Wervik

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Wervik
Stad in België Vlag van België
Vlag van Wervik Wapen van Wervik
Wervik
Wervik
Geografie
Gewest Flag of Flanders.svg Vlaanderen
Provincie Flag of West Flanders.svg West-Vlaanderen
Arrondissement Ieper
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
43,61 km² (2011)
80,01%
9,15%
10,84%
Coördinaten 50° 47' NB, 3° 3' OL
Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
18.435 (01/01/2014)
49,79%
50,21%
422,70 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0–17 jaar
18–64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2008)
20,46%
60,46%
19,08%
Buitenlanders 4,45% (01/01/2010)
Politiek en bestuur
Burgemeester Youro Casier (sp.a)
Bestuur sp.a, N-VA, Open Vld
Zetels
CD&V
sp.a
N-VA
Open Vld
Positief Project
Onafhankelijke
25
8
8
4
3
1
1
Economie
Gemiddeld inkomen 14.905 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 5,94% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
8940
8940
Deelgemeente
Wervik
Geluwe
Zonenummer 056
NIS-code 33029
Politiezone Arro Ieper
Website www.wervik.be
Detailkaart
WervikLocatie.png
ligging binnen het arrondissement Ieper
in de provincie West-Vlaanderen
Portaal  Portaalicoon   België

Wervik is een stad in de Belgische provincie West-Vlaanderen. De stad ligt langs de Leie, die er de grens met Frankrijk vormt. Aan de overzijde van de Leie ligt de Franse gemeente Zuid-Wervik (Wervicq-Sud). De stad heeft een oppervlakte van 4361 ha en meer dan 18.000 inwoners.

Geschiedenis[bewerken]

Wervik is een van de oudste steden in België.

Prehistorie[bewerken]

Steentijdartefacten (vuursteenbijlen en speerpunten) werden gevonden op de wijk Laag-Vlaanderen en het domein Oosthove. De archeologische opgravingen aan de Pionier in 2009 leverden bewoningssporen uit de IJzertijd tot de Romeinse periode op.

Romeinse tijd[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie ook: Romeinen in België

Wervik lag in het gebied van de Menapiërs.

Op de Romeinse wegenkaarten uit de 3de-4de eeuw is Wervik te vinden onder de naam Viroviacum (Itinerarium Antonini) of Virovino (Peutingerkaart). In de jaren 1950 werd daardoor etymologisch afgeleid dat er ooit een stam onder leiding van een hoofdman met de naam Virovos gewoond zou hebben. Dit is echter niet bewezen.

Viroviacum was een Romeinse halte op de Romeinse heirweg van Kassel naar Bavay. Tijdens de aanleg van de parking van de sporthal "De Vogel" in 1991 werd een deel van die weg teruggevonden. In 2009 werden ter hoogte van de splitsing Ten Brielensesteenweg - Zandvoordestraat de werken voor een nieuw sportcentrum gestart waarbij een splitsende Romeinse heirweg werd opgegraven. Er wordt aangenomen dat de weg daar vertakte naar Kassel en Belle. Er werden onder andere ook brandrestengraven en een Romeinse verdedigingsgracht opgegraven.

Het stratenpatroon van het oudste gedeelte van de stad Wervik (Nieuwstraat - Groenstraat - Donkerstraat) vertoont een opmerkelijk dambordpatroon vergelijkbaar met Romeinse steden. In 2012 werd van werken aan de centrumstraten gebruikgemaakt om extra onderzoek uit te voeren naar het Romeins verleden van die straten. Resultaten zijn nog niet bekend.

In de stad zijn de loop van de geschiedenis verschillende opmerkelijke vondsten uit de Romeinse tijd gedaan. Verschillende Romeinse munten, een aardewerken duifje, een beeldje van Mercurius, een Romeinse weegschaal en wat terra sigillata. De vondsten zijn te zien in het Wervikse Erfgoedhuis René Defrancq.

