Wereldkampioenschappen wielrennen

De wereldkampioenschappen wielrennen zijn wegwedstrijden en tijdritten tussen wielrenners die sinds 1927 jaarlijks door de Internationale Wielerunie wordt georganiseerd. De wedstrijden wordt verreden als eendaagse wegwedstrijden of tijdritten. Sinds 1994 wordt er ook een wereldkampioenschap tijdrijden georganiseerd. De wereldkampioenschappen wordt verreden in de categorieën elite (vroeger professionals), beloften (vroeger amateurs) en dames.

Deelname

Rik Van Steenbergen (foto uit de jaren 60) werd wereldkampioen in 1949, 1956 en 1957.

De Italiaan Alfredo Binda won als eerste drie keer de regenboogtrui (1927, 1930, 1932).

Eddy Merckx op het WK 1966. De Belg werd in totaal drie keer wereldkampioen (1967, 1971, 1974).

Felice Gimondi op het WK 1966. Hij werd pas 7 jaar later wereldkampioen.

De Italiaan Maurizio Fondriest werd wereldkampioen in 1988.

Rudi Altig was de wereldkampioen van 1966.

Jean-Pierre Monseré (rechts) overleed in maart 1971 als wereldkampioen.

Joop Zoetemelk (foto uit 1973) was net geen 39 jaar toen hij in 1985 het WK won.

Hennie Kuiper (foto uit 1988) won in 1975 zowel het Nederlands als het wereldkampioenschap.

Gianni Bugno werd begin jaren 90 twee keer op rij wereldkampioen.

Johan Museeuw won zijn enige wereldtitel in 1996.

Oscar Camenzind werd in 1998 wereldkampioen.

Michael Rogers werd drie keer op rij wereldkampioen tijdrijden (2003, 2004, 2005). Zijn eerste titel kreeg hij nadat David Millar betrapt werd op dopinggebruik.

Óscar Freire werd in 2004 voor de derde keer wereldkampioen.

Judith Arndt (rechts) won in 2004 het WK bij de vrouwen.

Tom Boonen is momenteel de laatste Belgische winnaar.

Marianne Vos werd in 2006 wereldkampioen bij de vrouwen. Nadien won ze 5 jaar op rij zilver.

Paolo Bettini won zowel in 2006 als in 2007.

Alessandro Ballan is de laatste Italiaanse winnaar.

Cadel Evans won de wereldtitel in 2009.

De Zwitser Fabian Cancellara werd al vier keer wereldkampioen tijdrijden.

Giorgia Bronzini werd zowel in 2010 als in 2011 wereldkampioen bij de vrouwen.

Mark Cavendish is regerend wereldkampioen.

In tegenstelling tot (bijna) alle andere wielerwedstrijden rijden de renners niet in merkenteams, maar in teams per land. Overeenkomstig de UCI ProTour-ranglijst vaardigen de landen hun aantal wielrenners af: de 10 hoogst geklasseerde wielerlanden mogen negen renners afvaardigen (tot 2004 kon een landenploeg nog uit maximaal 12 renners bestaan). Voor de andere landen wordt gebruik gemaakt van een rangschikking volgens continent en levert afhankelijk van de positie zes, drie of één plaats op. De winnaar van het jaar ervoor mag altijd deelnemen en kan zo zijn land meestal aan een extra startplaats helpen (in 2006 was dit niet het geval: de Belgen zijn met zijn negenen gestart, hoewel Tom Boonen het jaar ervoor wereldkampioen geworden was). Omdat renners de rest van het jaar in een vaak internationale ploeg rijden komt het voor dat renners van verschillende landen elkaar helpen, of dat renners van één land elkaar tegenwerken.

Bij de tijdrit mogen per land twee renners deelnemen.

Ook bij de junioren, beloften, meisjesjunioren en dames worden de wereldkampioenschappen in landenteams verreden. Deze zijn echter kleiner dan bij de elite. Vanaf 2005 vonden de wereldkampioenschappen van de junioren en meisjesjunioren op een ander moment en plek plaats dan de overige kampioenschappen, maar vanaf 2011 worden deze wedstrijden weer samen verreden.

In 2005 konden de eerste drie renners van de wegwedstrijd bij het wereldkampioenschap ook punten voor de UCI ProTour verdienen.

