-		10,85	1	-		-		-		-
SP1/sp.a2	18,581	3	19,41	3	15,481	3	-		13,91	2	13,422	2	15,212	3
AGALEV	-		-		-		-		6,77	0	-		-
Vlaams Belang	-		-		-		-		-		10,86	2	4,35	0
PVV1/Open Vld2	6,131	0	8,091	1	9,41	1	-		-		-		15,922	3
D2000	-		-		-		27,45	5	-		-		-
GEMBEL	-		-		-		-		19,73	4	14,33	2	-
Anderen(*)	-		-		-		-		-		0,65		1,6
Tot. stemmen	7379		7840		8192		8478		8632		8662		8688
Opkomst %					97,81		96,41		96,04		96,34		95,25
Blanco en ongeldig %	1,99		3,49		3,26		5,04		4,52		2,82		3,07

De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt
(*) 2006: LEEUW 2012: DURF!

Diensten

Onderwijs

Deerlijk heeft kleuterscholen en lagere scholen. De drie verschillende netten zijn in de gemeente vertegenwoordigd: katholiek onderwijs, gemeenschapsonderwijs en gemeentelijk onderwijs: Basisschool de Driesprong, de Berk, de Beuk, de Kim, Sancta Maria (Sam),Vrije Basisschool Belgiek, Vrije Basisschool Sint-Lodewijk.

Beroemde bewoners en ex-bewoners

• Dirk Baert, wielrenner
• Ignace Baert, pianist, componist, tekstschrijver en zanger
• Hannelore Bedert, zangeres
• Yves Benoit, medicus en hoogleraar, oprichter van het Kinderkankerfonds en van het project KOESTER
• Wouter Biebauw, voetballer
• Hilde Breda, actrice, regisseur en stemcoach
• Claire (Claire Vanhonnacker), zangeres
• Ignace Crombé, organisator Miss Belgian Beauty en presentator
• Nico F. Declercq, fysicus, akoesticus en professor
• René De Clercq, dichter, schrijver en componist
• Leon Defraeye, heemkundige en folklorist
• Dirk Demeurie, algemeen secretaris van het IJzerbedevaartcomité
• Hector Deprez, militair
• Johan Deseyn, romanschrijver
• Niels Destadsbader, acteur en zanger
• Stijn Devolder, wielrenner
• Anne d'Ieteren, atlete (dressuur) en voorzitster BPC, beheerder van BOIC, oprichtster van Quadrille
• Lize Feryn, actrice en model
• Luuk Gruwez, dichter
• Marcel Haesebrouck, voetballer
• Jef Ravelingien, acteur en regisseur
• Pieter Jan Renier, dichter, toneelschrijver, onderwijskundige en kostschoolhouder
• Reinhild Vandekerckhove, taal- en letterkundige
• Remi Vanderschelden, politicus
• Astère Vercruysse de Solart, industrieel, diplomaat, volksvertegenwoordiger en senator
• Gustaaf Verriest, medicus, hoogleraar en schrijver
• Hugo Verriest, priester, dichter, schrijver en redenaar

Dialect

Opmerkelijk is dat het dialect van de gemeente aanzienlijk gewijzigd is de laatste decennia. Oorspronkelijk was het erg Oost-Vlaams getint, maar recentelijk is het veel West-Vlaamser geworden. Volgens docente Nederlandse taalkunde en sociolinguïstiek Reinhild Vandekerckhove aan de Universiteit Antwerpen ligt dit onder meer aan de economische boom in Kortrijk, waardoor het dialect van deze stad, dat overwegend West-Vlaams is, het taalgebruik van het nabije Deerlijk beïnvloedt. Het dialect van Deerlijknaren werd vaak gestigmatiseerd in de omgang met Kortrijkzanen, zodat deze eersten hun taalgebruik meer West-Vlaams gingen kleuren.

Verbroedering

Deerlijk is verbroederd met de Duitse gemeente Neunkirchen am Brand, gelegen in Beieren 12 km ten oosten van Erlangen en 20 km noordwaarts van Neurenberg. In 1981 vonden de eerste contacten plaats, geofficialiseerd in 1983. In 1984 werd een Partnerschaftsverein in Neunkirchen en een Verbroederingskomitee in Deerlijk opgericht. Tot op de dag van vandaag vinden nog regelmatig contacten plaats en zijn er vele bezoeken van de gemeentebesturen en verenigingen beiderzijds.

Externe links

• http://www.deerlijk.be
• http://www.belgiekdeerlijk.be
• http://www.molenhoekdeerlijk.be
• http://www.sellewiebeneden.be
• http://www.dorpentoren.be
• http://www.deerlijk.be/files/deerlijk/Documenten/Stedenbouw/20071109%20%20Definitieve%20goedkeuring%20best-deputatie-Tekstbundel.pdf [Gemeentelijk Ruimtelijk Structuurplan Deerlijk - Leiedal]
• http://inventaris.vioe.be/dibe/geheel/22111/print [Bouwen door de eeuwen heen te Deerlijk]
• http://www.neunkirchen-am-brand.de/index.php?page=955

---

Bronnen, noten en/of referenties

Mediabestanden

Zie de categorie Deerlijk van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

50° 51' NB, 3° 21' OL