Nieuwpoort (België)
.svg){kind=small} |
|||
|
|||
  |
|||
|
|
|||
| Gewest |  Vlaanderen |
||
| Provincie |  West-Vlaanderen |
||
| Arrondissement | Veurne | ||
| Coördinaten | 51°7′N, 2°45′E | ||
| Oppervlakte – Onbebouwd – Woongebied – Andere |
31 km² (2009) 71,6% 6,5% 21,9% |
||
|
|
|||
| Inwoners – Mannen – Vrouwen – Bevolkingsdichtheid |
11.267 (01/01/2010) 49,2% 50,8% 363 inw./km² |
||
| Leeftijdsopbouw 0–17 jaar 18–64 jaar 65 jaar en ouder |
(01/01/2008) 15,38% 60,16% 24,46% |
||
| Buitenlanders | 2,21% (01/01/2008) | ||
|
|
|||
| Burgemeester | Roland Crabbe (CD&V) | ||
| Bestuur | CD&V | ||
| Zetels CD&V sp.a Open Vld Vlaams Belang onafhankelijke |
21 14 3 2 1 1 |
||
|
|
|||
| Gemiddeld inkomen | 14.375 euro/inw. (2007) | ||
| Werkloosheidsgraad | 8,13% (jan. 2009) | ||
|
|
|||
| Postcode 8620 8620 8620 |
Deelgemeente Nieuwpoort Ramskapelle Sint-Joris |
||
| Zonenummer | 058 | ||
| NIS-code | 38016 | ||
| Politiezone | Westkust | ||
| Website | www.nieuwpoort.be | ||
|
|
|||
 |
|||
| ligging binnen het arrondissement Veurne in de provincie West-Vlaanderen |
|||
|
|||
Nieuwpoort (Frans: Nieuport) is een stad en badplaats aan de Vlaamse Kust. Nieuwpoort zelf bestaat eigenlijk uit twee delen, Nieuwpoort-Stad en Nieuwpoort-Bad. Daarnaast behoren tot de gemeente ook de dorpjes Sint-Joris en Ramskapelle. De stad telt bijna 11.000 inwoners.
In Nieuwpoort mondt de rivier de IJzer via de Ganzepoot (zie Bezienswaardigheden) uit in de Noordzee.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
De kuststreek onderging in de loop der eeuwen de invloed van de drie Duinkerkse transgressies die het landschap drastisch veranderden.
Isera Portus, de eerste naam voor Nieuwpoort dook in 1150 in geschriften op. Later sprak men van Neo Portus en Novum Oppidum. Novus Portus (Nieuwpoort) is de benaming die het ten slotte haalde.
Filips van de Elzas verleende de nederzetting een stichtingskeure die haar rechten en verplichtingen op sociaal, economisch, financieel en politiek vlak vastlegde. Nieuwpoort behoort hiermee tot de reeks van de havensteden die door de Vlaamse graven Diederik van de Elzas en Filips van de Elzas ter bevordering van het economische leven langs de Noordzeekust gesticht werden. Andere steden die tot deze reeks behoren zijn Grevelingen, Mardijk, Duinkerke, Damme en Biervliet[1]. In de 13e en 14e eeuw kreeg Nieuwpoort te maken met plunderaars uit Frankrijk (1213 en 1299) en Gent (1383).
In 1489 vielen Bruggelingen, Fransen en Gentenaars de stad aan. Jan Turpin, toenmalig burgemeester van de stad, riep de hulp in van de Nieuwpoortse vrouwen die volgens een plaatselijk kroniekschrijver soo cloeckelijkcke vochten als Amazones. Als dank voor de overwinning maakten de Nieuwpoortenaars wellicht hun eerste reus (toen nog Stadreus of simpelweg Reus genoemd). Eeuwen later, bij het bouwen van een nieuwe reus in 1926, greep de plaatselijke reuzengilde terug naar deze strijd en bouwde de reus 'Jan Turpin'.
Nieuwpoort is vooral bekend door de Slag bij Nieuwpoort in 1600 tussen de Republiek en de Spaanse legers. In de 17e en 18e eeuw kregen de inwoners vijf keer met de Fransen te maken (1647, 1658, 1745, 1793 en 1794). In 1717 kwam Peter de Grote op bezoek. In de late 17e eeuw en eerste helft van de 18e eeuw was de stad een van de vestingsteden die deel uitmaakten van de Nederlandse vestingbarrière in de Zuidelijke Nederlanden.
Het kusttoerisme kwam goed op gang na de aanleg van de spoorverbinding die Nieuwpoort-Bad met Brussel verbond. Op 15 augustus 1869 stoomde de eerste trein het station binnen, met niemand minder dan koning Leopold II als passagier aan boord.
Tijdens de Eerste Wereldoorlog bij de slag om de IJzer raakte Nieuwpoort zwaar beschadigd. Het was een steunpunt voor de verdediging van het Belgisch leger dat zich kon handhaven na de inundatie van een gebied gelegen tussen de IJzer en de spoorwegbedding van de spoorweglijn Nieuwpoort-Diksmuide.