Locatie en parcours

De locatie van het wereldkampioenschap verschilt per jaar. Meestal gaat het een licht heuvelachtig parcours, vergelijkbaar met dat van klassiekers. Het zijn daarom ook vaak specialisten in dit type wedstrijden die wereldkampioen worden. Soms gaat het echter om een vrijwel vlak parcours, zoals in 2002 (Zolder) toen de sprinter Mario Cipollini won, of juist een vrij bergachtig parcours zoals in 1994 (Agrigento) en 1995 (Duitama) toen de klimmers Luc Leblanc en Abraham Olano wonnen.

Het parcours bestaat traditioneel uit een groot aantal ronden en de lengte is meestal rond de 250 kilometer. De wedstrijd vindt in het najaar plaats, niet lang na de Ronde van Spanje.

De tijdrit vindt enkele dagen eerder plaats, in dezelfde regio als de wegwedstrijd.

Regenboogtrui

Voor de wereldkampioen wacht aan de eindstreep een regenboogtrui die hij voor de rest van het jaar tijdens wedstrijden mag dragen, tenzij hij een leiderstrui in de wegwedstrijd bezit, dan moet deze worden gedragen. De wereldkampioen tijdrijden krijgt ook een regenboogtrui maar mag deze alleen tijdens tijdritten dragen. Beide wereldkampioenen mogen de rest van hun carrière regenboogbandjes onder aan hun mouwen dragen.

Omdat het een aantal malen is voorgekomen dat een wereldkampioen het seizoen erop amper wedstrijden won, wordt wel gesproken van de vloek van de regenboogtrui.

