Canon van Nederland

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De Canon van Nederland is een lijst van vijftig thema's die chronologisch een samenvatting geeft van de geschiedenis van Nederland. Deze vijftig thema's zijn vastgesteld aan de hand van veertien hoofdlijnen.

Richting geven aan het onderwijs[bewerken]

De canon van Nederland werd opgesteld door de commissie-Van Oostrom en werd op 16 oktober 2006 door de commissie aan de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap in het kabinet-Balkenende III, Maria van der Hoeven, aangeboden.

Het kabinet-Balkenende IV stemde begin oktober 2008 in met het instellen van deze zogeheten Canon van Nederland in het onderwijs per 1 augustus 2009. Het ontwerpbesluit werd voor advies aan de Raad van State gezonden. De canon bestaat uit de vijftig door de commissie geselecteerde "vensters" die samen een overzicht zouden bieden van "wat iedereen in elk geval zou moeten weten van de geschiedenis en cultuur van Nederland". De canon zou mede richting moeten geven aan het onderwijs in geschiedenis (en andere vakdomeinen) in het basisonderwijs en de eerste twee leerjaren van het voortgezet onderwijs. Nederlandse scholen zijn niet verplicht zich aan de canon te houden in verband met de vrijheid van onderwijs.

De 10 tijdvakken van de commissie-De Rooy[bewerken]

Dikwijls wordt in zowel het basisonderwijs als voortgezet onderwijs in het Europese deel van Nederland samen met het canon een indeling in tien tijdvakken als leidraad gehanteerd:

Tijd van Periode Jaartal
jagers en boeren prehistorie tot 3000 v.Chr.
Grieken en Romeinen oudheid 3000 v.Chr. tot 500 n.Chr.
monniken en ridders vroege middeleeuwen 500 tot 1000
steden en staten hoge en late middeleeuwen 1000 tot 1500
ontdekkers en hervormers renaissance/reformatie/ontdekkingsreizen 1450 tot 1600
regenten en vorsten Gouden Eeuw 1600 tot 1700
pruiken en revoluties verlichting 1700 tot 1800
burgers en stoommachines industrialisatie 1800 tot 1900
de wereldoorlogen eerste helft 20e eeuw 1900 tot 1950
televisie en computer tweede helft 20e eeuw 1950 tot heden

De namen van de tijdvakken zijn zo gekozen dat iedere gebeurtenis uit de Nederlandse geschiedenis hiermee te typeren is. Bij ieder tijdvak worden enkele kenmerkende aspecten gegeven. Zie voor meer informatie over dit onderwerp geschiedenisonderwijs.

De 14 hoofdlijnen[bewerken]

De 50 onderwerpen / thema's[bewerken]