Een detachement van de Belgische genie, geholpen door schipper Hendrik Geeraert, opende in de nacht van 29 op 30 oktober 1914 de uitlaatsluizen van Veurne-Ambacht (ook genoemd Overlaat van de Noordvaart) en zette zo het terrein ten zuidwesten van de IJzer onder water.
Een eerste poging tot inunderen, op 26 oktober aan de kleine, Spaanse sluis (ook Oud-Veurnesas genoemd), onder leiding van geniekapitein Robert Thys en met de hulp van Karel Cogge, had niet de verhoopte resultaten opgeleverd.
Na de Tweede Wereldoorlog werden de haven en het kusttoerisme te Nieuwpoort verder uitgebreid. Om dit te realiseren nam de stad in 1949 uitbreiding langs de IJzermonding via annexaties van gebieden ten koste van Lombardsijde, Westende en Ramskapelle. In het westen werd Nieuwpoort-Bad, dat volledig op het grondgebied van de gemeente Oostduinkerke lag, aangehecht. Het grondgebied van de stad verviervoudigde meteen in oppervlakte: van 2,05 km² naar 8,11 km².
In 1971 werden de gemeenten Ramskapelle en Sint-Joris volledig bij Nieuwpoort aangehecht samen met een gebiedsdeel van Westende zodat de oppervlakte nogmaals bijna verviervoudigde naar 29,67 km². In 1977 werd dan nog het gedeelte van Lombardsijde met het militaire kamp ten westen van de Kustlaan bij de stad Nieuwpoort gevoegd.
-
Marktplein, met belfort, halle, stadhuis en kerk
-
Koning Albert I-monument (27 december 2004)
-
Strand en pier van Nieuwpoort, gezien vanaf de Zeebermduinen in Oostduinkerke
-
Nieuwpoort-Bad, vanaf de pier
-
Villa Crombez
-
White Residence
-
Foto die een gedeelte van het gebied vanaf de vroegere spoorwegbedding (het huidige fietspad op de voorgrond) toont dat in 1914 onder water werd gezet (26 dec 2004)
[bewerken] Bezienswaardigheden
- Het huidige stadhuis werd in 1922 gebouwd op het Marktplein. Het gebouw is opgetrokken in Vlaamse renaissancestijl. Het oude stadhuis, dat zich oorspronkelijk in de Langestraat bevond, werd verwoest in het begin van de Eerste Wereldoorlog. Boven de ingang staat het wapenschild geflankeerd door een boer en een visser en de oude benaming van de stad Novus Portus. In het gebouw vindt men een rijke verzameling kunstwerken.
- De Onze-Lieve-Vrouwekerk werd eveneens in de jaren 20 heropgebouwd na de Eerste Wereldoorlog, volgens plannen van de oorspronkelijke gotische kerk, met uitzondering van de toren. De bijna losstaande toren werd pas in 1952 gebouwd.
- Vismijn: Hier kan er wekelijks, tussen 15 juni en 15 september, deelgenomen worden aan een geleide wandeling die om 9u30 vertrekt bij de Dienst voor Toerisme
- Stadshalle met belfort: het 35 m hoge belfort (op de lijst van het Werelderfgoed van de UNESCO) is opgevat als gedeeltelijke uitbouw van de voorgevel. Het torent uit boven de rechthoekige hal van 14e-eeuwse oorsprong die behoort tot de grensoverschrijdende baksteengotiek. Tijdens de Eerste Wereldoorlog is de toren gedynamiteerd en de halle werd, samen met de hele stad, bijna volledig verwoest. In 1921-1923 zijn het belfort en de halle naar historisch model gereconstrueerd. De bekroning is nu uitgewerkt waardoor het belfort meer aanleunt bij de streekeigen kerktorens. De halle heeft hetzelfde uitzicht als de eerste die vermoedelijk in 1280 werd gebouwd in laatgotische stijl.
- Koning Albert I-monument: dit monument opgetrokken in baksteen houdt de herinnering aan alle slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog levend. In het centrum staat een ruiterstandbeeld van de koning.
- Ganzepoot: het sluizencomplex dat voor de afwatering van de polders zorgt en voor de instandhouding van het waterpeil voor de scheepvaart
- Het vredegerecht is gevestigd in het oude stadhuis. Het gebouw werd in 1924 gerestaureerd volgens het renaissance-uitzicht van het begin van de 16de eeuw.
- de reus Jan Turpin. Hij is 11,4m hoog, weegt 700 kg. en wordt door 24 personen gedragen. Hij is de grootste gedragen reus van Europa.
- De "White Residence", vroeger gekend als "Le Grand Hôtel", is een groot art decogebouw op de zeedijk van Nieuwpoort-Bad. Het dateert uit 1924.
- Villa Crombez is een groots hoekhuis op de zeedijk. Het gebouw werd opgetrokken in 1923. Sinds 1949 stond het bekend als vakantiehuis "Kindervreugde", sinds de 21ste eeuw draagt het de naam "De Barkentijn".