Lijst van winnaars

Wegwedstrijd elite

Jaar	Locatie	Winnaar	Tweede	Derde
1927	Nürburgring, Duitsland	Alfredo Binda - Italië	Costante Girardengo - Italië	Domenico Piemontesi - Italië
1928	Boedapest, Hongarije	Georges Ronsse - België	Herbert Nebe - Duitsland	Bruno Wolke - Duitsland
1929	Zürich, Zwitserland	Georges Ronsse - België	Nicolas Frantz - Luxemburg	Alfredo Binda - Italië
1930	Luik, België	Alfredo Binda - Italië	Learco Guerra - Italië	Georges Ronsse - België
1931	Kopenhagen, Denemarken	Learco Guerra - Italië	Ferdinand Le Drogo - Frankrijk	Albert Buechi - Zwitserland
1932	Rome, Italië	Alfredo Binda - Italië	Remo Bertoni - Italië	Nicolas Frantz - Luxemburg
1933	Montlhéry, Frankrijk	Georges Speicher - Frankrijk	Antonin Magne - Frankrijk	Marinus Valentijn - Nederland
1934	Leipzig, Duitsland	Karel Kaers - België	Learco Guerra - Italië	Gustave Danneels - België
1935	Floreffe, België	Jean Aerts - België	Luciano Montero - Spanje	Gustave Danneels - België
1936	Bern, Zwitserland	Antonin Magne - Frankrijk	Aldo Bini - Italië	Theo Middelkamp - Nederland
1937	Kopenhagen, Denemarken	Eloi Meulenberg - België	Emil Kijewski - Duitsland	Paul Egli - Zwitserland
1938	Valkenburg, Nederland	Marcel Kint - België	Paul Egli - Zwitserland	Leo Amberg - Zwitserland
geen kampioenschap van 1939 tot en met 1945 omwille van de Tweede Wereldoorlog
1946	Zürich, Zwitserland	Hans Knecht - Zwitserland	Marcel Kint - België	Rik Van Steenbergen - België
1947	Reims, Frankrijk	Theo Middelkamp - Nederland	Albert Sercu - België	Sjef Janssen - Nederland
1948	Valkenburg, Nederland	Briek Schotte - België	Apo Lazarides - Frankrijk	Lucien Teisseire - Frankrijk
1949	Kopenhagen, Denemarken	Rik Van Steenbergen - België	Ferdi Kübler - Zwitserland	Fausto Coppi - Italië
1950	Moorslede, België	Briek Schotte - België	Theo Middelkamp - Nederland	Ferdi Kübler - Zwitserland
1951	Varese, Italië	Ferdi Kübler - Zwitserland	Fiorenzo Magni - Italië	Antonio Bevilacqua - Italië
1952	Luxemburg, Luxemburg	Heinz Müller - Duitsland	Gottfried Weilenmann - Zwitserland	Ludwig Hormann - Duitsland
1953	Lugano, Zwitserland	Fausto Coppi - Italië	Germain Derycke - België	Stan Ockers - België
1954	Solingen, West-Duitsland	Louison Bobet - Frankrijk	Fritz Schär - Zwitserland	Charly Gaul - Luxemburg
1955	Frascati, Italië	Stan Ockers - België	Jean-Pierre Schmitz - Luxemburg	Germain Derycke - België
1956	Kopenhagen, Denemarken	Rik Van Steenbergen - België	Rik Van Looy - België	Gerrit Schulte - Nederland
1957	Waregem, België	Rik Van Steenbergen - België	Louison Bobet - Frankrijk	André Darrigade - Frankrijk
1958	Reims, Frankrijk	Ercole Baldini - Italië	Louison Bobet - Frankrijk	André Darrigade - Frankrijk
1959	Zandvoort, Nederland	André Darrigade - Frankrijk	Michele Gismondi - Italië	Noël Foré - België
1960	Karl-Marx-Stadt, Oost-Duitsland	Rik Van Looy - België	André Darrigade - Frankrijk	Pino Cerami - België
1961	Bern, Zwitserland	Rik Van Looy - België	Nino Defilippis - Italië	Raymond Poulidor - Frankrijk
1962	Salò di Garda, Italië	Jean Stablinski - Frankrijk	Seamus Elliott - Ierland	Jos Hoevenaars - België
1963	Ronse, België	Benoni Beheyt - België	Rik Van Looy - België	Jo de Haan - Nederland
1964	Sallanches, Frankrijk	Jan Janssen - Nederland	Vittorio Adorni - Italië	Raymond Poulidor - Frankrijk
1965	San Sebastian, Spanje	Tom Simpson - Verenigd Koninkrijk	Rudi Altig - Duitsland	Roger Swerts - België
1966	Nürburgring, West-Duitsland	Rudi Altig - Duitsland	Jacques Anquetil - Frankrijk	Raymond Poulidor - Frankrijk
1967	Heerlen, Nederland	Eddy Merckx - België	Jan Janssen - Nederland	Ramón Sáez - Spanje
1968	Imola, Italië	Vittorio Adorni - Italië	Herman Van Springel - België	Michele Dancelli - Italië
1969	Zolder, België	Harm Ottenbros - Nederland	Julien Stevens - België	Michele Dancelli - Italië
1970	Leicester, Groot-Brittannië	Jean-Pierre Monseré - België	Leif Mortensen - Denemarken	Felice Gimondi - Italië
1971	Mendrisio, Zwitserland	Eddy Merckx - België	Felice Gimondi - Italië	Cyrille Guimard - Frankrijk
1972	Gap, Frankrijk	Marino Basso - Italië	Franco Bitossi - Italië	Cyrille Guimard - Frankrijk