Opgravingen op het Sint-Maartensplein in het centrum legden onder meer de funderingen van de verdwenen Romaanse Sint-Maartenskerk bloot die gedeeltelijk bestonden uit Romeins afvalmateriaal. Volgens Jean-Baptiste Gramaye stond op die plaats een Romeins fanum ter ere van Mars of Priapus en was er in de 17de eeuw nog een standbeeld van die god te zien in de ruïnes van de kerk. De resten van de kerk werden in de 18de eeuw gesloopt.

Ook nog volgens Gramaye werd er in 1514 een muntstuk van Julius Caesar gevonden.

Middeleeuwen[bewerken]

Onder de Franken gaf Wervik zijn naam aan het kanton pagus Firoviacensis of Viroviacensis. Het is niet bekend wanneer Wervik officieel Stadsrechten kreeg, maar volgens Gramaye was Wervik al een stad in 1082.

In 1127 had Willem Van Werveke, van de heerlijkheid van Elslande als lid van de clan van de Erembalden meegewerkt aan de moord op Karel de Goede, waardoor een strafexpeditie werd opgezet en zijn kasteel met de grond werd gelijkgemaakt.

In de 13de eeuw was het aantal inwoners van Wervik sterk gestegen, dankzij de grote bloeiperiode van de lakenhandel die tot op de markten van het Verre Oosten doordrong. In 1297 werd de stad door Filips van Valois ingenomen en gedeeltelijk verwoest.

Tijdens de Gentse opstand van 1382 was Wervik een voorpost van het leger van Filips van Artevelde tijdens de slag bij Westrozebeke. De opstand mislukte, en de stad werd door de Bretons geplunderd en in de as gelegd. Onder andere de Sint-Medarduskerk moest totaal heropgebouwd worden.

Wervik was nog niet volledig hersteld toen een grote brand in 1400 de stad terug verwoestte. Van de 820 woningen bleven er nog slechts 20 overeind. Jan Zonder Vrees gaf Wervik in 1401 een halle, als stimulans tot herstel en heropbloei.

In 1436 viel een deel van het garnizoen van Calais Wervik binnen en brandde de stad terug plat. In 1440 brandde de stad weer. De vele opeenvolgende branden kwamen vooral door het feit dat de huizen meestal in hout en stro werden opgetrokken, en dat de stad zonder ommuring geen weerstand kon bieden tegen invallen.

Na de opeenvolging van branden kreeg de stad te maken met de pest. In de jaren 1436 en 1468 had de epidemie de bevolking fel uitgedund.

Habsburgse Nederlanden[bewerken]

Wervik, ca. 1560

In het midden van de 16de eeuw kwam voor Wervik eindelijk een rustiger periode. De welvaart was echter verdwenen en de bevolking was tot ongeveer 3000 inwoners gedaald.

In augustus 1566 kreeg Wervik bezoek van de eerste groep rondtrekkende calvinisten uit de Westhoek. Religieuze beelden in de kerken werden kapotgeslagen. De Sint-Medarduskerk draagt nu nog steeds de sporen van de beeldenstorm.

Toen de Malcontenten onder leiding van Frans van Anjou in 1579 uit Menen werden verjaagd door troepen van de hugenoten onder leiding van François de La Noue, gingen ze zich in de Sint-Medarduskerk en het kasteel aan de andere kant van de Leie verschansen om de twee gebouwen als verdedigingspunt te gebruiken.

De La Noué kwam 's anderendaags, in de vroege ochtend van op 12 november 1579, met zijn troepen aan in Wervik. De gevechten duurden tot 16u die dag, waarna zowel de Sint-Medarduskerk als het kasteel uitgebrand waren. 40 malcontenten kwamen om, er werden 150 gevangenen genomen, en de rest vluchtte naar Komen.