- Godin van de wind standbeeld van Antoon Luyckx, beeldt een vrouw uit, turend naar de zee. bij het het staketsel.
- Searching for Utopia standbeeld van Jan Fabre. Reuze schildpad met ruitende piloot mikend op zee
 Zie ook: Lijst van onroerend erfgoed in Nieuwpoort |
[bewerken] Kernen
De oude stadskern bevindt zich op een grote drie kilometer van de kustlijn. Aan de kust is echter een tweede nieuwe toeristische kern ontstaan. Bebouwing langs de vissershaven en de Albert I Laan verbindt deze delen. Naast Nieuwpoort zelf behoren tot de gemeente nog twee kleine dorpen in de Polders, namelijk Sint-Joris en Ramskapelle.
| # | Naam | Oppervlakte | Bevolking 1999 |
|---|---|---|---|
| I | Nieuwpoort | 10,18 | 9.437 |
| II | Sint-Joris | 5,54 | 259 |
| III | Ramskapelle | 15,28 | 555 |
Nieuwpoort zelf ligt aan de kust geklemd tussen de gemeenten Koksijde en Middelkerke (meer bepaald hun respectievelijke kernen Oostduinkerke en Lombardsijde). Door de grote uitgestrektheid van vooral Ramskapelle in het binnenland grenst de hele gemeente Nieuwpoort aan een groot aantal dorpen:
|
|
[bewerken] Kaart
[bewerken] Demografische evolutie
- Bron:NIS - Opm:1806 t/m 1970=volkstellingen op 31 december; vanaf 1977= inwoneraantal per 1 januari
- 1949: aanhechting van gebiedsdelen van Lombardsijde, Oostduinkerke, Ramskapelle en Westende (+ 6,06 km² met 1.000 inwoners)
- 1971: aanhechting van Ramskapelle en Sint-Joris en een gebiedsdeel van Westende (+21,56 km² met 1.031 inwoners)
- 1977: aanhechting van een gebiedsdeel van Lombardsijde (+1,33 km² met 99 inwoners)
[bewerken] Partnersteden
Nieuwpoort (Nederland)
Rodgau (Duitsland), sinds 1975
Durbuy, (België)
[bewerken] Geboren in Nieuwpoort
- Alphonse Antonio de Sarasa, (1618 - 1667), wiskundige en jezuïet
- Petrus Johannes Braecke (4 oktober 1858 - Nossegem 11 november 1938), beeldhouwer[2][3]
- Hendrik Geeraert (15 juli 1863 - Brugge 17 januari 1925), realiseerde de inundatie in oktober 1914
- Roland Beyen (1935), romanist, specialist van het oeuvre van Michel de Ghelderode
- Jean-Marie Dedecker (13 juni 1952), politicus (LDD) en judocoach
- Freddy Maertens (19 februari 1952), wielrenner
- Jan Simoen (1953), ex-voetballer
- Luc Zeebroek alias Kamagurka (5 mei 1956), cartoonist en humorist
- Dixie Dansercoer (1962), poolverkenner en atleet
- Tonny Osaer (19 mei 1965), componist, muziekpedagoog, dirigent en gitarist
- Wim Willaert (1967), acteur, muzikant en toneelregisseur
[bewerken] Zie ook
[bewerken] Bronnen
- ↑ Ed Taverne en Irmin Visser (redactie). Stedebouw: De geschiedenis van de stad in de Nederlanden van 1500 tot heden. Uitgeverij SUN, Amsterdam, 2004, ISBN 90 6168 401 3. Pagina 57
- ↑ http://www.expobraecke.be/web/more.php?lang=nl
- ↑ http://www.lewage.be/d0053/g0000841.html#I165121
[bewerken] Externe links
 |
Zie de categorie Nieuwpoort van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
|
Gemeenten in de provincie West-Vlaanderen | |
|---|---|---|
|
Alveringem · Anzegem · Ardooie · Avelgem · Beernem · Blankenberge · Bredene · Brugge · Damme · De Haan · De Panne · Deerlijk · Dentergem · Diksmuide · Gistel · Harelbeke · Heuvelland · Hooglede · Houthulst · Ichtegem · Ieper · Ingelmunster · Izegem · Jabbeke · Knokke-Heist · Koekelare · Koksijde · Kortemark · Kortrijk · Kuurne · Langemark-Poelkapelle · Ledegem · Lendelede · Lichtervelde · Lo-Reninge · Menen · Mesen · Meulebeke · Middelkerke · Moorslede · Nieuwpoort · Oostende · Oostkamp · Oostrozebeke · Oudenburg · Pittem · Poperinge · Roeselare · Ruiselede · Spiere-Helkijn · Staden · Tielt · Torhout · Veurne · Vleteren · Waregem · Wervik · Wevelgem · Wielsbeke · Wingene · Zedelgem · Zonnebeke · Zuienkerke · Zwevegem |
||