1973	Barcelona, Spanje	Felice Gimondi - Italië	Freddy Maertens - België	Luis Ocaña - Spanje
1974	Montréal, Canada	Eddy Merckx - België	Raymond Poulidor - Frankrijk	Mariano Martínez - Frankrijk
1975	Yvoir, België	Hennie Kuiper - Nederland	Roger De Vlaeminck - België	Jean-Pierre Danguillaume - Frankrijk
1976	Ostuni, Italië	Freddy Maertens - België	Francesco Moser - Italië	Tino Conti - Italië
1977	San Cristóbal, Venezuela	Francesco Moser - Italië	Dietrich Thurau - Duitsland	Franco Bitossi - Italië
1978	Nürburgring, West-Duitsland	Gerrie Knetemann - Nederland	Francesco Moser - Italië	Jørgen Marcussen - Denemarken
1979	Valkenburg, Nederland	Jan Raas - Nederland	Dietrich Thurau - Duitsland	Jean-René Bernaudeau - Frankrijk
1980	Sallanches, Frankrijk	Bernard Hinault - Frankrijk	Gianbattista Baronchelli - Italië	Juan Fernandez - Spanje
1981	Praag, Tsjechoslowakije	Freddy Maertens - België	Giuseppe Saronni - Italië	Bernard Hinault - Frankrijk
1982	Goodwood, Verenigd Koninkrijk	Giuseppe Saronni - Italië	Greg LeMond - VS	Seán Kelly - Ierland
1983	Altenrhein, Zwitserland	Greg LeMond - VS	Adrie van der Poel - Nederland	Stephen Roche - Ierland
1984	Barcelona, Spanje	Claude Criquielion - België	Claudio Corti - Italië	Steve Bauer - Canada
1985	Giavera del Montello, Italië	Joop Zoetemelk - Nederland	Greg LeMond - VS	Moreno Argentin - Italië
1986	Colorado Springs, Verenigde Staten	Moreno Argentin - Italië	Charly Mottet - Frankrijk	Giuseppe Saronni - Italië
1987	Villach, Oostenrijk	Stephen Roche - Ierland	Moreno Argentin - Italië	Juan Fernandez - Spanje
1988	Ronse, België	Maurizio Fondriest - Italië	Martial Gayant - Frankrijk	Juan Fernandez - Spanje
1989	Chambéry, Frankrijk	Greg LeMond - VS	Dmitri Konysjev - Rusland	Seán Kelly - Ierland
1990	Utsunomiya, Japan	Rudy Dhaenens - België	Dirk De Wolf - België	Gianni Bugno - Italië
1991	Stuttgart, Duitsland	Gianni Bugno - Italië	Steven Rooks - Nederland	Miguel Indurain - Spanje
1992	Benidorm, Spanje	Gianni Bugno - Italië	Laurent Jalabert - Frankrijk	Dmitri Konysjev - Rusland
1993	Oslo, Noorwegen	Lance Armstrong - VS	Miguel Indurain - Spanje	Olaf Ludwig - Duitsland
1994	Agrigento, Italië	Luc Leblanc - Frankrijk	Claudio Chiappucci - Italië	Richard Virenque - Frankrijk
1995	Duitama, Colombia	Abraham Olano - Spanje	Miguel Indurain - Spanje	Marco Pantani - Italië
1996	Lugano, Zwitserland	Johan Museeuw - België	Mauro Gianetti - Zwitserland	Michele Bartoli - Italië
1997	San Sebastian, Spanje	Laurent Brochard - Frankrijk	Bo Hamburger - Denemarken	Léon van Bon - Nederland
1998	Valkenburg, Nederland	Oscar Camenzind - Zwitserland	Peter Van Petegem - België	Michele Bartoli - Italië
1999	Verona, Italië	Óscar Freire - Spanje	Markus Zberg - Zwitserland	Jean-Cyril Robin - Frankrijk
2000	Plouay, Frankrijk	Romans Vainsteins - Letland	Zbigniew Spruch - Polen	Óscar Freire - Spanje
2001	Lissabon, Portugal	Óscar Freire - Spanje	Paolo Bettini - Italië	Andrej Hauptman - Slovenië
2002	Zolder en Hasselt, België	Mario Cipollini - Italië	Robbie McEwen - Australië	Erik Zabel - Duitsland
2003	Hamilton, Canada	Igor Astarloa - Spanje	Alejandro Valverde - Spanje	Peter Van Petegem - België
2004	Verona, Italië	Óscar Freire - Spanje	Erik Zabel - Duitsland	Luca Paolini - Italië
2005	Madrid, Spanje	Tom Boonen - België	Alejandro Valverde - Spanje	Anthony Geslin - Frankrijk
2006	Salzburg, Oostenrijk	Paolo Bettini - Italië	Erik Zabel - Duitsland	Alejandro Valverde - Spanje
2007	Stuttgart, Duitsland	Paolo Bettini - Italië	Aleksandr Kolobnev - Rusland	Stefan Schumacher - Duitsland
2008	Varese, Italië	Alessandro Ballan - Italië	Damiano Cunego - Italië	Matti Breschel - Denemarken
2009	Mendrisio, Zwitserland	Cadel Evans - Australië	Aleksandr Kolobnev - Rusland	Joaquím Rodríguez - Spanje
2010	Melbourne en Geelong, Australië	Thor Hushovd - Noorwegen	Matti Breschel - Denemarken	Allan Davis - Australië
2011	Kopenhagen, Denemarken	Mark Cavendish - Verenigd Koninkrijk	Matthew Goss - Australië	Andre Greipel - Duitsland
2012	Valkenburg, Nederland
2013	Florence, Italië
2014	Ponferrada, Spanje
2015	Richmond, Verenigde Staten

