Kollumerzwaag

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Kollumerzwaag
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Kollumerzwaag Wapen van Kollumerzwaag
Details Details
Kollumerzwaag
Kollumerzwaag
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Gemeente Vlag Kollumerland en Nieuwkruisland Kollumerland en Nieuwkruisland
Coördinaten 53° 16′ NB, 6° 5′ OL
Algemeen
Inwoners (1 jan 2014) 2969
Overig
Postcode 9298
Netnummer 0511
Belangrijke verkeersaders N355; spoorlijn Leeuwarden-Groningen
Detailkaart
Locatie in de gemeente Kollumerland
Locatie in de gemeente Kollumerland
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Friesland
Kollumerzwaag als "Swaege" vermeld op een kaart van Abraham Ortelius (1574).

Kollumerzwaag (Fries: Kollumersweach, of "De Sweach" (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg))) is een Friestalig dorp aan de uiterste westpunt van de gemeente Kollumerland en Nieuwkruisland in de Nederlandse provincie Friesland. Het is het tweede dorp van de gemeente en ligt ten zuidwesten, op de zandgronden. Het hoort sociologisch en taalkundig bij de Dokkumer Wouden, die verder grotendeels onder de gemeente Dantumadeel vallen.

Het dorp is een lintdorp en ligt vooral langs de weg (Foarwei) van Veenklooster naar Zwaagwesteinde. Het dorp heeft ongeveer 3.000 inwoners, een goed vertegenwoordigde middenstand, zalencentrum / dorpshuis De Trije Doarpen, christelijke basisschool “de Stapstien”.

Geschiedenis[bewerken]

In 1435 kwam het dorp Swaech voor het eerst voor in een officiële akte: "...Greetmans, Rechters ende meente in Oestbroecksterlande, also Kolmerland, Zwaech, Oldewolde ende Gaest...” (grietmannen, rechters en gemeente in Oostbroeksterland, dat wil zeggen Kollumerland, de Zwaag, Oudwoude en (Wester)geest).[1] De Zwaag was deel van Oostbroeksterland. Omstreeks 1543 werd Oostboreksterland opgeheven en verdeeld over Dantumadeel en Kollumerland. Daarbij ging Zwaagwesteinde naar Dantumadeel en de Zwaag naar Kollumerland. "Swaech" veranderde daarbij in "Collumerswaegh". Op een kaart van Abraham Ortelius uit 1570 komt het dorp nog voor als Swaege, zie rechtsonder. De naam 'zwaag' betekent “weiland”. Het toenmalige dorp was uitgestrekt en bestond uit Zwagerbosch, Zwaagwesteinde en het westelijk deel van het latere Kollumerzwaag. Zwagerbosch is na 1880 zelfstandig geworden. Door de jaren heen is Kollumerzwaag flink gegroeid qua inwoners, heeft het uitbreidingsplannen voor woningbouw gerealiseerd en kreeg het een eigen industrieterrein. Middelpunt van het dorp is de oude dorpskerk die aan een slinger in de Foarwei op een verhoging staat. Kerk en zadeldaktoren dateren uit de 12e eeuw; het koor is in de 15e eeuw vernieuwd en toen zijn nieuwe vensters aangebracht.

Taal[bewerken]

Kollumerzwaag is een Friestalig dorp in het oude Oostergo, waar het Woudfries wordt gesproken. Daarnaast vertoont de taal van Kollumerzwaag enige trekken die het deelt met andere dorpen in de Dokkumer Wouden en een aantal heide-dorpen in Achtkarspelen. Een van de opvallendste eigenschappen is de [ee]-uitspraak van /ei/ vóór /n/, bijvoorbeeld "sneen" i.p.v 'snein' (zondag), "een" i.pv. 'ein' (eind), en verder [ee] voor /ij/ aan het eind van woorden, bijvoorbeeld "treeje" in plaats van 'trije' (drie), "kreeje" in plaats van 'krije' (krijgen).

Inwoners[bewerken]

Aantal inwoners door de jaren heen per 1 januari.

1850 ^ 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2012 2013 2014
510 3.031 2.993 3.017 3.034 3.049 3.109 3.076 3.074 3.056 3.053 3.001 3.028 3.031 2.989 2.967 2.969

^ volgens Abraham Jacob van der Aa

Kerken[bewerken]

Kollumerzwaag telt vier kerkgenootschappen: de hervormde gemeente, de gereformeerde gemeente, de baptisten en de Vineyardgemeente.

Geboren in Kollumerzwaag[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Referenties[bewerken]

  1. Andreae, A.J., 1885: Oudheidkundige plaatsbeschrijving van de gemeente Kollumerland en Nieuw-Kruisland, Kollum.