thema tijdvak omschrijving
1 Hunebedden ca. 3000 voor Christus Vroege landbouwers
2 De Romeinse Limes 47 - ca. 400 Op de grens van de Romeinse wereld
3 Willibrord 658 - 739 Verbreiding van het Christendom
4 Karel de Grote 742 - 814 Keizer van het avondland
5 Hebban olla vogala ca. 1100 Het Nederlands op schrift
6 Floris V 1254 - 1296 Een Hollandse graaf en ontevreden edelen
7 De Hanze 1356 - ca. 1450 Handelssteden in de Lage Landen
Op 8 stond in de eerste versie van de canon de Boekdrukkunst. Bij de presentatie van de vernieuwde versie op 3 juli 2007 in de ridderzaal, is de boekdrukkunst vervangen door Christiaan Huygens,[1] nu nummer 21 op deze lijst ca.1450 Revolutie in reproductie
8 Erasmus 1466? - 1536 Een internationaal humanist
9 Keizer Karel V 1500 - 1558 De Nederlanden als bestuurlijke eenheid
10 De Beeldenstorm 1566 Godsdienststrijd
11 Willem van Oranje 1533 - 1584 Van rebelse edelman tot 'vader des vaderlands'
12 De Republiek 1588 - 1795 Een staatkundig unicum
13 De Verenigde Oost-Indische Compagnie 1602 - 1799 Overzeese expansie
14 De Beemster 1612 Nederland en het water
15 De Grachtengordel 1613 - 1662 Stadsuitbreidingen in de zeventiende eeuw
16 Hugo de Groot 1583 - 1645 Pionier van het moderne volkenrecht
17 De Statenbijbel 1637 Het boek der boeken
18 Rembrandt 1606? - 1669 De grote schilders
19 De Atlas Maior van Blaeu 1662 De wereld in kaart
20 Michiel de Ruyter 1607 - 1676 Zeehelden en de brede armslag van de Republiek
21 Christiaan Huygens Toegevoegd aan de canon op 3 juli 2007[1] 1629-1695 Wetenschap in de Gouden Eeuw
22 Spinoza 1632 - 1677 Op zoek naar de waarheid
23 Slavernij ca. 1637 - 1863 Mensenhandel en gedwongen arbeid in de Nieuwe Wereld
24 Buitenhuizen 17e en 18e eeuw Rijk wonen buiten de stad
25 Eise Eisinga 1744 - 1828 De Verlichting in Nederland
26 De Patriotten 1780 - 1795 Crisis in de Republiek
27 Napoleon Bonaparte 1769 - 1821 De Franse tijd
28 Koning Willem I 1772 - 1843 Het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden
29 De eerste spoorlijn 1839 De versnelling
30 De Grondwet 1848 De belangrijkste wet van een staat
31 Max Havelaar 1860 Aanklacht tegen wantoestanden in Indië
32 Verzet tegen kinderarbeid 19e eeuw De werkplaats uit, de school in
33 Vincent van Gogh 1853 - 1890 De moderne kunstenaar
34 Aletta Jacobs 1854 - 1929 Vrouwenemancipatie
35 De Eerste Wereldoorlog 1914 - 1918 Oorlog en neutraliteit
36 De Stijl 1917 - 1931 Revolutie in vormgeving
37 De crisisjaren 1929 - 1940 Samenleving in depressie
38 De Tweede Wereldoorlog 1940 - 1945 Bezetting en bevrijding
39 Anne Frank 1929 - 1945 Jodenvervolging
40 Indonesië 1945 - 1949 Een kolonie vecht zich vrij
41 Willem Drees 1886 - 1988 De verzorgingsstaat
42 De Watersnood van 1953 1 februari 1953 De dreiging van het water
43 De televisie vanaf 1948 De doorbraak van een massamedium
44 Haven van Rotterdam vanaf ca. 1880 Poort naar de wereld
45 Annie M.G. Schmidt 1911 - 1995 Tegendraads in een burgerlijk land
46 Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945 Dekolonisatie van de West
47 Srebrenica 1995 De dilemma's van vredeshandhaving
48 Veelkleurig Nederland vanaf 1945 De multiculturele maatschappij
49 De gasbel 1959 - 2030? Een eindige schat
50 Europa vanaf 1945 Nederlanders en Europeanen.

Leden commissie[bewerken]

De "canon van Nederland met een kleine c"[bewerken]

In oktober 2008 presenteerden enkele onderzoekers van het Meertens Instituut, de Universiteit van Amsterdam, en studenten van de Universiteit van Amsterdam de Canon met de kleine c: een wat meer speels opgezette bundeling van levendiger "onofficiële verhalen" naast de "grote" gezaghebbende Canon van Nederland.[2][3]

Terugblikken[bewerken]

Terugblikken is een serie van kinderboeken. Over elk venster van de Canon van Nederland wordt een boek geschreven. Sommigen daarvan zijn al af.

Literatuur[bewerken]

  • Bouwman, Roelof (red.) (2014), De canon van Nederland - Onze geschiedenis in 50 thema's, Meulenhoff, Amsterdam, ISBN 978-90-290-8950-0.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b Canon verplicht op scholen. NOS Nieuws, 3 juli 2007]
  2. Canon met de kleine c: 50 verhalen en liederen bij de Canon van Nederland/ T. Meder, R.A. Koman, G. Rooijakkers (red.), uitg. Profiel ISBN 9052944148
  3. Een canon vol verhalen die niet kloppen. Seije Slager in dagblad Trouw, 7 oktober 2008 p. 2/3