Meervoudige winnaars

Renners in het cursief gedrukt zijn renners die nu nog actief zijn.

Overwinningen	Renner	Land	Jaren
3	Alfredo Binda	Italië	1927 + 1930 + 1932
	Rik Van Steenbergen	België	1949 + 1956 + 1957
	Eddy Merckx	België	1967 + 1971 + 1974
	Óscar Freire	Spanje	1999 + 2001 + 2004
2	Georges Ronsse	België	1928 + 1929
	Briek Schotte	België	1948 + 1950
	Rik Van Looy	België	1960 + 1961
	Freddy Maertens	België	1976 + 1981
	Greg LeMond	Verenigde Staten	1983 + 1989
	Gianni Bugno	Italië	1991 + 1992
	Paolo Bettini	Italië	2006 + 2007

Wereldkampioenen mannen elite per land

Land	Aantal wereldkampioenen
België	25
Italië	19
Frankrijk	8
Nederland	7
Spanje	5
Zwitserland	3
Verenigde Staten	3
Duitsland	2
Verenigd Koninkrijk	2
Ierland	1
Letland	1
Australië	1
Noorwegen	1

Wegwedstrijd vrouwen

In de Olympische jaren 1984, 1988 en 1992 werd de wegwedstrijd voor vrouwen niet verreden.

Wereldkampioenen vrouwen per land

Land	Aantal wereldkampioenen
Frankrijk	9
Nederland	7
België	6
Italië	5
Verenigd Koninkrijk	4
Litouwen	3
Sovjet-Unie	3
Zweden	3
Duitsland	2
West-Duitsland	2
Verenigde Staten	2
Zwitserland	1
Luxemburg	1
Noorwegen	1
Oost-Duitsland	1
Wit-Rusland	1

Wegwedstrijd junioren (v)

Jaar	Eerste	Tweede	Derde
2011	Lucy Garner	Jessy Druyts	Christina Siggaard

Tijdrit elite

* aanvankelijk won David Millar de tijdrit in 2003. Wegens gebruik van doping werd zijn titel een jaar later echter ontnomen

Tijdrit junioren (v)

Jaar	Eerste	Tweede	Derde
2011	Jessica Allen	Elinor Barker	Mieke Kröger

Medaillespiegel aller tijden

Bijgewerkt tot en met het WK van 2011.

# Land TOTAAL 1  Italië 61 55 46 162 2  België 41 33 28 102 3  Frankrijk 35 33 36 104 4  Duitsland* 28 26 35 89 5  Nederland 27 25 26 78 6  Zwitserland 18 21 17 56 7  Verenigde Staten 15 11 8 34 8  Rusland* 14 25 26 65 9  Australië 12 13 10 35 10  Verenigd Koninkrijk 11 10 10 32 11  Spanje 10 12 14 36 12  Denemarken 6 12 11 29 13  Polen 6 5 1 12 14  Zweden 5 4 7 16 15  Oekraïne 4 5 3 12 16  Noorwegen 4 0 1 5 17  Litouwen 3 3 4 10 18  Ierland 2 1 3 6 19  Colombia 2 1 1 4 20  Letland 2 0 0 2  Wit-Rusland 2 0 0 2

# Land TOTAAL 22  Luxemburg 1 3 4 8 23  Slovenië 1 1 3 5  Tsjechië* 1 1 3 5 25  Oezbekistan 1 0 0 1  Slowakije 1 0 0 1 27  Canada 0 3 4 7 28  Hongarije 0 2 1 3  Nieuw-Zeeland 0 2 1 3 30  Oostenrijk 0 1 4 5 31  Portugal 0 1 1 2 32  Brazilië 0 1 0 1  Finland 0 1 0 1  Moldavië 0 1 0 1  Tunesië 0 1 0 1 36  Kazachstan 0 0 2 2  Zuid-Afrika 0 0 2 2 38  Bulgarije 0 0 1 1  Ecuador 0 0 1 1  Estland 0 0 1 1

* De resultaten van Duitsland zijn al de resultaten van Duitsland, Oost-Duitsland en West-Duitsland. De resultaten van Rusland zijn al de resultaten van Rusland en de Sovjet-Unie. De resultaten van Tsjechië zijn al de resultaten van Tsjechië en Tsjechoslowakije.

Mediabestanden

Zie de categorie UCI Road World Championships van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.