Wervik in Flandria Illustrata, 1649

In de 17de eeuw had de hele streek te lijden onder de aanhoudende aanhechtingspogingen van de Franse koning Lodewijk XIV. In 1668 werd Wervik door de Fransen ingenomen en nadien aan de Spaanse kroon gehecht tot 1678. Na de Vrede van Nijmegen dat jaar werd Wervik opnieuw Frans bezit. De voortdurende verarming van de stad zorgde ervoor dat deze toen slechts 3172 inwoners telde.

In 1713 werd door het Verdrag van Utrecht de stad in tweeën gedeeld. De Leie werd staatsgrens en scheidde de stad in een Frans Wervik (nu Zuid-Wervik) en een Oostenrijks Wervik. Voor de bevolking bleef de stad echter één geheel. De Sint-Medarduskerk bleef voor beide stadsdelen bijvoorbeeld de parochiekerk.

Eerste Franse Republiek[bewerken]

Wervik in 1777

Op 13 september 1793, tijdens de Eerste Coalitieoorlog, vochten bij Wervik dertienduizend Nederlanders tegen het Franse revolutionaire leger onder leiding van Daendels. De Nederlanders boden 5 uur lang wanhopig weerstand tegen de Fransen die veertigduizend man sterk waren. Hun vuur legde soms de helft van de Fransen om, maar door het revolutionnaire idee van de dienstplicht werden de gesneuvelde Fransen onmiddellijk weer aangevuld, waardoor de Nederlanders zich moesten terugtrekken en Wervik in handen viel van de Fransen.

Onder de gekwetsten was ook de negentienjarige Prins Frederik, die gewond raakte aan zijn rechterschouder, en uiteindelijk nooit meer genas.

In mei 1794 werd Wervik geplunderd door Franse revolutionaire troepen onder leiding van Dominique Vandamme. De Sint-Medarduskerk werd volledig in de as gelegd.

Wervik werd deel van het Franse Leiedepartement en kwam in een periode van terreur, dwang en vervolging.

Verenigd Koninkrijk der Nederlanden[bewerken]

De Leiestraat na de bombardementen tijdens WO I

Na het Congres van Wenen in 1815 kwam de stad bij het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden tot de Belgische Revolutie in 1830.

Koninkrijk België[bewerken]

In 1830 werd Wervik een deel van België. Wervik had aan het begin van de 19e eeuw weinig industrie, maar veel Wervikanen gingen in de weverijen van het sterk geïndustrialiseerde Noord-Frankrijk aan de slag, waarvan een groot deel in Wervicq-Sud.

Op 14 januari 1853 kwam de eerste trein aan op de pas geopende spoorlijn Kortrijk-Wervik.

Eerste Wereldoorlog[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Wervik tijdens de Eerste Wereldoorlog voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog vielen Duitse troepen op 5 oktober 1914 de stad in. Een douanier had op 4 oktober 1914 Duitse Uhlanen opgemerkt te Zuid-Wervik. Daarop draaide hij de draaibrug tussen Zuid-Wervik en Wervik open en smeet de sleutel in de Leie. De volgende dag kwamen de Duitsers terug en visten de sleutel op. Na een kort gevecht met de Rijkswacht werd de stad uiteindelijk veroverd. Wervik was de eerste stad net buiten het front, dus kreeg het een militair bestuur en werden Duitse soldaten er ingekwartierd en gewonden verzorgd. Adolf Hitler werd na een gasaanval in 1917 in Zuid-Wervik verzorgd. De Wervikanen werden gedwongen aan het werk gezet in hun fabrieken die nu de loopgravenoorlog dienden. In 1917 moest de bevolking de stad ontruimen omdat Engelse kanonnen op Wervik werden gericht en de stad in puin legden.

Wervik werd na de oorlog grotendeels herbouwd. De Brugse architect Huib Hoste voerde er enkele projecten uit, waaronder enkele huizenrijen, handelsgebouwen en de stadsriolering.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Wervik opnieuw door Duitse troepen bezet, tot de bewoners in 1944 door Canadese soldaten werden bevrijd.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van onroerend erfgoed in Wervik voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
De brug op de Leie.
Wervik aan de Leie.
De oude windmolen.

