Elsene

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Elsene
Ixelles
Gemeente in België Vlag van België
Vlag van Elsene Wapen van Elsene
Elsene
Elsene
Geografie
Gewest Flag Belgium brussels.svg Brussel
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
6,34 km² (2011)
3,83%
42,94%
53,23%
Coördinaten 50° 50' NB, 4° 22' OL
Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
83.332 (01/01/2014)
48,82%
51,18%
13134,27 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2008)
15,19%
73,48%
11,33%
Buitenlanders 43,01% (01/01/2010)
Politiek en bestuur
Burgemeester Willy Decourty (LB)
Bestuur MR, LB
Zetels
MR
Ecolo
LB
cdH
41
18
10
9
4
Economie
Gemiddeld inkomen 13.754 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 20,04% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
1050
Deelgemeente
Elsene
Zonenummer 02
NIS-code 21009
Politiezone Brussel Hoofdstad Elsene
Website www.elsene.be
Detailkaart
Elsene
Elsene
Locatie in Brussel
Foto's
Ter Kamerenabdij
Ter Kamerenabdij
Portaal  Portaalicoon   België
Elsensesteenweg

Elsene (in het Frans: Ixelles) is een van de 19 tweetalige gemeentes die samen het Brussels Hoofdstedelijk Gewest vormen. De gemeente telt anno 2011 ruim 82.000 inwoners.[1]
Ze bevindt zich in het zuidoosten van Brussel en wordt in tweeën gedeeld door de Louizalaan, die behoort tot de stad Brussel. Elsene is daardoor samen met Baarle-Hertog, Mesen en Sint-Gillis (hier slechts een klein aantal percelen) een van de vier Belgische gemeenten waarvan het grondgebied uit meerdere, niet-aaneengrenzende delen bestaat.

Op het grondgebied van de gemeente liggen de hoofdcampus van de Vrije Universiteit Brussel (VUB) ('Campus Etterbeek') en de Campus de la Plaine van de Université Libre de Bruxelles (ULB).

Geschiedenis[bewerken]

Gemeentehuis Elsene

Elsene ontstond aan de plaats waar de weg naar Boondaal de Maalbeek kruiste. Het gehucht Neder-Elsene was rond de 13de eeuw ontstaan nabij de Vijvers van Elsene en de abdijmolen van Ter Kameren. In de 15de eeuw werd er een eerste kerkje opgericht. In de 16de eeuw werd het dorpje vernield bij godsdienstoorlogen. In de 17de eeuw kende het een bloeiperiode door de biernijverheid. Omstreeks 1800 was Elsene nog een landelijk dorp; buiten de dorpskom lager er nog de gehuchten Boondaal en Ten Bos. Tegen de stad Brussel, boven de Maalbeek, ontstond buiten de Naamsepoort een Brusselse buitenwijk, Opper-Elsene. Op het eind van het Ancien Régime werden in 1795 onder Frans bewind de gemeenten gecreëerd en Neder-Elsene, Opper-Elsene, Boondaal, Tenbos en Solbos werden ondergebracht in de gemeente Elsene. Na de afbraak van de poort op het eind van de 18de eeuw groeide Opper-Elsene uit en van hieruit nam de verstedelijking een aanvang vanaf 1830.

In deze periode werd het huidige gemeentehuis opgericht als buitenverblijf voor de befaamde zangeres Maria Malibran. De verstedelijking werd aangezwengeld door de aanleg van de Leopoldswijk (vanaf 1840) en bereikte omstreeks 1850 de omgeving van het gemeentehuis, dat in 1849 werd ondergebracht in het buitenverblijf van La Malibran. Tegen 1870, nadat de Louizalaan was aangelegd, was ook Neder-Elsene verstedelijkt. De Maalbeek verdween daarbij grotendeels in een ondergrondse waterleiding. In 1880 werd op het grondgebied van de gemeente een station opgericht. Ondanks dat het station dichterbij het centrum van Elsene dan bij dat van Etterbeek lag, werd het station naar Etterbeek genoemd omdat Etterbeek in het verleden een hogere status had gehad dan het gehucht Elsene. In 1890 had de verstedelijking zich ook doorgezet in het gehucht Ten Bos. Omstreeks 1930 bereikte de bouwwoede het gehucht Boondaal, nadat op het terrein waar de wereldtentoonstelling van 1910 had plaatsgevonden de Natiënlaan (tegenwoordig Franklin Rooseveltlaan) was aangelegd en de wijk Solbos haar landelijke karakter had verloren ten gevolge van de verhuis van de ULB naar deze wijk, waar vanaf 1924 met financiële steun uit de Verenigde Staten een nieuwe universitaire campus uit de grond werd gestampt.

Terwijl Neder-Elsene in die tijd overwegend Nederlandssprekend bleef, ging de verstedelijking van Opper-Elsene gepaard met een ingrijpende verfransingsgolf. Structureel ging Elsene feitelijk deel uitmaken van de Brusselse stadsagglomeratie, hetgeen de verfransing in de hand werkte. Omstreeks 2000 was het aandeel van de Nederlandstalige bevolking in de gemeente gereduceerd tot naar schatting zeven à acht procent.

Tegen het einde van het interbellum was het Elsense grondgebied praktisch volgebouwd. Tussen de stad Brussel en de gemeenten Sint-Gillis en Etterbeek overweegt het 19e eeuws gebouwenpatrimonium. In de wijken die tussen de meer zuidoostelijke gemeentes zitten geprangd, overweegt de architectuur uit het interbellum en van na de Tweede Wereldoorlog.

In het tweede deel van de negentiende eeuw werd begonnen met de aanleg van tramwegen in de Brusselse agglomeratie met in het begin ontspoorbare paardentrams. Daar elke gemeente haar toestemming moest verlenen vroegen de eerste trammaatschappijen maar in een beperkt aantal gemeentes vergunningen aan voor de aanleg van tramlijnen. Zo zijn er bijna "gemeentelijke" trambedrijven ontstaan. In 1874 reed de Sté du Tramway des Faubourgs d'Ixelles - Etterbeek twee tramlijnen vanaf de Naamsepoort. Deze concessies werden later overgenomen, na herbouw, door de Chemin de Fer à Voie Etroite de Bruxelles à Ixelles-Boondael (BIB) opgericht in 1884 om een metersporige tramlijn tussen de Naamsepoort en Boondaal te bouwen binnen de gemeentegrenzen van Elsene. Het metersporig tramnet van vijf tramlijnen van de BIB werd in 1899 overgenomen door Les Tramways Bruxellois en omgespoord naar normaalspoor. De tramlijnen verbonden de gemeentes Elsene en Etterbeek met de stad Brussel en maakten de groei van de voorstadswijken mogelijk.

Van de oorspronkelijke 938 hectare verloor de gemeente er 304 ten gevolge van een tiental grenswijzigingen, die plaatsvonden tussen 1851 en 1913. Alleen al in 1864 slokte de stad Brussel de sinds 1863-64 aangelegde Louizalaan en haar omgeving op, alsook een groot deel van het Ter Kamerenbos: in het geheel zo'n 234 hectare. Door deze zuidelijke uitbreiding van het grondgebied van Brussel werd de gemeente in twee gesneden, waardoor Tenbos en Berkendaal in een westelijke exclave kwamen te liggen.

In de Abdij Ter Kameren is sinds 1874 het Militair (nu Nationaal) Geografisch Instituut ondergebracht. Vanaf 1926 kreeg deze instelling in de voormalige kloostergebouwen onder impuls van Henry Van de Velde het gezelschap van het Hoger Instituut voor Sierkunsten (het Institut supérieur des Arts décoratifs). dat later werd omgedoopt tot École nationale supérieure des arts visuels (de nationale hogeschool voor visuele kunsten).

De Kroonlaan werd in de vroege jaren 1880 verrijkt met het in Vlaamse neorenaissancestijl gebouwde Militair Hospitaal, dat ondertussen grotendeels plaats heeft geruimd voor woningbouw en kantoorruimte. Enkel twee hoekgebouwen zijn bewaard gebleven. De gedemonteerde, steen per steen genummerde voorgevel van de middenvleugel van het gebouw aan de Kroonlaan is tegen de beloftes van de projectontwikkelaar in, nooit opnieuw opgebouwd.

In Elsene werd het gebouw voor het Nationaal Instituut voor de Radio-omroep (N.I.R./I.N.R.) ingeplant in 1934-39, als onderdeel van een grootscheeps project dat het uitzicht van het aanvankelijk kleinschalig bebouwde Flageyplein in belangrijke mate heeft veranderd. Na een warrige periode en een aantal jaren leegstand ten gevolge van de verhuis naar de gemeente Schaarbeek van de inmiddels in Belgische Radio & Televisieomroep/Radio-Télévision belge omgedoopte omroep, kreeg het modernistisch ogende gebouw in pakketbootstijl van architect Joseph Diongre een nieuwe bestemming als hoofdzakelijk door de Vlaamse Gemeenschap gefinancierd maar multicultureel benut cultureel centrum dat in het algemeen toch veeleer Vlaamsonvriendelijk functioneert.

Het voormalige militaire oefenplein werd verdeeld onder de Franstalige en Nederlandstalige levensbeschouwelijk vrijzinnige universiteiten, de ULB en de VUB.[2]

Evolutie van de bevolkingscijfers[bewerken]

19de eeuw[bewerken]

Jaar 1806 1816 1830 1846 1856 1866 1876 1880 1890 1900
aantal inwoners 2.440 2.593 4.438 14.251 18.371 23.210 31.992 36.324 44.497 58.615
bron: resultaten volkstellingen op 31 december

20ste eeuw[bewerken]

Jaar 1910 1920 1930 1947 1961 1970 1976 1980 1985 1990 1995 2000
aantal inwoners 72.991 81.245 83.912 90.711 94.211 86.450 80.151 76.545 75.665 73.128 72.309 73.174
bron: tot 1976 resultaten volkstellingen op 31 december, daarna op 1 januari
opmerking: in tegenstelling tot de rest van België werden de Brusselse gemeentes niet heringericht in 1976

21ste eeuw[bewerken]

Jaar 2005 2010
aantal inwoners 77.729 82.047
bron: NIS - inwoners 2005 op 1 januari en 2010 op 1 juni

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
 Sint-Gillis   Brussel   Etterbeek 
 Vorst  Brosen windrose nl.svg  Oudergem 
 Ukkel   Brussel   Watermaal-Bosvoorde 

Elsene is een van de 6 Brusselse gemeentes die niet grenzen aan een Vlaamse gemeente. De gemeente werd door de aanhechting van grondgebied door een andere gemeente - met name door de stad Brussel in 1864 bij de aanleg van de Louizalaan in twee helften gedeeld.

Wijken[bewerken]

De Elsense wijken zijn erg verscheiden. Tot de meest opmerkelijke behoren de volgende:

Vijvers van Elsene
  • Fernand Cocqplein: het plein waar het gemeentehuis staat en zijn omgeving, tendeert ertoe in aansluiting op de Sint-Bonifatiuswijk uit te groeien tot een jeugdige, trendy wijk;
  • Kasteleinsplein en Baljuwstraat: de ambachtelijke winkeltjes, kruideniers- en reformzaken, boekhandels en modieuze restaurants van de wijk rond dit plein en deze straat worden vooral gefrequenteerd door een Frans publiek;
  • Quartier Latin: de wijk kent een druk studentenleven dat zijn uitdrukking vindt in tal van photocopy shops, bars en restaurants. Zij dankt haar naam vooral aan de nabijheid van de ULB; de naam wijst daarbij niet enkel op het Latijn als oude universiteitstaal maar evenzeer op raciaal onderscheidende en taalkundige verzuchtingen.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Musea[bewerken]

Kloosters, kerken en kapellen[bewerken]

  • Cisterciënserinnenabdij Ter Kameren: werd gesticht in 1201 en opgeheven in 1796. Het gebouwencomplex bestaat voornamelijk uit 18e eeuwse gebouwen, op de kerk (grotendeels 14e eeuw) en overblijfselen van het kloosterpand (omstreeks 1250) na. In een deel van de gebouwen werd het (Frans)talige Nationaal Hoger Instituut voor Visuele Kunsten (École nationale supérieure des arts visuels) gehuisvest.
  • Heilige Drievuldigheidskerk: de voorgevel van deze kerk uit 1895 is afkomstig van de voormalige barokke Augustijnerkerk (1620-41) (van architect Jacob Frankaert) op het de Brouckèreplein, die na een tijdlang onder meer als Postgebouw te hebben gediend plaats had geruimd voor de Anspachfontein.[4]
  • Sint-Bonifatiuskerk: in wat nu het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is, is deze kerk de eerste die volledig in neogotische stijl werd ontworpen, de bouw begon vanaf 1847 onder leiding van architect Jozef Dumont. De leiding over de bouwplaats werd overgenomen door architect De Corte en de kerk werd uiteindelijk in 1893 voltooid wanneer de aanvankelijk in zandsteen gebouwde torenspits vervangen werd door een met leisteen bezette klokkentoren.[5]
  • Heilig Kruiskerk: dateert van 1860-63 maar werd in 1951 uitwendig verbouwd door architect Paul Rome. Het interieur is nog grotendeels neogotisch.
  • Sint-Adrianuskerk: de betonnen kerk uit 1939-41 in de Generaal Dossin de Saint Georgeslaan, van architect Van den Nieuwenborg en R. Maquestiaux van romaanse en gotische inspiratie, werd met sierbaksteen afgewerkt; de kerk bediende vooral het gehucht Boondaal, dat in het decennium voor en na de oorlog grondig was verstedelijkt, en verving daarbij de veel kleinere Sint-Adrianuskapel. De meest opmerkelijke kunstschatten zijn afkomstig uit die kapel:
    • een volledig bewaard gepolychromeerd Antwerps retabel (?) met het martelaarschap van Sint-Christoffel (circa 1520), met beschilderde luiken die op grond van de afgebeelde personen omstreeks 1603-04 dateerbaar zijn;
    • twee in een neogotische lijst samengebrachte fragmenten van een Brussels retabel (circa 1500) uit de kring van de houtsnijdersdynastie Borreman met taferelen uit de marteldood van Sint-Adrianus.[6]
  • Kapel van Boondaal: de Sint-Adrianuskapel staat op de plek waar al in 1463 een kapelletje was gebouwd waarnaar de relikwieën van Sint-Adrianus werden overgebracht. De kapel werd toevertrouwd aan de geweermakers, die tot haar verrijking bijdroegen, vergroot in 1658 en opnieuw opgebouwd in 1842. Ze doet thans dient als een polyvalente zaal met culturele bestemming.[7]
  • St Andrew's Church: de Schotse kerk.[8]

Opmerkelijke burgerlijke gebouwen en bouwkundige gehelen[bewerken]

Het Flageyplein

Culturele gemeente[bewerken]

Elsene is een gemeente met een rijke culturele traditie en kent veel culturele instellingen.

  • Gemeenschapscentrum Elzenhof is het Nederlandstalig ontmoetingscentrum in de gemeente.

Politiek[bewerken]

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij 10-10-1976[14] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[15] 14-10-2012[16]
Stemmen / Zetels % 43 % 41 % 41 % 41 % 41 % 41 % 43
N-VA - - - - - - 2,35 0
PSC1/cdH2 9,741 4 8,431 3 6,271 2 7,611 3 - 11,32 4 9,412 4
API-PSC - - - - 6,91 2 - -
ECOLO - 7,45 3 9,32 3 12,93 5 29,19 13 23,08 10 -
VLD - - - 0,95 0 - - -
VLD-VU-O - - - - 2,05 0 - -
VLD-VIVANT - - - - - 2,15 0 -
MR - - - - - 37,8 18 29,09 15
FDF 29,49 14 24,04 11 17,87 8 - - - -
Liste Declippele-FDF - - - - - - 12,21 5
SP - 0,98 0 - - - - -
UDRT-RAD - 3,63 0 - - - - -
Vlaams Blok - - - 1,09 0 1,61 0 - -
L.B. 41,44 20 39,98 20 45,39 22 49,1 24 40,24 19 21,36 9 16,61 8
P.S. 9,65 4 9,29 4 15,34 6 15,18 6 15,67 7 - -
ELSENE 5,04 1 3,07 0 3,92 0 2,36 0 - - -
PCB-KPB/KP 3,7 0 2,55 0 - - - - -
FN - - - 7,98 3 1,78 0 - -
XL Citoyen - - - - - 3,62 0 -
Ecolo-Groen - - - - - - 23,52 11
Pirates-Piraten - - - - - - 2,73 0
Anderen(*) 0,94 0 0,57 0 1,89 0 2,79 0 2,55 0 0,68 4,07
Totaal stemmen 46902 40462 36346 31887 31467 34.556 30466
Opkomst % 82,39 82,04 78,57 85,31 80,11
Blanco en ongeldig % 4,13 4,61 4,82 4,35 4,37 5,37 5,08

(*)1976: P.T.B.-P.V.D.A., REXN, ULF 1982: P.T.B.-P.V.D.A., URD 1988: EVA, P.T.B.-P.V.D.A. 1994: P.T.B.-P.V.D.A., PH-HP, PLI, PLN-NWP, PLUS 2000: A.V.E., FNB, LAG.P., P.H., P.T.B.-P.V.D.A. 2006: MAS-LSP, PH-HP 2012: Gauches Communes, P.T.B.-P.V.D.A., Égalité

Burgemeesters[bewerken]

Bestuur 2013-2018[bewerken]

Het bestuur van Elsene bestaat uit een coalitie van de MR en LB, de lijst van de burgemeester, die een kartellijst is van PS en sp.a.

De volgende personen maken deel uit van het bestuur:

College van burgemeester en schepenen
Burgemeester Willy Decourty (LB (PS))
Schepenen Dominique Dufourny (MR)
Bea Diallo (LB (PS))
Yves de Jonghe d'Ardoye d'Erp (MR)
Nathalie Gilson (MR)
Pierre Lardot (LB (PS))
Marinette De Cloedt (MR)
Delphine Bourgeois (MR)
Viviane Teitelbaum (MR)
Maite Morren (LB (sp.a))

Bekende inwoners[bewerken]

Geboren[bewerken]

Woonachtig[bewerken]

Fotogalerij[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Stedenbanden[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. wahlen.fgov.be
  2. Jozef van Overstraeten, volledig herwerkt door Jan Gerits, Gids voor Vlaanderen. Toeristische en cultuurhistorische encyclopedie van de Vlaamse Gemeenten, Vlaamse Toeristenbond, 1985, blz. 294-297
  3. a b Jozef van Overstraeten, volledig herwerkt door Jan Gerits, Gids voor Vlaanderen. Toeristische en cultuurhistorische encyclopedie van de Vlaamse Gemeenten, Vlaamse Toeristenbond, 1985, blz. 297
  4. Jozef van Overstraeten, volledig herwerkt door Jan Gerits, Gids voor Vlaanderen. Toeristische en cultuurhistorische encyclopedie van de Vlaamse Gemeenten, Vlaamse Toeristenbond, 1985, blz. 296-297
  5. Gérard des Marez, Guide illustré de Bruxelles, Touring Club de Belgique, 1917, blz. 367
  6. Jozef van Overstraeten, volledig herwerkt door Jan Gerits, Gids voor Vlaanderen. Toeristische en cultuurhistorische encyclopedie van de Vlaamse Gemeenten, Vlaamse Toeristenbond, 1985, blz. 295-297
  7. Gérard des Marez, Guide illustré de Bruxelles, Touring Club de Belgique, 1917, blz. 375
  8. De Franse Wikipedia over 'Ixelles', in de redactie van 11/11/2007
  9. Jacques Aron, Patrick Burniat, Pierre Puttemans, Guide d’Architecture moderne, Bruxelles et Environs, 1890-1990, Éditions Didier Hatier, 1990, p.68
  10. Jacques Aron, Patrick Burniat, Pierre Puttemans, Guide d’Architecture moderne, Bruxelles et Environs, 1890-1990, Éditions Didier Hatier, 1990, blz. 15-87
  11. Michel Hainaut en Philippe Bovy, brochure Á la Découverte de l‘Histoire d‘Ixelles (1). De la Place Fernand Cocq à la rue Saint-Boniface, Gemeente Elsene, 1997,
  12. Michel Hainaut en Philippe Bovy, brochure Les Statues Ixelloises, Gemeente Elsene, 1999, blz. 20
  13. De Nederlandstalige Wikipedia over de 'Begraafplaats van Elsene', in de redactie van 11/11/2007
  14. 1976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken
  15. Gegevens 2006: www.bruxelleselections2006.irisnet.be
  16. Gegevens 2012: http://bru2012.irisnet.be