Blija

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Blija
Blije
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Blija (Friesland (hoofdbetekenis))
Blija
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Gemeente Noardeast-Fryslân
Coördinaten 53° 21′ NB, 5° 52′ OL
Algemeen
Inwoners (BAG, 2018) 845[1]
Overig
Postcode 9171
Woonplaatscode 3199
Belangrijke verkeersaders N357
Foto's
Zicht op Blija
Zicht op Blija
Blije Ferwerderadiel.jpg
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Friesland

Blija (officieel, Fries: Blije) is een dorp in de gemeente Noardeast-Fryslân, in de Nederlandse provincie Friesland.

Het ligt vlak bij de Waddenzee, tussen Ferwerd en Holwerd. De dorpskern ligt ten zuiden van de N357. Vroeger stond Blija bekend om de verbouw van vlas.

In 2018 telde het dorp 845 inwoners. Onder het dorp vallen ook de buurtschappen Boteburen, Oosterbeintum en Vaardeburen, dat aan de Blijaërvaart ligt.

Geschiedenis[bewerken]

Het dorp is op een terp ontstaan die enkele eeuwen voor de christelijke jaartelling bewoond werd.

In de 13e eeuw werd de plaats vermeld als Blitha en Bytha, in 1418 als tho blia, in 1450 toe Blije en in in 1543 als Blij. De naam Bytha komt voor in de levensbeschrijving van de abt Fredericus van Hallum.[2]

De naam zou 'dorp in het slijk (of slip)' betekenen. Anderen denken aan een combinatie van Blij (rustig) en a (water); dus 'dorp aan rustig water', vergelijkend met Zweeuwse waternaam Blije die in 1165 Blide werd genoemd. Volgens weer een andere verklaring zou de naam 'blinkend uit het water' betekenen.

Volgens de volkstelling van 1744 telde Blija 472 inwoners. Van der Aa komt rond 1840 op 990, en de Ensyklopedy fan Fryslân (1958) noemt 1250. In Blija zetelde het hoofdkantoor van het in 2018 opgeheven waterschap Blija Buitendijks.

Sinds 1999 is de officiële naam van het dorp het Friestalige Blije. Tot 2019 viel Blija onder de toenmalige gemeente Ferwerderadeel.

Kerken[bewerken]

Het dorp kende meerdere kerken. De oudste is de Nicolaaskerk en was oorspronkelijk gewijd aan Nicolaas van Myra. De kerktoren dateert uit de 13e eeuw. In 1741 is de toren verlengd of is er een nieuw zadeldak opgezet. De kerk is laatgotisch en is rond 1540 gebouwd, ter vervanging van een oudere kerk. Het kerkmeubilair stamt uit de 18e eeuw.

In de kerk liggen enkele zerken uit de Renaissance. Hieronder ook een portretzerk van Vincent Lucas. De Doopsgezinde kerk dateert uit 1807 maar in 1935 werd de kerk gesloten en omgebouwd met een voorhuis. Gereformeerde Kerk De Haven dateert uit 1960 en is nog wel in gebruik als kerk.

Op 3 december 1835 richtte Hendrik de Cock te Blija een Afgescheiden gemeente op, die in 1843 werd samengevoegd met die van Ferwerd. In 1860 werd opnieuw een afgescheiden gemeente opgericht. Deze is later weer opgegaan in de Gereformeerde Kerken in Nederland. In 1946 is in Blija een Vrijgemaakte Gereformeerde Kerk gesticht. Een groot aantal vrijgemaakten komen uit Blija of hadden er banden mee. De kerk van de kerkgemeenschap werd in 1950 in gebruik genomen.

De Stinsen[bewerken]

De Driespong
Rijksmonument

Blija heeft vier stinsen gehad. Aebinga, Unema, Scheltema en Monsma. Van de laatste twee is niets meer bekend.

Van Aebinga is bekend dat Sjoerd van Aebinga in 1510 is getrouwd met Beits Humalda. Sinds die tijd noemden ze zich Aebinga van Humalda. Het geslacht is uitgestorven met de dood van Idsert Aebinga van Humalda (1754 - 1834). Aebinga van Humalda stond in de gunst bij koning Willem I en werd zo gouverneur van Friesland. Hij was geïnteresseerd in de Friese taal.

Van de Unema's is Janko van Unema bekend. Hij streed tegen de Saksen en keizer Karel V. Grote Pier heeft hem zelfs nog eens uit zijn gevangenschap moeten bevrijden. Later heeft hij zich onderworpen aan Karel V. Die vertrouwde het niet helemaal en zette Unema eerst maar eens een tijdje gevangen. In 1547 zijn de Unema's uitgestorven en is Unema State in handen van de Aylva's gekomen. Ook deze stinsen zijn afgebroken. De plaatsen waar de stinsen van Aebinga en Unema hebben gestaan zijn nog aan te wijzen.

Sport[bewerken]

Het dorps kent de kaatsvereniging Us Nocht en sinds 1985 ook de voetbalvereniging VV Blija. Jaarlijks vindt de autocrosswedstrijd Frije Cross Blije plaats.

Cultuur[bewerken]

Het dorp heeft een eigen dorpshuis, Fjildsicht geheten en is een dorpshuis plus. Verder kent het dorp het Popkoor Blije.

Onderwijs[bewerken]

Het dorp heeft een eigen basisschool, de De Ikker geheten.

Treinstation[bewerken]

Het dorp was een was een stopplaats aan de voormalige spoorlijn Leeuwarden - Anjum. Station Blija werd geopend op 22 april 1901 maar gesloten in de laatste maand van 1940. Het stationsgebouw is daarbij gespaard gebleven.

Wandelroute[bewerken]

Door deze plaats loopt de Europese wandelroute E9, ter plaatse ook Noorzeepad of Friese Kustpad geheten.

Geboren in Blija[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]