Bosbouwopleiding

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Een bosbouwopleiding is erop gericht om in de bosbouw te kunnen werken, variërend van praktisch uitvoerend tot academisch niveau. Sinds de jaren tachtig van de twintigste eeuw richten de opleidingen zich op een breder werkveld waarbij de vakgebieden zoals natuurbeheer, recreatiebeheer, landschapsbeheer, stedelijk groen en vastgoedbeheer een belangrijke rol spelen.

Ontwikkeling van de bosbouwopleidingen in Nederland[bewerken]

De Nederlandse bosbouwopleidingen hebben zich in de tijd sterk aangepast aan de technische en maatschappelijke ontwikkelingen. Zij ontwikkelden zich van particuliere initiatieven bij de Nederlandsche Heidemaatschappij tot reguliere opleidingen in het Nederlandse onderwijsstelsel en van gespecialiseerde bosbouwopleidingen tot bredere opleidingen met aandacht voor natuur, landschap, milieu en recreatie.

De hogere bosbouwopleiding in Wageningen dateert al van 1896 toen daar de Hoogere Land- en Boschbouwschool werd opgericht. Deze school is uiteindelijk uitgegroeid tot de huidige universiteit van Wageningen (WUR). Vóór de Tweede Wereldoorlog werd daar onder andere het bosbouwkader voor de vroegere koloniën Nederlands-Indië (het huidige Indonesië) en Suriname opgeleid. De middelbare opleidingen werden uitgevoerd door de Nederlandsche Heidemaatschappij in Arnhem. Deze “Heidemij” is nu tot Arcadis uitgegroeid. Er bestonden A- en B-cursussen, waar op verschillende niveaus bosbouw- en cultuurtechniekopleidingen gegeven werden. Uit deze A- en B-cursussen zijn uiteindelijk de huidige middelbare en hogere beroepsopleidingen voortgekomen.

Na de Tweede Wereldoorlog ontstond er ook aandacht voor de lagere opleidingen en kortere praktische cursussen. Ook hier speelde de Heidemaatschappij weer een belangrijke rol. De RAB-cursus (rationalisatie in de bosbouw) werd opgezet. De Rijksoverheid kreeg meer verantwoordelijkheid voor de praktische scholing, en de stichting Bosbouw Praktijkonderwijs werd in 1955 opgericht. De bosbouw technische school (BTS) ontstond in 1960 in Apeldoorn en een leerlingenstelsel bosbouw en cultuurtechniek werd opgestart.

Beschrijving van de opleidingen[bewerken]

Praktijkcursussen[bewerken]

Het IPC Groene Ruimte te Schaarsbergen (bij Arnhem) verzorgt diverse trainingen en korte cursussen op het gebied van groenvoorziening, boomverzorging, loonwerk, landschapsverzorging, sport en recreatie. Vaak gaat het hierbij om maatwerk, gericht op een bepaald landschaps- of groenelement.

Opleidingen op MBO (Middelbaar Beroepsonderwijs)-niveau[bewerken]

Het middelbaar beroepsonderwijs in de bosbouw kent dezelfde vier niveaus als het mbo in andere sectoren. Niveau I (assistent beroepsbeoefenaar) wordt in feite niet meer aangeboden. De niveaus II t/m IV worden door Helicon opleidingen verzorgd. Deze opleidingen verlopen, zoals ook elders in het mbo, langs twee leerwegen:

Helicon opleidingen heeft diverse vestigingen, waarvan Apeldoorn, Velp en Eindhoven de mbo-opleidingen in de sector bos en natuurbeheer verzorgen. Deze opleidingen zijn:

  • bos- en natuurbeheer. Dit betreft opleidingen tot: opzichter, veldmedewerker, uitvoerder, aannemer, voorlichter, boswachter, faunabeheerder, medewerker bij terreinbeherende organisaties. Apeldoorn leidt op voor niveaus II en III, Velp voor niveaus III en IV.
  • business 4 nature. Een niveau III-opleiding in Apeldoorn tot: medewerker aannemers, zelfstandig ondernemer.
  • boomverzorging. Een opleiding tot boomverzorger op niveaus II en III in Apeldoorn en niveau III in Eindhoven.

Opleidingen op HBO (Hoger Beroepsonderwijs)-niveau[bewerken]

Bij de hogeschool Van Hall Larenstein op de locatie Velp zijn deeltijd en voltijd opleidingen tropische bosbouw, stedelijke bosbouw, natuur- en landschapstechniek, de internationale houthandel, vastgoed en grondtransacties. De hogeschool Inholland, vestiging Delft, kent een opleiding landschaps- en omgevingsbeheer, die ontstaan is uit bos- en natuurbeheer, milieukunde en plattelandsvernieuwing.

Functies voor afgestudeerden zijn er in binnen- en buitenland op het gebied van: voorlichting, beheer bos en natuurterreinen, monitoring en advieswerk.

Opleidingen op wetenschappelijk niveau[bewerken]

De opleidingen op wetenschappelijk niveau worden door de Universteit Wageningen (WUR) gegeven. Deze studies leiden vooral op voor de kaderfuncties bij de grotere terreinbeherende organisaties, het onderzoek en het beleid in binnen- en buitenland. De studierichting bos- en natuurbeheer kent twee bacheloropleidingen; beleid en maatschappij, en ecologie en beheer. Het MSc-programma kent drie specialisaties; beleid en maatschappij, management en ecologie. Daarnaast heeft de WUR aparte masters-programma’s voor klimaatstudies, geo-informatie, recreatiestudies en andere omgevingsstudies. Verder leidt de universteit PhD.-studenten op in het vakgebied.

Studentenaantallen[bewerken]

Bij de WUR waren in 2010 68 eerstejaars studenten bos- en natuurbeheer ingeschreven; er waren in 2011 ca. 40 PhD-studenten in bos- en natuurbeheer, van wie meer dan de helft uit het buitenland. Bij Van Hall Larenstein waren er 130 eerstejaars ingeschreven in 2010. Op het mbo-niveau bos- en natuurbeheer waren er in 2008 naar schatting ingeschreven: 200 scholieren op niveau IV en 470 op niveau III, II, en I.

Bosbouwopleidingen en de arbeidsmarkt[bewerken]

De mogelijkheden om in de Nederlandse bosbouw te werken zijn door het geringe bosoppervlak nogal beperkt. Niettemin vinden de meeste afgestudeerden passend werk omdat de opleidingen breed zijn ingericht. Men gaat vooral met hogere opleidingen ook wel in het buitenland werken.

In Nederland zijn er in de sector bos- en natuurbeheer een kleine 6000 werknemers actief. Hiervan heeft 6% een academisch/hoger beroepsniveau; 16% het hoogste middelbaar beroepsniveau (IV); 29% de lagere (middelbare) beroepsniveaus en 49% heeft een VBMO-opleiding of een onbekende opleiding (Aequor, 2011). Volgens Aequor is er voor een jaarlijkse uitstroom van 250 MBO'ers bos- en natuurbeheer op niveau IV werk in de sector.

Referentie[bewerken]

  • Aequor, 2011. Onderzoeksresultaten onderwijs en arbeidsmarkt bos-en natuurbeheer

Bronnen[bewerken]

  • Beus, M. de, 1993. Investeren in de toekomst. Bosbouwvoorlichting Vol. 5, p. 71
  • Haar, J. van der, Faber, J.A., Ruiter, M.E. de, 1993. De geschiedenis van de Landbouwuniversiteit Wageningen.
  • Hontelez, M. 1997. Middelbaar beroepsonderwijs in bos- & natuurbeheer terug in Velp. Nederlands Bosbouwtijdschrift 69(5), p. 187

Zie ook[bewerken]