Kernen[bewerken]

Naast Wervik-centrum ligt in de gemeente nog de deelgemeente Geluwe, iets ten noordoosten van Wervik, net buiten de nabijgelegen stad Menen, en het gehucht Kruiseke, een landelijk dorpje ten noorden van Wervik niet ver van de autosnelweg A19 Kortrijk-Ieper.

Nr. Naam Oppervlakte Bevolking[1]
(31/12/2010)
I
 
(III)
Wervik
- Wervik
- Kruiseke
22,52
 
 
11.593
 
 
II Geluwe 21,09 6.668
Bron: Gemeente Wervik jaarverslag 2010

De gemeente Wervik grenst aan de volgende dorpjes en gemeenten:

Kaart[bewerken]

Wervik, deelgemeenten en buurgemeenten. De gele gebieden zijn bebouwde kernen.

Politiek[bewerken]

Burgemeesters van Wervik waren:

  • 1800 - 1805 : Benoit Paret [2]
  • 1806 - 1807 : Joseph Col [2]
  • 1807 - 1809 : Guillaume Castelein [2]
  • 1809 - 1822 : Jean Dominique Gheerbrandt (of Gheerbrant) [2]
 ? - ? Ernest Vandecandelaere
 ? - ? Rudolf Deleu
 ? - ? Jozef De Geest

2013-2018[bewerken]

Burgemeester is Youro Casier (sp.a). Hij leidt een coalitie bestaande uit sp.a, Open Vld en N-VA. Samen vormen ze de meerderheid met 16 op 25 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij 10-10-1976[3] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[4] 14-10-2012[5]
Stemmen / Zetels % 25 % 25 % 25 % 25 % 25 % 25 % 25
CVP1/CD&V2 59,651 17 42,851 12 34,741 9 25,551 7 22,881 6 272 8 27,22 8
N-VA - - - - - - 17,8 5
VU 9,43 1 18,05 4 25,31 6 - - - -
PVV1/VLD2/Open Vld3 - - 14,191 3 12,392 3 10,482 2 - 14,43 3
SP1/sp.a2 19,781 5 23,471 6 25,761 7 30,51 8 41,121 12 29,12 8 26,92 8
PVDA - 0,64 0 - - - - -
Vlaams Blok1/Vlaams Belang2 - - - - 5,411 0 152 4 5,12 0
PVV-GB 11,14 2 13,65 3 - - - - -
AKTIEF - - - 25,74 7 20,12 5 - -
FORUM - - - 4,93 0 - - -
Positief Project - - - - - 6,3 1 8,5 1
IMPULS - - - - - 18 4 -
Groen! en spirit - - - - - 4,6 0 -
Anderen(*) - 1,35 0 - 0,9 0 - - -
Totaal stemmen 12763 12585 12843 12736 12799 12880 13018
Opkomst % 95,62 94,38 94,11 94,48 93,53
Blanco en ongeldig % 3,32 4,93 5 5,18 5,06 4,73 5,82

De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt
(*)1982: VDP 1994: VVP

Bestuur[bewerken]

Verkeer en vervoer[bewerken]

Door het noorden van de gemeente loopt de snelweg A19, met afrit 2a (Geluwe) en afrit 3. Iets ten zuiden van de snelweg loopt daarmee ongeveer parallel de N8, de oude steenweg tussen Ieper en Menen. Vanaf de snelweg loopt door Wervik de N58 naar de Waalse exclave Komen-Waasten.

Het Station Wervik ligt op spoorlijn 69 tussen Kortrijk en Poperinge.

Geboren in Wervik[bewerken]

Ronny Coutteure, In Wervik geboren en bekend van 'The Young Indiana Jones'.

Partnersteden[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen