Zwagerveen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Zwagerveen
Voormalig dorp in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Zwagerveen Wapen van Zwagerveen
Details Details
Zwagerveen (Friesland)
Zwagerveen
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Coördinaten 53° 16′ NB, 6° 5′ OL
Algemeen
Oppervlakte 2,89 km²
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Friesland

Zwagerveen (Fries: Sweagerfean) is een voormalig dorp in de Nederlandse provincie Friesland.

Het gebied dat het dorp vormde ligt ten zuidwesten van Kollum en ten noordwesten van Buitenpost, tussen Veenklooster en Kollumerzwaag, waar het in 1971 in is opgegaan. De dorpskern was gelegen aan de Foarwei, ongeveer vanaf de Koarteloane richting het oosten naar Veenklooster in de toenmalige gemeente Kollumerland en Nieuwkruisland, sinds 2019 is deze opgegaan in de gemeente Noardeast-Fryslân.

Het dorp beschikte over een gereformeerde kerk, baptistenkerk, christelijke kleuterschool en een christelijke nationale school.[1] Soms wordt Zwagerveen nog als oostelijke buurt geduid, maar niet als een eigen plaats annex buurtschap.

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

De gereformeerde kerk van Kollumerzwaag bevond zich oorspronkelijk in Zwagerveen, de gemeente heeft dan ook meerdere namen gehad:
Gereformeerde Kerk van Westergeest (1892-1929)
Gereformeerde Kerk van Zwagerveen (1929-1971)
Gereformeerde Kerk van Kollumerzwaag (1971-)

Zwagerveen en Kollumerzwaag waren ontstaan als lintbebouwing langs een middeleeuwse ontginningsas.[2] Het deel "zwaag" is ontleend aan Kollumerzwaag en verwijst naar het oorspronkelijke gebruik van het gebied als weidegrond. De aanwezige zandgronden waren deels bedekt met veen waar het tweede deel van de naam naar verwijst.[3]

Kollumerzwaag verkreeg al snel een eigen parochie. Zwagerveen maakte eertijds deel uit van het dorpsgebied van Westergeest. Ook Triemen, Zandbulten en Veenklooster waren nog geen zelfstandige eenheden en behoorden (gedeeltelijk) tot Westergeest.[4]

In 1929 werd Zwagerveen als zelfstandig dorp gecreëerd, in 1940 volgde Zandbulten en Triemen die respectievelijk in 1941 en 1943 een eigen postcode ook kregen.[5] Zwagerveen groeide maar lichtjes, en vooral bij de kant van Kolliumerzwaag. Zandbulten groeide sterker en raakte ook wat vergroeid met Kollumerzwaag. In 1971 werden Zwagerveen en Zandbulten als dorpen opgeheven en bij Kollumerzwaag gevoegd.[6] Zwagerveen telde dat jaar 1420 inwoners en bestond uit 395 adressen.

Zowel Zwagerveen als Zandbulten werden nog daarna een tijdlang op kaarten weergegeven. Maar anders dan Zandbulten werd Zwagerveen al snel niet meer als een eigen plaats gezien. Zwagerveen wordt anno begin twintigste eeuw meestal niet meer op kaarten weergegeven. Enkel een pand aan de Foarwei draagt nog deze naam. Verder herinnert de naam van het dorpshuis, De Trije Doarpen (De Drie Dorpen) uit 1954 in Kollumerzwaag nog aan de vroegere driedeling.[7]

Bevolkingsontwikkeling[bewerken | brontekst bewerken]

Bevolkingsontwikkeling
1920193019541959196419691971
839836790972110411781420
Data afkomstig van volkstellingen.nl en uit Encyclopedie van het hedendaagse Friesland.[8]

Geboren in Zwagerveen[bewerken | brontekst bewerken]